Hậu trường cú nhấn nút hơn 8.800 tỉ vụ Vạn Thịnh Phát

Cú nhấn nút "thần tốc" không chỉ thay thế cho 40.000 bản giấy gửi đến từng người như trước đây mà còn là biểu tượng cho bước "chuyển mình" lịch sử của ngành THADS, thông qua cuộc cách mạng sắp xếp tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

ẢNH: T.N

Những con số "vô tiền khoáng hậu"

Ông Nguyễn Văn Hòa, Trưởng THADS TP.HCM, chia sẻ vụ án Vạn Thịnh Phát có quy mô đặc biệt lớn, tính chất phức tạp và chưa từng có tiền lệ. Chỉ tính riêng giai đoạn 1, số tiền phải thi hành đã khoảng 23.000 tỉ đồng. Sang giai đoạn 2, con số lên tới gần 40.000 tỉ đồng để chi trả hơn 43.000 trái chủ cùng hàng trăm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Áp lực khổng lồ buộc cơ quan chức năng phải áp dụng các giải pháp mang tính đột phá. "Chi tiết một nút nhấn chuyển hơn 8.800 tỉ đồng chỉ là bước cuối cùng của cả một quá trình chuẩn bị rất dài và công phu", ông Hòa nói.

Thông thường, cơ quan THADS chỉ bắt đầu tham gia sau khi bản án, quyết định của tòa có hiệu lực pháp luật. Nhưng với vụ Vạn Thịnh Phát, thông lệ ấy bị phá vỡ khi ngay từ giai đoạn điều tra, THADS TP.HCM đã phối hợp chặt chẽ với Cục C03 Bộ Công an và Viện KSND tối cao.

Lực lượng 3 ngành cùng tiếp nhận, quản lý vật chứng; rà soát quá trình kê biên, phong tỏa; xác định hiện trạng tài sản (tiền, vàng, bất động sản…). Sự tham gia từ sớm của cơ quan THADS giúp bảo đảm tính liên tục trong quản lý, hạn chế tối đa nguy cơ thất thoát, rút ngắn đáng kể thời gian thi hành án.

Song song đó, THADS TP.HCM xây dựng kế hoạch tổng thể ngay từ đầu, thành lập các tổ công tác chuyên trách với những chấp hành viên giàu kinh nghiệm, chia theo từng lĩnh vực công việc để tối ưu chuyên môn, từ tiếp nhận thông tin đương sự, rà soát và phân loại tài sản, cho đến số hóa hồ sơ, xử lý dữ liệu.

Và cũng vì tính chất đặc thù của vụ án, THADS TP.HCM còn dành nguồn lực để đầu tư, nâng cấp hệ thống máy chủ, máy quét chuyên dụng, thiết bị lưu trữ; xây dựng phần mềm chuyên biệt để tiếp nhận thông tin bị hại, quản lý hồ sơ và chi trả tiền.

Đến nay, cơ quan THADS đã chi trả xong hơn 10.000 tỉ đồng. Quá trình không chỉ rút ngắn thời gian mà còn bảo đảm đúng đối tượng, đúng số tiền, không xảy ra sai sót.

ẢNH: T.N

50.000 chữ ký trong vụ Tân Hoàng Minh

Không riêng TP.HCM, tại thủ đô, THADS TP.Hà Nội cũng phải đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ từ hàng loạt đại án kinh tế. Điển hình là vụ án Tân Hoàng Minh, với số bị hại lên tới 6.630 người, số tiền phải thi hành hơn 8.600 tỉ đồng. 

"Chưa bao giờ chúng tôi phải xử lý hồ sơ với số lượng bị hại đông đến thế", bà Bùi Minh Nguyệt, Phó chánh văn phòng THADS TP.Hà Nội, nhớ lại.

Điểm đặc biệt trong vụ án này là số tiền chiếm đoạt đã được khắc phục ngay từ giai đoạn điều tra. Vì quá sốt ruột, ngay khi bản án sơ thẩm vừa tuyên, các nhà đầu tư đổ dồn đến cơ quan THADS yêu cầu nhận lại tiền. 

"Nhiều người bảo tòa xử rồi thì phải trả tiền ngay, trong khi quy định là phải chờ bản án có hiệu lực. Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng THADS giữ tiền lại để gửi tiết kiệm, nhưng thực tế tiền nằm trong kho bạc, không được phép lưu thông, không thể phát sinh lãi", bà Nguyệt kể.

Nhằm giải quyết số lượng yêu cầu thi hành án rất lớn trong cùng thời điểm, THADS TP.Hà Nội chủ động gửi văn bản đến tòa, đề nghị xác định phần nào của bản án đã có hiệu lực để cho thi hành ngay. Đồng thời, cơ quan này bố trí hàng chục chấp hành viên tiếp dân, rà soát thông tin, nếu trùng khớp thì in quyết định thi hành án ngay tại chỗ.

ẢNH: T.N

Tháng 5.2025, trời nắng như đổ lửa. Chấp hành viên phải ngồi hơn 8 tiếng mỗi ngày, kể cả thứ bảy, chủ nhật để hướng dẫn người dân. Cứ đến cuối tuần, cả nghìn hồ sơ chất lên phòng lãnh đạo ký duyệt. Ròng rã 2 tháng rưỡi, hơn 6.000 nhà đầu tư đã được trả lại tiền. "Chỉ riêng đợt cao điểm ấy, trưởng THADS TP.Hà Nội phải ký khoảng 50.000 chữ ký, mỏi tay luôn", nữ phó chánh văn phòng chia sẻ.

Tiếp đến là vụ án Tập đoàn FLC với hơn 28.000 bị hại cùng số tiền phải thi hành hơn 1.700 tỉ đồng. Do số lượng quá lớn, gấp nhiều lần vụ Tân Hoàng Minh, chấp hành viên không thể hướng dẫn trực tiếp mà phải thông qua bưu điện.

Đặc biệt, người dân không cần nộp bản án như thường lệ, bởi "trụ sở không đủ chỗ chứa 28.000 bản án". Thay vào đó, họ chỉ cần làm đơn yêu cầu thi hành án, đề nghị chuyển khoản, căn cước công dân, kèm theo xác nhận tài khoản nhằm tránh giả mạo; phía THADS sẽ chủ động phối hợp với tòa để đối chiếu thông tin.

Cách làm này giúp người dân giảm bớt công sức, cơ quan THADS giảm áp lực, ngân sách được tiết kiệm, song cũng có ý kiến băn khoăn chưa phù hợp với quy định vốn yêu cầu phải kèm theo bản án. Tuy nhiên, "cái gì có lợi cho dân, cho Nhà nước thì phải làm", THADS TP.Hà Nội đã kiên trì thảo luận, thống nhất và đề xuất hướng xử lý linh hoạt trên tinh thần đặt lợi ích chung lên hàng đầu, vừa bảo đảm hiệu quả công việc vừa tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi của pháp luật.

Sau khi công bố quy trình, lượng hồ sơ ồ ạt gửi về, ngày cao điểm lên tới 700 bộ, khiến cán bộ mất 2 ngày tiếp theo chỉ để bóc phong bì và phân loại. Quá trình rà soát, rất nhiều trường hợp bị thiếu, sai thông tin, chấp hành viên phải dùng đường dây nóng để gọi, hướng dẫn. 

"Có trường hợp tưởng là lừa đảo nên không nghe, rất khó khăn", bà Nguyệt cười và cho biết sau nhiều nỗ lực thì đơn vị chi trả xong cho khoảng 15.000 nhà đầu tư.

Bản án chỉ thực sự ý nghĩa khi được thi hành

Đại biểu Nguyễn Công Long, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho biết, qua công tác giám sát, ông đánh giá cao về kết quả công tác THADS trong nhiệm kỳ 2021 - 2025. Điển hình như tỷ lệ thi hành xong về việc luôn ở mức cao, từ 75,82 - 84,25%; thu hồi về tiền tăng vượt bậc từ 31,21% lên 56,13%. Năm 2024, tổng số thu được trên 117.000 tỉ đồng và đến 2025 còn cao hơn nữa, đạt tới 150.000 tỉ đồng.

ẢNH: GIA HÂN

Đặc biệt, việc thu hồi số lượng tài sản rất lớn trong các đại án như Vạn Thịnh Phát, FLC, Tân Hoàng Minh đã giúp bảo vệ quyền lợi cho hàng vạn bị hại và khẳng định sự nghiêm minh của pháp luật trong công tác đấu tranh, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, các vụ án kinh tế… Bởi lẽ, một bản án chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thi hành đúng, đủ và kịp thời.

Vị đại biểu nhấn mạnh, kết quả THADS càng đáng ghi nhận khi ngành phải thực hiện sắp xếp lại bộ máy và tinh giảm biên chế: từ 64 cục THADS cấp tỉnh, 693 chi cục THADS cấp huyện trước đây nay chỉ còn 34 cơ quan THADS cấp tỉnh và 355 phòng THADS khu vực.

Sự chuyển biến còn nhờ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng. Ngay từ giai đoạn điều tra, việc xác minh, kê biên, phong tỏa tài sản đã thực hiện nhanh chóng; đến giai đoạn thi hành án được tổ chức triệt để, quy trình xử lý tiền, tài sản và chi trả cho người dân được tối ưu hóa…

Tuy nhiên, thách thức vẫn rất lớn khi tới đây có nhiều vụ án lớn, chẳng hạn lừa đảo "sở hữu kỳ nghỉ" với số lượng bị hại lên tới cả ngàn người. Chưa kể lượng công việc khổng lồ còn tồn đọng từ các đại án cũ. Do vậy, hệ thống tư pháp cần nỗ lực hơn nữa trong kiểm soát, kê biên, định giá, truy tìm tài sản để thi hành án triệt để, qua đó nâng cao hiệu quả đấu tranh tội phạm và củng cố niềm tin của nhân dân.