Sau những ca ghép tạng từ nguồn hiến tạng, còn có những nhân viên công tác xã hội lặng lẽ đi "minh oan", bảo vệ danh dự cho những nghĩa cử cao đẹp.
Ngày 21.3, nhân kỷ niệm Ngày Công tác xã hội Việt Nam (25.3), Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) tổ chức tọa đàm về vai trò của công tác xã hội trong bệnh viện. Chương trình còn hé lộ những câu chuyện ít được biết phía sau hành trình hiến mô - tạng, nơi nhân viên công tác xã hội không chỉ đồng hành mà còn lặng lẽ đứng ra “bảo vệ danh dự” cho gia đình người hiến.
Giải “nỗi oan” bán tạng
Tại chương trình, thạc sĩ Lê Minh Hiển, Phó chủ tịch Hội Công tác xã hội ngành y tế Việt Nam, Trưởng phòng Công tác xã hội (Bệnh viện Chợ Rẫy) đầy tâm tư khi chia sẻ với phóng viên Báo Thanh Niên. Trong quá trình đồng hành cùng gia đình người hiến mô - tạng, điều khiến ông đau đáu nhất là nghĩa cử cứu người lại bị hiểu sai.
“Có những gia đình bị dị nghị không phải hiến tạng nhân đạo mà là bán tạng. Nghe những lời như vậy, chúng tôi thật sự rất đau lòng”, ông Hiển trải lòng.
Ông Lê Minh Hiển trăn trở khi gia đình người hiến mô - tạng bị hiểu lầm là “bán tạng”
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Những lời đồn ấy có khi xuất phát từ hàng xóm, thậm chí từ chính người thân, len lỏi và âm thầm khoét sâu nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai của những người ở lại.
Ngay sau khi nhận tin, lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy sẽ cử ngay một đoàn gồm phòng công tác xã hội, Đơn vị điều phối ghép bộ phận cơ thể người đến tận nhà gia đình người hiến mô - tạng để “minh oan” cho họ. Những nhân viên công tác xã hội của bệnh viện sẽ phối hợp chính quyền địa phương để trao kỷ niệm chương, đồng thời cung cấp thông tin minh bạch về số mô - tạng đã hiến, số bệnh nhân được ghép, kết quả của các ca ghép…
Ông Hiển nhớ mãi câu chuyện của một gia đình có người thân hiến tạng ở Đồng Nai. Sau khi người chồng mất, người vợ đã làm theo di nguyện của chồng và đăng ký hiến toàn bộ tạng. Nghĩa cử ấy đã giúp “hồi sinh” nhiều người nhưng người vợ lại phải đối diện với những lời dị nghị cay nghiệt, rằng chị đã bán tạng của chồng.
Khi đoàn tìm đến nhà chị, mọi sự tình đã được làm rõ nên sau đó, tâm lý của chị dần ổn định và trở lại cuộc sống bình thường.
Phòng Công tác xã hội và Đơn vị điều phối ghép bộ phận cơ thể người (Bệnh viện Chợ Rẫy) dự tang lễ người hiến mô - tạng
ẢNH: BVCC
Một trường hợp khác ở Đắk Lắk, người hiến là một thanh niên trẻ. Gia đình quyết định hiến tạng sau khi em qua đời nhưng bị hàng xóm nói là bán tạng. Đoàn của bệnh viện đã về đến tận nhà, phối hợp chính quyền địa phương để “minh oan” cho gia đình.
Không dừng lại ở việc “minh oan”, đội ngũ công tác xã hội còn tiếp tục đồng hành lâu dài với gia đình của người hiến mô - tạng.
“Chúng tôi xem gia đình của người hiến mô - tạng là người thân của mình”, ông Hiển cho hay.
Ông cho biết, những trẻ em có cha mẹ là người hiến mô - tạng có hoàn cảnh khó khăn được kết nối học bổng, hỗ trợ khám chữa bệnh… Điển hình như chương trình “Tự lực vì chính tôi” của Bệnh viện Chợ Rẫy phối hợp Quỹ Khởi sự từ tâm đã ra đời từ chính những trăn trở đó và nay đã lan tỏa ra nhiều địa phương.
Nỗ lực đồng hành cùng gia đình hiến tạng
Nhắc đến những câu chuyện bị hiểu lầm “bán tạng”, chị Văng Thị Ngọc Bích, nhân viên Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Chợ Rẫy bỗng lặng đi. Đôi mắt chị đỏ hoe, giọng chùng xuống, nghẹn lại giữa chừng khi ký ức về những gia đình có người thân hiến mô - tạng nhưng lại phải chịu “tiếng oan”.
Chị Bích xúc động kể về người thân của người hiến mô - tạng bị dị nghị là “bán tạng”
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Suốt 8 năm đồng hành cùng các gia đình có người hiến mô - tạng, chị Bích nhiều lần chứng kiến những vết thương kéo dài dai dẳng. Có những gia đình phải mất đến 5 năm mới dần nguôi ngoai, ổn định lại tâm lý sau biến cố.
Chị kể về một trường hợp khiến chị rất đau đáu. Người vợ làm theo di nguyện của chồng, lặng lẽ đăng ký hiến tạng khi ông qua đời. Nhưng vì sợ con không chịu nổi cú sốc, bà giấu đi quyết định ấy. Đứa con sau đó nghe những lời đồn bên ngoài, tin rằng mẹ đã “bán tạng của cha”. Từ đó, em trở nên cáu gắt, khép mình, dần xa cách chính người mẹ của mình.
“Đó là những nỗi đau không thể diễn tả bằng lời…”, chị Bích nghẹn lại.
Nhân viên công tác xã hội đã tìm đến tận nhà, kiên trì trò chuyện để tháo gỡ hiểu lầm, đồng thời mời chuyên gia tâm lý hỗ trợ, giúp em vượt qua cú sốc. Sau đó, họ còn hỗ trợ định hướng nghề nghiệp phù hợp cho em.
Chị Bích tâm sự, tiến sĩ, bác sĩ Dư Thị Ngọc Thu, Trưởng Đơn vị điều phối ghép bộ phận cơ thể người, Bệnh viện Chợ Rẫy là người thầy truyền cho chị động lực và dạy chị cách lắng nghe, thấu hiểu khi đồng hành cùng gia đình người hiến tạng.
Theo chị Bích, từ tháng 6.2014, Bệnh viện Chợ Rẫy thành lập Đơn vị điều phối ghép bộ phận cơ thể người. Trong chương trình này, nhân viên công tác xã hội giữ vai trò xuyên suốt, từ tiếp cận gia đình, lắng nghe và tìm hiểu hoàn cảnh, đến triển khai nguyện vọng hiến tạng, hoàn thiện thủ tục, tổ chức tang lễ, lễ tri ân và tiếp tục quan tâm, hỗ trợ gia đình sau đó.
Hoạt động chăm lo sức khỏe cho gia đình có người hiến mô - tạng
ẢNH: BVCC
Giai đoạn 2015 - 2025, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều loại mô, tạng hiến như: giác mạc, thận, gan, tim, phổi, da… Khoảng 90% nguyện vọng của gia đình người hiến được đáp ứng. Các hoạt động vinh danh, thăm hỏi, hỗ trợ gia đình cũng được duy trì thường xuyên.
Thực tiễn cho thấy, hiến tạng từ người chết não là nghĩa cử nhân đạo, góp phần cứu sống nhiều bệnh nhân. Trong hành trình đó, nhân viên công tác xã hội đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa đội ngũ y tế và gia đình người hiến, không chỉ hỗ trợ về thủ tục mà còn đồng hành về tâm lý, kết nối nguồn lực xã hội.
Để nâng cao hiệu quả, các chuyên gia kiến nghị cần tăng cường nhân lực công tác xã hội tại các khoa có ca chết não.
Đồng thời, cần đào tạo chuyên sâu về hiến - ghép tạng và kỹ năng tiếp cận gia đình. Song song đó, xây dựng quy trình phối hợp chặt chẽ giữa công tác xã hội và các bộ phận chuyên môn.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh truyền thông cộng đồng và chính thức ghi nhận vai trò của công tác xã hội trong lĩnh vực hiến - ghép tạng.
Bình luận (0)