Hollywood suy thoái

Những phim được kỳ vọng rất nhiều như Land of the Lost, Funny People, The Taking of Pelham 123... thất bại thảm hại. Các ngôi sao lớn như Will Ferrell, Adam Sandler, Bruce Willis, John Travolta... cũng chìm nghỉm với các dự án lớn đó. 

Trả giá

Những thất bại về doanh thu khiến các nhân vật chóp bu của các hãng phim mất ghế. Hãng Walt Disney biếm chức điều hành của Dick Cook, người đã từng hưởng vinh quang với các tập phim Pirates of the Caribbean. Lên thay Cook là Rich Ross trẻ trung hơn, từng thành công với các phim High School Musical, Hannah Montana cho tuổi teen do kênh truyền hình Disney Channel của ông sản xuất.

Cảnh trong phim Transformers Những phim ăn khách nhất hè 2009 1.Transformers: Revenge of the Fallen/ Paramount 2.Harry Potter And The Half Blood Prince/ Warner Bros 3. Up/ Walt Disney 4. Hangover/ Warner Bros 5. Star Trek/ Paramount 6. Ice Age: Dawn Of The Dinosaurs/ 20th Century Fox 7. X-Men Origins: Wolverine/ 20th Century Fox 8. Night at the Museum: Battle of the Smithsonian/ 20th Century Fox 9. Proposal/ Walt Disney 10. GI Joe Rise of Cobra/ Paramount

Trong tháng 9-2009, hãng Universal cũng có thay đổi nhân sự khi hai nhân vật chóp bu Marc Shmuger và David Linde bay khỏi ghế. Thu nhập của hãng này trong 9 tháng đầu năm nay ở Bắc Mỹ chỉ là 695 triệu USD, giảm 28% so với cùng kỳ năm ngoái và họ tụt xuống hạng cuối cùng trong 6 hãng phim hàng đầu ở Hollywood (Universal, Paramount, Walt Disney, 20 Century Fox, Columbia, Warner Bros). Hiện nay, Universal chỉ chiếm 9% thị phần, so với 13% vào năm ngoái. Công ty mẹ của Universal là General Electric đang muốn bán hãng này cùng kênh truyền hình NBC. 

Trước đó 1 tháng, hãng Paramount cho giám đốc điều hành John Lesher ra đi, còn hãng MGM cũng sa thải nhân vật hàng đầu Harry Sloan. MGM đang lao đao với khoản nợ 3,7 tỉ USD. “Những gì thay đổi trong 18 tháng qua nhiều hơn 18 năm trước đó”, Mark Gill, người đứng đầu Film Department, một công ty tư vấn tài chính trong lĩnh vực phim ảnh, nhận xét.

Trong vài năm qua, thu nhập từ bán các đĩa phim là quan trọng nhất. Các phần thu nhập còn lại là bán vé ở các rạp trên toàn cầu rồi bán cho các kênh truyền hình. Kinh tế xuống dốc khiến thị trường đĩa DVD cũng xuống dốc, giảm khoảng 25% kể từ giữa năm 2008 đến nay.

Kinh tế suy thoái cũng khiến nguồn vốn đổ vào phim ảnh từ các lĩnh vực làm ăn khác bị cắt mạnh. Trước đây, các hãng phim thực hiện các dự án phim rất phóng tay vì có nhiều tổ chức, pháp nhân góp vốn cho họ làm. Gần đây, các hãng phim phải tự bươn chải để kiếm nguồn tài chính hoặc phải tự móc hầu bao ra làm phim, vì vậy họ rất nhát tay khiến chất lượng phim giảm đi. Phải tự móc tiền túi ra kinh doanh là một dạng sức ép không dễ chịu chút nào: hoặc thành công, hoặc phá sản. Bởi vậy, tình trạng những lãnh đạo hãng phim bị sa thải không làm những người trong nghề quá ngạc nhiên.

Hết thời của sao

Nữ diễn viên Naomi Watts Những nữ diễn viên hiệu quả nhất 1. Naomi Watts 2. Jennifer Connelly 3. Rachel McAdams 4. Natalie Portman 5. Meryl Streep 6. Jennifer Aniston 7. Halle Berry 8. Cate Blanchett 9. Anne Hathaway 10. Hilary Swank

Trong bối cảnh “thắt lưng buộc bụng” hiện tại, trả cát-sê cho các ngôi sao với công thức “20+20” (tức là 20 triệu USD cát-sê cứng trở lên cộng với 20% doanh thu từ phim) như Eddie Murphy, Adam Sandler, Russell Crowe... là điều mà ít hãng phim nào dám làm.

Gần 90 năm qua, kể từ khi Charlie Chaplin mê hoặc khán giả, luật đầu tiên của Hollywood là phim muốn đảm bảo ăn khách phải có ngôi sao. Nhưng bây giờ, ngôi sao không đảm bảo điều đó nữa. Ferrell và Sandler kể trên thua thảm hại, trong khi các diễn viên ít tên tuổi như Bradley Cooper trong phim Hangover lại góp phần giúp phim thành công.

Những phim nhiều phần và các phim khoa học giả tưởng đang là thị hiếu của khán giả hiện nay. Mà các thể loại đó chẳng cần ngôi sao nên việc gì phải tốn tiền thuê ngôi sao. Chẳng nhẽ lại móc hơn 20 triệu USD để mời Brad Pitt vào phim Transformers, hay bỏ chừng đó tiền thuê George Clooney chỉ để ngôi sao này nấp sau chiếc mặt nạ sắt trong phim Iron Man?

Theo công bố của tạp chí Forbes gần đây, những nam diễn viên hiệu quả nhất trong việc kiếm ra tiền cho phim anh ta đóng là Shia LaBeouf, Michael Cera, Christian Bale... phía nữ là Naomi Watts, Rachel McAdams... Đó là những cái tên lạ hoắc hoặc cũng không phải sao hạng A, có trường hợp còn xấu tệ như Cera.

Để lọt vào danh sách trên của Forbes thì diễn viên phải xuất hiện 3 phim trong 5 năm qua và các phim đó phải chiếu ít nhất ở 500 rạp. Tiêu chí để xét hiệu quả của từng diễn viên là lấy thu nhập của các phim anh ta đóng chia cho cát-sê anh ta nhận. Như diễn viên 23 tuổi Shia LaBeouf chẳng hạn, các phim anh ta đóng là các phim bom tấn như Indiana Jones 4 và Transformers nhưng do chưa phải là tên tuổi lớn nên cát-sê của anh ta thấp. Mỗi một USD LaBeouf nhận, anh ta làm lợi trung bình 160 USD cho hãng phim.

Bài học đắt giá

Tài tử Shia LaBeouf Những nam diễn viên hiệu quả nhất 1. Shia LaBeouf 2. James McAvoy 3. Micahel Cera 4. Daniel Radcliffe 5. Robert Downey Jr 6. Javier Bardem 7. Ryan Reynolds 8. Christian Bale 9. Aaron Eckhart 10. Dennis Quaid

Thứ nhất là quên các ngôi sao đi như đã nói ở trên. Thứ hai là hãy làm phim hoạt hình để “dỗ trẻ con”, dù túi tiền của các bậc cha mẹ giảm nhưng họ không thể từ chối niềm vui của con trẻ. Thực tế cho thấy các phim như Up, Ice Age 3 rất ăn khách mùa hè qua. Cùng với việc thay lãnh đạo, hãng Walt Disney cũng thay chiến thuật: thâm canh vào lĩnh vực phim hoạt hình. Tới đây, họ sẽ khai thác các kịch bản hoạt hình mà họ vừa chi 4 tỉ USD để mua bản quyền từ nhà xuất bản truyện tranh Marvel Entertainment. Nên nhớ, các nhân vật ăn khách trên phim ảnh như X-Men, Iron Man, Hulk, Spider Man... là sản phẩm trí tuệ của Marvel Entertainment.

Thứ ba, dù thắt lưng buộc bụng, dù số lượng phim được đầu tư lớn ngày càng giảm, dù Hollywood không muốn mạo hiểm nhưng quy luật “tiền đẻ ra tiền” vẫn có vị trí đáng tôn trọng. Transformers được đầu tư 200 triệu USD song thu về được 826 triệu USD. Harry Potter and the Half-Blood Prince được đầu tư 250 triệu USD và thu về được 868 triệu USD. 

Thứ tư là quên các khán giả từ 40 trở lên đi vì họ tiêu thụ phim ngày càng ít, vì thế đừng làm những phim hoài cổ nữa. Chẳng hạn như Public Enemies với tài tử Johnny Depp có giá trị nghệ thuật cao nhưng bối cảnh của nó là vào những năm 1930 nên không hấp dẫn giới trẻ.

Thứ năm, dù vậy, đừng quên phụ nữ, bằng chứng là các phim hài-tình cảm như The Proposal với Sandra Bullock và The Ugly Truth với Katherine Heigl vẫn ăn nên làm ra.

Thứ sáu là đừng tin vào nhà sản xuất nào lắm dù ông ta có “hot” đến mấy. Judd Apatow từng thành công tuyệt vời với các phim hài The 40 Year Old Virgin, Knocked Up nhưng Year One và Funny People cùng thể loại năm nay bị thất bại thảm hại. Thứ bảy là hãy để mắt đến sản phẩm các hãng phim nhỏ. Ông lớn nào (trong 6 hãng phim lớn kể trên) vơ được phim tốt để đưa vào hệ thống phát hành có thể hốt bạc. Trước đây có nhiều tiền lệ rồi, năm nay rơi vào trường hợp của phim 500 Days of Summer.

Thứ tám, các phim tiền sử vẫn được ưa chuộng kể từ khi Jurassic Park xác lập trào lưu này vào năm 1993. Năm nay, Night at the Museum 2, Up, Ice Age 3 là những phim như vậy. Thứ chín, quan trọng nhất, hãy làm những phim mở, đừng cho nhân vật chết để còn làm những phần kế tiếp. 7 phim trong tốp 10 phim ăn khách mùa hè qua là những phim tập tiếp theo hoặc sẽ có tập tiếp theo: Transformers 2, Harry Potter 6, Ice Age 3, Night at the Museum 2, Star Trek, X-Men, GI Joe.

Thứ mười, hiệu ứng của các trang mạng xã hội thời đại này rất lớn, nếu không gây ấn tượng ngay ngày công chiếu đầu tiên thì chẳng có hy vọng gì vì những lời bình phẩm về phim loang đi rất nhanh và nó ảnh hưởng lớn đến sự lựa chọn của khán giả. Số phận của một bộ phim mất 2 năm sản xuất có thể được quyết định trong 2 giờ đồng hồ.

Đinh Hiệp