Hơn 10.000 tỉ 'đánh thức' 2 dòng sông

Không chỉ giải quyết bài toán giao thông, chống ngập và chỉnh trang đô thị, các dự án còn được kỳ vọng tạo cú hích đưa Vinh trở thành đô thị hiện đại gắn với không gian sông nước.

Đánh thức sông Vinh

ẢNH: K.HOAN

Sông Vinh dài khoảng 7,3 km, nối kênh Nhà Lê với sông Lam ở gần chân cầu Bến Thủy. Trong nhiều thế kỷ, đây từng là tuyến giao thương sầm uất với cảnh "trên bến dưới thuyền", gắn liền với sự hình thành và phát triển của chợ Vinh - trung tâm buôn bán lớn nhất Nghệ An.

Tuy nhiên, cùng với quá trình đô thị hóa, dòng sông dần đánh mất vai trò vốn có. Hai bờ sông bị bỏ hoang, cây cối mọc um tùm, nhiều đoạn xuống cấp, trong khi không gian ven sông gần như chưa được khai thác xứng với vị trí trung tâm đô thị.

Bước ngoặt đến từ Dự án Hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu đô thị Vinh, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2021. Riêng hạng mục cải tạo sông Vinh và không gian công cộng hai bên bờ có tổng vốn 194,5 triệu USD (hơn 5.100 tỉ đồng), sử dụng nguồn vốn vay Ngân hàng Thế giới cùng vốn đối ứng của địa phương.

Sau thời gian chuẩn bị, tháng 6 vừa qua, dự án đã chính thức khởi động với gói thầu xây dựng cầu mới và mở rộng đường Cao Xuân Huy nối dài. Cây cầu hiện hữu chỉ đủ cho 2 xe máy tránh nhau, gây nhiều bất tiện cho người dân. Khi hoàn thành, cây cầu mới sẽ không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại mà còn trở thành điểm kết nối không gian đô thị hai bên bờ sông.

ẢNH: CTV

Ông Trần Văn Minh, người dân sống phía nam sông Vinh, cho biết nhiều năm qua việc lưu thông qua cây cầu cũ rất khó khăn vì ô tô không thể qua lại. 

"Người dân chúng tôi rất kỳ vọng dự án sẽ sớm hoàn thành để việc đi lại thuận tiện hơn, đồng thời khu vực này cũng sẽ khang trang, đẹp hơn", ông Minh nói.

Theo quy hoạch, khu vực cải tạo rộng gần 103 ha, được chia thành 5 phân khu gồm làng sinh thái, khu di sản, chợ nổi, nút giao Lê Mao và khu du lịch tâm linh. Mỗi phân khu mang một chủ đề riêng nhằm vừa bảo tồn giá trị văn hóa, vừa khai thác tiềm năng du lịch và dịch vụ.

Đáng chú ý, khu làng sinh thái từ ngã ba sông Vinh đến cầu đường sắt sẽ phát triển các công viên nông nghiệp, đường dạo ven sông, điểm chèo kayak, tuyến du lịch trải nghiệm và không gian nghệ thuật ngoài trời. Dự án cũng đầu tư hệ thống trạm bơm tiêu úng nhằm giảm ngập cho khu vực trung tâm TP.Vinh.

Theo Ban quản lý dự án nông nghiệp và môi trường Nghệ An, toàn bộ 6 gói thầu sẽ được triển khai trong năm 2026 - 2027 và hoàn thành trước năm 2030 theo cam kết với Ngân hàng Thế giới.

Tạo trục cảnh quan ven sông Lam

Song song với việc cải tạo sông Vinh, Nghệ An cũng quyết định đầu tư gần 4.971 tỉ đồng để mở rộng tuyến đường ven sông Lam từ cầu Bến Thủy 2 đến Cửa Hội. Dự án đã được đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.

ẢNH: K.HOAN

Theo quy hoạch, tuyến đường dài 21,5 km đi qua các phường Cửa Lò, Vinh Lộc và Trường Vinh. Mặt cắt ngang rộng 45,5 m với 4 làn xe cơ giới, dải phân cách giữa rộng 10 m, vỉa hè cảnh quan ven sông rộng 10 m, vỉa hè phía đối diện rộng 5 m cùng khoảng 9 km tường chắn kết hợp chỉnh trang cảnh quan.

Không chỉ là một tuyến giao thông mới, đây còn là dự án mở không gian phát triển về phía sông Lam - dòng sông lớn nhất xứ Nghệ. Khi hoàn thành, những bãi bồi và khu vực còn hoang sơ ven sông sẽ được kết nối thành trục cảnh quan liên hoàn, tạo điều kiện phát triển đô thị, dịch vụ, du lịch.

Mạng lưới giao thông khu vực cũng đang từng bước hoàn thiện. Hiện từ đô thị Vinh sang Hà Tĩnh đã có 3 cây cầu bắc qua sông Lam. Trong thời gian tới, cầu Bến Thủy 3 sẽ được xây dựng, nối phường Trường Vinh (Nghệ An) với xã Đan Hải (Hà Tĩnh). Công trình dài khoảng 3,5 km, gồm cầu vượt sông Lam dài 1,3 km và hệ thống đường dẫn dài 2,2 km, rộng 23,5 m.

Khi kết nối với tuyến đường ven sông Lam, cầu Bến Thủy 3 sẽ góp phần hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, mở rộng không gian phát triển của đô thị Vinh về phía đông và tăng cường liên kết giữa Nghệ An với Hà Tĩnh.

Hai dự án với tổng mức đầu tư hơn 10.000 tỉ đồng cho thấy định hướng phát triển đô thị của Nghệ An đang chuyển từ tư duy quay lưng ra sông sang hướng mặt ra sông. Các dự án này hoàn thành, không gian ven sông Vinh và sông Lam sẽ trở thành động lực mới cho phát triển đô thị, du lịch và kinh tế, đồng thời khôi phục vai trò vốn có của những dòng sông từng làm nên bản sắc và sự thịnh vượng của vùng đất này.