Hùng vĩ lửa thiêu liên hoàn thuyền

Người hùng nổi bật nhất của Quyết chiến thiên hạ vẫn là đại đô đốc Đông Ngô Chu Du (Lương Triều Vỹ thủ diễn). Có vẻ như sau những “oan ức” mà nhân vật này phải gánh chịu (có tài nhưng tính tình nóng nảy, hay đố kỵ) suốt mấy trăm năm do ấn tượng của tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa (La Quán Trung) để lại, thì với trọn bộ Xích Bích, khán giả có dịp nhìn thấy một Chu Du khác, gần với sự khẳng định về nhân vật này của các nhà nghiên cứu sử Trung Quốc: dung mạo đẹp đẽ, tài trí, giỏi trận mạc, hào hoa phong nhã, tinh thông âm luật. Còn Khổng Minh, tình tiết để khắc họa nhân vật này trong phim đáng chú ý nhất vẫn là “thuyền cỏ mượn tên” - một tình tiết mà nhiều nhà sử học cho rằng hoàn toàn hư cấu của tiểu thuyết. Một điểm đáng chú ý là nhà làm phim đã không thể hiện Khổng Minh có khả năng “hô phong hoán vũ” siêu việt như trong truyện, mà  thực tế và gần gũi hơn: Khổng Minh (Kim Thành Vũ thủ vai) thông địa lý, tường thiên văn, nhìn trời nhìn mây có thể đoán trước được thời tiết, nên biết sẽ có gió đông - điểm mấu chốt giúp liên quân Ngô Thục giành thắng lợi trong trận Xích Bích.

Về cuối phim, có thêm một chi tiết khiến người xem ngỡ ngàng, đó là việc Chu Du tha Tào Tháo. Trong truyện, kết thúc trận Xích Bích, Tào Tháo tháo chạy và được Quan Vũ nghĩ tới ngày xưa Tháo đã hậu đãi mình mà thở dài cho đi. Còn Chu Du tha Tào Tháo vì lẽ gì, thiết nghĩ chỉ riêng nhà làm phim mới lý giải được. Niềm mong ước hòa bình tiếp tục được gửi gắm qua chi tiết vợ chồng Chu Du đưa tiễn Gia Cát Lượng, và Tiểu Kiều, khi trao cho Gia Cát Lượng chú ngựa Manh Manh mà nàng yêu quý, đã dặn dò: “Hãy đừng để Manh Manh phải ra trận”.

Thế còn Tào Tháo? Tính đa nghi nổi tiếng của Tào vẫn được thể hiện qua việc Tào thẳng tay trừ khử hàng tướng của Đông Ngô đang giúp Tào huấn luyện thủy quân. Nhưng không chỉ đa nghi, còn một khía cạnh nữa của Tào Tháo (Trương Phong Nghị) chỉ được điểm xuyết trong tiểu thuyết, nhưng đã được nhấn mạnh trong phim, khiến chân dung Tào Tháo càng thêm sống động: sự đa tình. Đó là vị thừa tướng trước khi vào trận chiến còn ngắm trăng ngâm thơ, là người ngày đêm tơ tưởng đến mỹ nhân Tiểu Kiều. Nếu như trong phim giữa Chu Du và Tiểu Kiều là mối tình mặn nồng của đôi uyên ương “người quốc sắc kẻ thiên tài”, thì Tào Tháo lại xem Tiểu Kiều như một giấc mơ, chỉ cần một chén trà của Tiểu Kiều (Lâm Chí Linh) cũng níu chân ông lại, làm chậm bước tấn công của quân Ngụy, một trong những nguyên nhân dẫn đến thất bại thảm hại của quân Tào trong trận Xích Bích. Bám theo tiểu thuyết để không làm hàng triệu độc giả trung thành của tiểu thuyết thất vọng, nhưng không hề lệ thuộc tiểu thuyết mà vẫn có những kiến giải riêng về nhân vật - đó là một thành công đáng kể của Ngô Vũ Sâm.

Những màn đấu khẩu, đấu trí và thể hiện mình giữa các danh sĩ ở phần 1 đã ít hẳn đi ở phần 2, nhường chỗ cho sự khốc liệt của cuộc chiến chính. Nếu như trong Tam quốc diễn nghĩa, phần miêu tả quang cảnh trận chiến Xích Bích rất vắn tắt: “khói lửa ngút trời, tiếng than dậy đất”, thì trận chiến này đã được cụ thể hóa bằng hình ảnh thật hùng vĩ, với thời lượng khá dài. Bát quái trận ở phần 1 và Xích Bích trận ở phần 2 cho thấy rất rõ phong cách làm phim hành động của Ngô Vũ Sâm - một đạo diễn gốc Hoa nổi danh ở Hollywood. Cũng là cảnh chiến trận, nhưng Xích Bích rất ít những màn phi thân, những pha quay chậm hoa mỹ thường thấy trong phim của các đạo diễn Trung Quốc, mà gấp gáp hơn, chân thực hơn, gần với những phim về chiến tranh cổ đại và trung đại của Hollywood gần đây như Alexander đại đế và Tử chiến thành Jerusalem. Tuy nhiên, phim của ông vẫn không thiếu những khoảng lặng mang đậm nét văn hóa truyền thống Trung Hoa: Chu Du khoan thai múa kiếm trong tiếng đọc thơ của Tiểu Kiều, Tiểu Kiều dịu dàng pha trà..., nghĩa là dung hòa được khẩu vị của khán giả Á lẫn u.

Phim sẽ khởi chiếu trên toàn quốc từ ngày 23.1.2009.

Phạm Thu Nga