Khi sức khỏe cha mẹ là một phần trong kế hoạch học tập dài hạn của con

Ở tuổi 51, anh An, đầu bếp tại Bắc Ninh, có cuộc sống khá ổn định. Vợ làm kế toán, hai người cùng san sẻ chi tiêu và dành dụm tiết kiệm. Từ khi con còn học phổ thông, mong muốn du học Nhật Bản đã trở thành kế hoạch chung của cả nhà.

Vợ chồng anh tính toán từ học phí, tiền thuê nhà, sinh hoạt đến khoản dự phòng. Tuy nhiên, không tính toán đến biến cố sức khỏe có thể xảy đến.

"Tôi ho liên tục khoảng hai tháng, nghĩ do thời tiết nên tự mua thuốc. Mãi không thấy đỡ nên mới đi khám, chứ hoàn toàn không nghĩ mình sẽ nhận một kết quả là ung thư phổi", anh kể.

Thời điểm phát hiện, khối u đã gần 2 cm. Điều anh nghĩ đến đầu tiên là gia đình, đặc biệt là tương lai của con gái: "Trong đầu tôi chạy loạn rất nhiều suy nghĩ tiêu cực, thậm chí còn trộm nghĩ tới viễn cảnh con gái tốt nghiệp nhưng mình lại không được ở cạnh trong ngày vui ấy", anh nhớ lại.

ẢNH: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Cuộc sống cả nhà cũng bị đảo lộn. Anh và vợ phải nghỉ làm, thu nhập gián đoạn. Con gái hủy lịch sang Nhật để ở nhà chăm sóc bố cho an tâm, bỏ lỡ một phần chương trình chào đón sinh viên mới.

May mắn bệnh được phát hiện ở giai đoạn 1, khối u còn khu trú, chưa di căn nên tiên lượng điều trị tốt. Khoảng một tuần sau chẩn đoán, anh được phẫu thuật nội soi lồng ngực, nằm viện chỉ khoảng 5 ngày, không cần hóa trị hay xạ trị bổ trợ. Chi phí nằm trong khoản dự phòng, gia đình không phải vay thêm.

Khi kể lại anh vẫn thấy mình may mắn hơn nhiều người khác. "Nhiều lúc tôi rùng mình nghĩ: nếu bệnh không được phát hiện sớm và phải điều trị bệnh ở giai đoạn muộn hơn, gia đình sẽ ra sao? Không chỉ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe chính mình mà khiến cả nhà lao đao vì tài chính và tinh thần. Lúc đó tôi mới hiểu được là chăm sóc sức khỏe của mình cũng là nghĩ đến tương lai của con", anh An chia sẻ.

Câu chuyện của anh An không đại diện cho mọi gia đình có con du học, nhưng cho thấy sức khỏe người trụ cột có thể ảnh hưởng đến những kế hoạch đã được cả nhà chuẩn bị từ lâu.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí World Development, sử dụng dữ liệu hộ gia đình ở Việt Nam, ghi nhận bệnh không lây nhiễm liên quan đến số ngày lao động bị mất nhiều hơn và thu nhập giảm. Các gia đình phải dựa vào hỗ trợ từ người thân, vay nợ hoặc bán tài sản để ứng phó.

Khi nguồn thu giảm trong lúc chi phí sinh hoạt và điều trị vẫn phải bảo đảm, kế hoạch cho con cái cũng có thể chịu ảnh hưởng. Có thể thấy việc chủ động dành riêng khoản chi phí cho khám định kỳ cũng là một cách để gia đình xác định được ngân sách cần thiết, tính toán chi tiêu để không ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính cho con cái đã định sẵn.

Theo PGS-TS-BS Nguyễn Hải Anh, nguyên Giám đốc Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai, Cố vấn chuyên môn NURA cho biết, trong bối cảnh ngày càng nhiều bệnh lý ác tính tiến triển âm thầm, không gây triệu chứng, việc chủ quan không theo dõi sức khỏe định kỳ tạo cơ hội cho bệnh phát triển đến những giai đoạn muộn hơn, làm giảm khả năng điều trị hiệu quả. 

ẢNH: NHÂN VẬT CUNG CẤP

WHO cũng khuyến nghị nhóm tuổi 40 - 50 cần tăng cường đánh giá nguy cơ các bệnh không lây nhiễm (ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh chuyển hóa…) dựa trên các nguy cơ như hút thuốc, béo phì, tiền sử gia đình ung thư/tim mạch, bệnh nền... thay vì chờ có dấu hiệu bất thường mới đi khám.

Theo định hướng chủ động chăm sóc sức khỏe, nhiều cơ sở y tế tư nhân đang triển khai mô hình tầm soát ứng dụng công nghệ hiện đại, hướng đến phát hiện ung thư và tổn thương tiền ung thư khi chưa có triệu chứng. Tại NURA, AI độc quyền của Fujifilm được sử dụng để hỗ trợ bác sĩ phân tích hình ảnh các bất thường nhỏ tính bằng milimet.

Theo số liệu do đơn vị cung cấp, từ ngày 1.7.2024 - 15.8.2026, hệ thống đã tầm soát cho hơn 42.000 khách hàng, ghi nhận 71.633 vấn đề sức khỏe cần lưu ý và phát hiện gần 200 trường hợp ung thư ở giai đoạn sớm. Các trường hợp nghi ngờ được bác sĩ tư vấn hoặc chuyển đến chuyên khoa phù hợp.

ẢNH: NURA

Tầm soát không loại bỏ mọi rủi ro, nhưng có thể giúp nhận diện sớm một số bất thường, để gia đình chủ động hơn và con vững tâm khi xa nhà.