Khi truyện tranh Việt Nam... tự ái

 

Có lẽ công ty Phan Thị là người "ghi bàn" ngoạn mục nhất, làm hả hê tất cả những đơn vị xuất bản truyện tranh trong nước. Thần đồng đất Việt sút một cú thủng lưới truyện tranh Nhật Bản, khi anh bạn này đang làm mưa làm gió trên thị trường. Hiện nay, Thần đồng đất Việt có ấn phẩm "gác" hết truyện tranh Nhật Bản, thậm chí có kỳ xuất bản gấp đôi gấp ba. Một cú sút đúng là "thần đồng", y như cái tên đầy tự hào dân tộc của bộ truyện.

 

Trẻ em đang mong đợi truyện tranh hay của Việt Nam - Ảnh: Đ.N.Thạch.

Cô giám đốc trẻ Phan Thị Mỹ Hạnh cũng vì lòng tự hào dân tộc mà xông vô chốn khó khăn, dám bán cả miếng đất duy nhất của mình để ra thuê nhà trọ ở mà xây dựng ước mơ "thần đồng". Quá phiêu lưu. Cũng bởi quá tự ái, cô từng thức trắng đêm bóp trán: "Tức thật, tại sao thiếu nhi mình không có nổi một nhân vật made in VN để ngưỡng mộ? Tại sao lại để truyện tranh tràn ngập thị trường và tràn ngập tâm hồn người Việt?". Thế là Mỹ Hạnh nhờ bạn gửi mua từ Nhật cả thùng truyện tranh nguyên bản, về nghiên cứu thử. Kỹ thuật vẽ trên vi tính phức tạp kiểu này thì ở VN ta chưa hề có. Học ai bây giờ? Thôi, leo lên máy mà "mò". Vọc cái máy đến te tua. Riết rồi phải được thôi.

 

Mỹ Hạnh bán đất, kêu gọi đám bạn trẻ rất "máu" của mình cùng nhau góp sức. Cái công ty nhỏ xíu nằm trong con đường nhỏ xíu, và bà giám đốc lại không hề tự ái khi phải đứng bán từng cuốn sách mới ra lò. Lúc đó, chẳng ai biết "thần đồng" ra sao, nên phát hành chỉ 2.000 cuốn thì các đại lý trả về. Lỗ nặng. Nhưng không nản. Coi lại. Ừm, phải vẽ đẹp hơn, viết kịch bản hay hơn một chút. "Thần đồng" được nuôi bởi biết bao mồ hôi và nước mắt, rồi cũng "lớn" lên.

 

Đến lượt các nhà xuất bản cũng tự ái khi thấy một đơn vị tư nhân làm được mà mình bề thế như vậy lại chưa có cú sút nào ngoạn mục. Dù vậy họ vẫn thừa nhận thành công của Phan Thị. Ông Bùi Ngọc Anh - trưởng chi nhánh NXB Kim Đồng tại TP.HCM nói thẳng thắn: "Chúng tôi khâm phục sự dũng cảm của Phan Thị. Mình chưa làm được thì phải hết lòng ủng hộ Phan Thị. Và phải đặt ra chiến lược để có thêm những ấn phẩm mới, thêm đồng minh với Phan Thị trên thị trường".

 

Ông Nguyễn Trí Công, Phó ban truyện tranh của NXB Trẻ tiết lộ: "Đâu phải chỉ chúng tôi tự ái, mà trong thư các em thiếu nhi gửi về viết rằng cũng rất tự ái, muốn có truyện tranh VN thật hay "phủ sóng" thị trường. Cho nên, NXB ráo riết đầu tư để thỏa mãn độc giả". Tuy nhiên, 3 bộ truyện Đá và nấm, Chuyện ở xứ hoa tỉ muội, Tam Quy xem ra chưa ăn khách. Ngược lại bộ Đội đặc nhiệm thời gian liên kết với một đơn vị tư nhân lại vượt lên nhanh chóng. Thành ra, NXB đúc kết kinh nghiệm: "Phải xã hội hóa việc làm truyện tranh. Tận dụng mọi tài năng trong xã hội, không phân biệt nhà nước hay tư nhân".

 

Thủ pháp manga hiện rất phổ biến trên thế giới. Đã có ý kiến cho rằng chúng ta nên dùng kỹ thuật vẽ này kết hợp với nhân vật, cốt truyện Việt Nam để xây dựng hình ảnh các nhân vật mới nhằm thu hút các em nhỏ đã có thói quen xem manga. Thế nhưng, ứng dụng như thế nào, với chừng mực ra sao để vẫn là truyện tranh Việt và mang lại nhiều điều bổ ích, thú vị cho trẻ em là cả một vấn đề đòi hỏi nhiều sự nghiên cứu.

 

Ông Nguyễn Thế Truật - Phó giám đốc NXB Trẻ, tâm sự: "Vẫn có sự nghịch lý giữa tự ái và thực lực. Mình tự ái muốn làm, nhưng thực lực còn yếu nên làm chưa đạt kết quả. Một thực tế là không chỉ ở VN, mà khi tôi sang Trung Quốc, Hồng Kông, Thái Lan, thậm chí châu u, đều thấy truyện tranh Nhật làm mưa làm gió. Đó là chiến lược của Nhật Bản, với tính công nghiệp kết hợp tinh thần dân tộc rất cao. Vậy, chúng ta không thể chống chọi vô phương hướng, mà phải bình tĩnh xử lý".

Nhìn lại truyện tranh Việt Nam, từ thành công của Thần đồng đất Việt, Phan Thị lại tiếp tục ghi bàn bằng cách khai thác kho tàng cổ tích VN bằng một loạt truyện tranh màu tuyệt đẹp, in giấy trắng và dày nhất trong làng truyện tranh. Những câu chuyện cũ Sơn Tinh Thủy Tinh, Cóc kiện trời, Thạch Sanh nay được làm mới lại, kéo dài gần 20 tập với cốt truyện được hư cấu dí dỏm. Lũ trẻ đọc mà cười ha hả... Rồi Công ty Kiến Vàng lại vừa tung một cú ngoạn mục với bộ truyện Kiến Tí Nị in 4 màu trên giấy couché, lời thoại song ngữ Anh - Việt mới hãnh diện chứ! Chắc chắn đây sẽ là tác phẩm được phụ huynh mua ngay để con mình vừa chơi vừa học, bởi không chỉ học tiếng Anh mà còn học được rất nhiều về văn hóa, phong tục, sự kiện của đất nước qua chuyến phiêu lưu hấp dẫn của chú Kiến qua khắp các tỉnh thành bằng kịch bản hài hước của cây cười Mạc Can. Ấp ủ suốt 2 năm trời, tất cả vốn liếng đều trút vào đó, chỉ để chứng minh một điều là truyện tranh VN sẵn sàng đương đầu với truyện tranh ngoại nhập.

 

Dù sao, ứng dụng thủ pháp manga hay vẫn giữ lại cách vẽ truyền thống thì cũng không quan trọng bằng vấn đề làm sao có được kịch bản hấp dẫn, khai thác được nguồn văn hóa dân tộc để có thể khẳng định giá trị và thị phần của truyện tranh Việt Nam ít ra là trên chính thị trường nội địa. Và con đường mà Phan Thị, Kiến Vàng đã chọn phải chăng cũng là một trong những lối ra cho truyện tranh Việt?

 

Hoàng Kim