Không phải phép màu, hiện thực từ sự kiên định với mục tiêu phát triển bền vững

Đó không phải phép màu; đó là hiện thực được tạo nên khi một quốc gia kiên định đặt trẻ em vào trung tâm phát triển bền vững.

Từ cứu trợ khẩn cấp đến quan hệ đối tác bền vững vì mọi trẻ em

UNICEF hiện diện tại Hà Nội từ năm 1975, ngay sau ngày đất nước thống nhất, bắt đầu hợp tác với Việt Nam bằng những hỗ trợ thiết yếu nhất: tiêm chủng, dinh dưỡng, nước sạch… trong bối cảnh hậu chiến và thiên tai liên tiếp. Bước ngoặt quan trọng diễn ra năm 1990, khi Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên ở châu Á phê chuẩn Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền Trẻ em, mở ra giai đoạn hợp tác chuyển từ cứu trợ sang xây dựng hệ thống - luật pháp, chính sách và dịch vụ mà trẻ em dựa vào mỗi ngày.

Tại Lễ kỷ niệm 50 năm hợp tác Việt Nam - UNICEF và 35 năm Việt Nam phê chuẩn Công ước Quyền Trẻ em mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long nhấn mạnh đây là "một hành trình của tình bạn, trách nhiệm và cam kết chung", đồng thời khẳng định bảo vệ trẻ em luôn là ưu tiên chiến lược của Việt Nam.

Đại diện UNICEF, bà June Kunugi - Giám đốc Khu vực Đông Á và Thái Bình Dương đánh giá Việt Nam là minh chứng cho "điều có thể đạt được khi trẻ em thực sự được đặt ở trung tâm phát triển quốc gia", và coi giai đoạn mới là thời điểm then chốt để đầu tư mạnh hơn vào thế hệ trẻ.

Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ trao cho UNICEF trong dịp này chính là lời khẳng định rõ ràng rằng quan hệ hợp tác đã trở thành một phần "hạ tầng phát triển" của Việt Nam – nơi quyền trẻ em được tích hợp vào luật pháp, ngân sách và các chiến lược dài hạn.

Những câu chuyện nhỏ tạo nên thay đổi lớn

Nếu nhìn 50 năm qua bằng những đường biểu đồ, ta thấy những đường cong đi lên; nhưng khi quan sát các chương trình cụ thể UNICEF đồng hành cùng Việt Nam, ta thấy rõ những đổi thay chạm đến đời sống từng trẻ em - từ lớp học vùng cao đến cộng đồng chịu thiên tai và cả môi trường mạng nơi trẻ lớn lên mỗi ngày.

Tại vùng núi miền Bắc, sáng kiến giáo dục song ngữ dựa trên tiếng mẹ đẻ do UNICEF hỗ trợ đang giúp trẻ em dân tộc thiểu số bước vào trường học với sự tự tin và bình đẳng hơn, đặc biệt là khả năng tiếp thu và phát triển ngôn ngữ tốt hơn.

Ở lĩnh vực giáo dục hòa nhập, UNICEF hỗ trợ hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực giáo viên nhằm đáp ứng nhu cầu còn rất lớn khi chỉ 1/10 trẻ khuyết tật theo học THCS và chỉ 1/6 trường tiểu học có giáo viên được đào tạo về hòa nhập. Những nỗ lực này đặt nền móng để mọi trẻ em - kể cả trẻ khuyết tật - đều có cơ hội học tập công bằng.

Tác động của biến đổi khí hậu cũng đặt ra nhiều thách thức mới, điển hình như siêu bão Yagi ảnh hưởng tới 26 tỉnh, gần 2 triệu trẻ em và hơn 800 trường học. Trong thời điểm đó, UNICEF phối hợp với Chính phủ cung cấp nước sạch, thiết bị lọc nước và vật tư vệ sinh để khôi phục điều kiện an toàn tối thiểu, giúp trẻ sớm trở lại học tập. Song song, UNICEF đồng hành cùng Việt Nam trong bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, hỗ trợ xây dựng khung pháp lý, nâng cao kỹ năng số và triển khai các chiến dịch truyền thông nhằm bảo đảm trẻ được kết nối an toàn trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.

Như vậy, dù diễn ra ở lớp học vùng cao, tại các cộng đồng đang phục hồi sau bão lũ hay trên không gian số, đô thị… những nỗ lực ấy đều hướng đến mục tiêu chung: củng cố hệ thống để mọi trẻ em - không phân biệt hoàn cảnh - đều có cơ hội phát triển an toàn, bình đẳng và bền vững.

Năm mươi năm phía sau - Lời hứa cho thế hệ tiếp theo dẫn dắt

Cũng trong lễ kỷ niệm, hình ảnh những em nhỏ ngồi lắng nghe về tương lai của chính mình đã khiến thông điệp của buổi lễ trở nên rõ ràng hơn. Các em không chỉ ngồi đó để "nghe người lớn nói", mà nhắc chúng ta rằng 50 năm tiếp theo sẽ được viết bằng lựa chọn hôm nay: đặt trẻ em ở trung tâm mọi quyết sách và trao cho các em cơ hội định hình tương lai đất nước.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định trong bài phát biểu tại buổi lễ, mọi nỗ lực hiện nay đều hướng tới việc bảo đảm trẻ được lớn lên trong môi trường an toàn, khỏe mạnh và có cơ hội phát huy tối đa tiềm năng. Cùng với đó, UNICEF cũng nhấn mạnh đây là thời điểm Việt Nam cần tăng tốc đầu tư vào sức khỏe, giáo dục, an sinh xã hội, kỹ năng số, kỹ năng xanh và sức bền tâm lý cho trẻ - những yếu tố quyết định sức mạnh của thế hệ tương lai.

Cả Việt Nam và UNICEF đều thống nhất rằng tương lai sẽ được định hình bởi việc hôm nay chúng ta có thực sự bảo đảm trẻ đến trường an toàn, được bảo vệ trên không gian mạng, được chăm sóc toàn diện và được lắng nghe trong các quyết định trọng yếu hay không. Khi điều đó trở thành hiện thực, hành trình 50 năm sẽ mở ra một chương mới - nơi trẻ không chỉ được chăm lo, mà trở thành những người dẫn dắt tương lai của đất nước.