Kỹ sư Nhiệt điện Duyên Hải làm chủ phần mềm cân bằng động thiết bị

Giải pháp đã được ứng dụng hiệu quả vào thực tế sản xuất, phục vụ đào tạo nội bộ và được công nhận sáng kiến cấp Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Từ bài toán thực tế vận hành đến công cụ tính toán tối ưu

Trong quá trình vận hành nhà máy nhiệt điện, các hệ thống thiết bị quay phụ trợ như quạt, bơm, động cơ luôn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh rung động do mất cân bằng động. Tình trạng này nếu không được xử lý kịp thời và chính xác sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy cũng như an toàn vận hành của toàn bộ thiết bị.

ẢNH: MỘNG HUYỀN

Để xử lý rotor mất cân bằng, kỹ sư phải tiến hành cân bằng động tại hiện trường. Công việc đòi hỏi dữ liệu đo rung chính xác, thuật toán phù hợp và kinh nghiệm chuyên sâu. Trước đây, một số bước tính toán phương án hiệu chỉnh còn phải làm thủ công; dữ liệu đo đạc và lịch sử xử lý chưa được tổng hợp, lưu trữ tập trung.

Nhận diện rõ hạn chế đó, nhóm cán bộ, kỹ sư Công ty Nhiệt điện Duyên Hải đã chủ động nghiên cứu và phát triển "Phần mềm tính toán cân bằng động thiết bị quay tại hiện trường" hướng tới một công cụ chạy trên hệ điều hành Windows nhằm hỗ trợ kỹ thuật viên số hóa quá trình xử lý dữ liệu và tính toán phương án cân bằng.

ẢNH: MỘNG HUYỀN

Phần mềm được thiết kế để xử lý bài toán cân bằng động từ một đến bốn mặt phẳng dựa trên phương pháp hệ số ảnh hưởng kết hợp dữ liệu biên độ, pha rung động thu thập từ thiết bị đo. Từ các thông số đầu vào, phần mềm tự động tính toán chính xác khối lượng và góc/vị trí gắn đối trọng hiệu chỉnh. Người sử dụng có thể theo dõi kết quả trên giao diện phần mềm và sử dụng các thông số này trong quá trình thực hiện cân bằng tại hiện trường.

ẢNH: MỘNG HUYỀN

Nhiều tính năng bám sát thực tiễn hiện trường đã được nhóm tác giả tích hợp, bao gồm: Tính toán khối lượng thử; chia hoặc gộp gia trọng linh hoạt khi không gian lắp đặt bị giới hạn; trực quan hóa kết quả trực tiếp trên đồ thị Polar Plot; tích hợp sẵn thư viện tham chiếu các tiêu chuẩn kỹ thuật về chất lượng cân bằng và mức độ rung động phục vụ tra cứu nhanh; lưu trữ lịch sử thông số thiết bị, dữ liệu rung qua các lần thực hiện và xuất báo cáo tự động.

ẢNH: MỘNG HUYỀN

Đáng chú ý, trong quá trình hoàn thiện, kết quả tính toán từ 1 đến 4 mặt phẳng của phần mềm đã được đối chiếu kỹ lưỡng với chương trình cân bằng động trên thiết bị chuyên dụng Microlog của SKF. Qua đó, nhóm tác giả kịp thời tinh chỉnh thuật toán, bảo đảm độ tin cậy trước khi đưa vào ứng dụng thực tế.

Ứng dụng rộng rãi trong sửa chữa và đào tạo

Từ ngày 17.6.2025, phần mềm đã chính thức được đưa vào ứng dụng tại Phân xưởng Sửa chữa Cơ nhiệt, Công ty Nhiệt điện Duyên Hải.

Quy trình thực hiện được triển khai từ thu thập dữ liệu rung tại hiện trường, nhập dữ liệu vào phần mềm, tính toán khối lượng và vị trí hiệu chỉnh, thực hiện hiệu chỉnh theo phương án được xác định và kiểm tra lại thông số sau cân bằng.

ẢNH: MỘNG HUYỀN

Thực tế sản xuất cho thấy công cụ đã hỗ trợ hiệu chỉnh cân bằng động hiệu quả cho hàng loạt thiết bị quan trọng như: quạt cấp khí FGD, quạt pha loãng, quạt làm mát ổ trục IDF, quạt làm kín Damper, quạt làm mát cảm biến giám sát ngọn lửa và quạt tăng áp. Toàn bộ dữ liệu được lưu trữ có hệ thống, trở thành cơ sở dữ liệu quý giá phục vụ tra cứu, so sánh cho các chu kỳ bảo dưỡng kế tiếp.

ẢNH: MỘNG HUYỀN

Ông Nguyễn Văn Út, Phó Giám đốc Công ty Nhiệt điện Duyên Hải, đồng tác giả giải pháp - cho biết: "Nhóm tác giả mong muốn xây dựng một công cụ phù hợp với điều kiện làm việc thực tế, hỗ trợ cán bộ kỹ thuật trong tính toán cân bằng động và chủ động hơn trong quá trình xử lý thiết bị. Quá trình phát triển phần mềm cũng là quá trình nhóm nghiên cứu tiếp tục kiểm tra, đối chiếu và hoàn thiện giải pháp từ chính những yêu cầu phát sinh trong công việc".

Khẳng định giá trị sáng tạo

Không chỉ ý nghĩa với công tác sửa chữa, phần mềm còn được kết hợp với mô hình thiết bị quay tại Phòng đào tạo của Phân xưởng Sửa chữa Cơ - Nhiệt. Các kỹ sư có thể trực tiếp thực hành tạo trạng thái mất cân bằng, đo rung, chạy phần mềm tính toán đối trọng và kiểm tra kết quả thực tế. Mô hình đào tạo trực quan này giúp đội ngũ nhanh chóng tiếp thu kinh nghiệm, chuẩn hóa quy trình và nâng cao tay nghề xử lý sự cố.

ẢNH: MỘNG HUYỀN

Ghi nhận giá trị thực tiễn và tính sáng tạo, giải pháp "Phần mềm tính toán cân bằng động thiết bị quay tại hiện trường" của các kỹ sư Nhiệt điện Duyên Hải đã được công nhận là sáng kiến cấp EVN theo Quyết định số 998/QĐ-EVN ngày 27.8.2026. Đến ngày 18.9.2026, chương trình máy tính này chính thức được Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả.

Thành công từ giải pháp này cũng chính là minh chứng rõ nét cho việc gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với bài toán cụ thể tại hiện trường sản xuất. Đây cũng là tiền đề để nhóm kỹ sư tiếp tục nâng cấp tính năng, sẵn sàng chia sẻ và nhân rộng mô hình tại các đơn vị phát điện trong ngành.