“Biên độ” và “Tần số” đều hợp lý
Việc Bộ GD - ĐT thay đổi ngay đáp án là khá vội vàng. Đây là vấn đề khoa học, cần được cân nhắc kỹ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
1- Trong cuốn MODERN TECHNICAL PHYSICS - Sixth edition của tác giả ARTHUR BEISER (cuốn sách kinh điển nổi tiếng về vật lý trên thế giới), trang 364 có bài tập như sau (xin đăng nguyên văn):
Of the following properties of a wave, the one that is independent of the others is its
a. amplitude
b. speed
c. wavelength
d. frequency
Answers: a
Tạm dịch:
Trong số các đại lượng sau của quá trình truyền sóng, đại lượng nào độc lập với các đại lượng còn lại
a. biên độ
b. tốc độ (truyền sóng)
c. bước sóng
d. tần số
Trả lời: a - biên độ
Biên độ (chứ không phải
tần số) là một đáp án đúng.
Tại sao vậy?
Trong quá trình truyền âm, tốc độ âm không hoàn toàn độc lập với tần số. Ở tần số cao (hoặc áp suất thấp), tốc độ âm phụ thuộc tần số. Sự phụ thuộc của tốc độ vào tần số gọi là sự điều phối tốc độ. Vì vậy, trong các sách tham khảo kỹ thuật, khi đưa ra số liệu về tốc độ truyền âm, người ta thường chú thích thêm dải tần số.
Do đó, đáp án ban đầu (biên độ) mà ban đề thi của Bộ đưa ra là đúng. Vì vậy ban đề thi có thể đưa ra phương án sau:
- Đáp án chính thức của câu này là “biên độ”.
- Tuy nhiên, do chương trình lớp 12 chưa nghiên cứu đến sự phụ thuộc của vận tốc vào tần số, trong các bảng ghi vận tốc của âm thanh trong các môi trường khác nhau ở SGK không có chú thích tần số, do đó, phương án “tần số” cũng là một phương án hợp lý, phù hợp với trình độ yêu cầu kiến thức của học sinh lớp 12.
Vì vậy, Bộ nên chấp nhận hai phương án đúng của câu này là tần số và biên độ để tránh thiệt thòi cho thí sinh.
Tiến sĩ Lê Cao Phan
(Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt)
Điều chỉnh là không công bằng
| Đối với những bài kiểm tra tại trường, những câu hỏi trắc nghiệm (loại chỉ trả lời 1 phương án đúng) mà phương án trả lời không được xác định rõ ràng thì chúng tôi thường giải quyết bằng cách cho tất cả học sinh được hưởng đủ điểm của câu này. Ở trường hợp câu 29 (mã đề 128) cũng có nhiều phương án đúng, tôi đề nghị cho tất cả thí sinh đều được hưởng điểm của câu này. (Bà Quyền Thị Kim Yến - Tổ trưởng tổ Vật lý, trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, TP.HCM) |
1. Điều chỉnh như vậy, về mặt kiến thức là không ổn:
- Trong bốn đại lượng: Biên độ (A), tần số (f), vận tốc (v)
và bước sóng (l) thì không chỉ
có một đại lượng (đối với Bộ GD - ĐT trước là biên độ, sau điều chỉnh là tần số) mà có ba đại lượng không phụ thuộc vào các đại lượng khác, đó là biên độ, tần số, và vận tốc.
- Bước sóng là đại lượng được định nghĩa (xây dựng) từ hai đại lượng vận tốc và chu kỳ. Bước sóng l là quãng đường sóng truyền trong thời gian bằng chu kỳ (T) - có biểu thức:
l = v . T
T = 1 Þ l = v
f f
Từ đó suy ra bước sóng l là một đại lượng phụ thuộc vào vận tốc và chu kỳ (T) (cũng tức là tần số), còn điều ngược lại là không có.
- Tần số, vận tốc không phụ thuộc vào các đại lượng khác nhưng tần số và vận tốc lại có quan hệ logic toán với bước sóng thể hiện ở biểu thức l = v
f
- Biên độ dao động không những không phụ thuộc vào các đại lượng khác mà còn không có quan hệ gì về logic toán với các đại lượng ấy (không có hệ thức liên hệ nào giữa biên độ với tần số, vận tốc và bước sóng).
- Nêu ra như trên, để thấy rằng với hiểu biết của học sinh trong phạm vi chương trình thì việc điều chỉnh đáp án là không hợp lý hơn so với cứ giữ nguyên như đáp án trước đây.
2. Điều chỉnh như vậy sẽ tạo nên một sự không công bằng đối với những thí sinh chọn cả ba đại lượng, hai trong ba đại lượng hoặc một trong ba đại lượng và trước tiên là đối với những thí sinh chọn đáp án lúc đầu của Bộ.
Nguyễn Anh Thi
(Cựu GV trường THPT chuyên Lương Thế Vinh, Đồng Nai)
Nên chấp nhận cả 3 lựa chọn
Theo nội dung SGK Vật lý 12 (không phân ban) thì cả 3 lựa chọn A, B và C đều đúng, vì:
- Vận tốc truyền sóng âm trong chất khí chỉ phụ thuộc vào độ đàn hồi, khối lượng mol, khối lượng riêng, nhiệt độ,... của khí.
- Biên độ sóng chỉ phụ thuộc vào chủ quan của người (hay thiết bị) gây ra dao động.
- Tần số sóng: cũng tương tự như biên độ sóng.
Như vậy, học sinh chọn 1 trong 3 phương án A, B hoặc C đều phải chấp nhận là đúng.
Tôi không nghĩ những người ra đề không biết lựa chọn nào là đúng, nhưng nếu thú nhận như thế thì lại sai về nguyên tắc ra đề (chỉ có 1 lựa chọn đúng, chứ không phải là trắc nghiệm đa tuyển). Tôi nghĩ, Bộ nên thừa nhận câu đó là không đúng và phải chấp nhận cả 3 lựa chọn để không thiệt thòi
cho HS.
Lê Vinh Quang
(GV chuyên Lý trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Khánh Hòa)
Không nhìn vào bản chất của Vật lý
Cách đặt vấn đề theo kiểu “đại lượng không phụ thuộc vào các đại lượng còn lại” ở trong câu này thì ngoại trừ đáp án là “bước sóng”, còn lại có thể cả 3 đáp án: “vận tốc truyền sóng”, “biên độ sóng”, “tần số sóng” mà Ban ra đề đưa ra đều có thể được xem là câu trả lời đúng.
Câu hỏi cho một đề thi trắc nghiệm như vậy là rất dở. Mặc dù chương trình, sách giáo khoa phổ thông có công thức đó nhưng người ra đề đã không nhìn vào bản chất của Vật lý mà chỉ dựa vào công thức Toán học để đặt câu hỏi. Trong khi đó, hai vấn đề này không thể áp dụng cho nhau.
Đỗ Lệnh Điện
(Hiệu trưởng trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam)
Bình luận (0)