Tai nạn luôn rình rập xung quanh những con người cư trú trong đó. Mặc cho tường, cột nứt toác, mặc cho vôi vữa tự nhiên rớt từng mảng, họ vẫn phải bám vào đó để có chỗ chui ra - vào...
Từ cái sự “liều”
Chung cư Thanh Đa, được xây dựng từ thập niên 60 thế kỷ trước. Trước đây, chung cư này dành cho đối tượng trung lưu cư ngụ. Nhưng theo thời gian, Thanh Đa được nhắc đến như những chung cư dành cho dân lao động. Gắn liền theo đó là sự nhếch nhác về hạ tầng, là nơi thường xuyên phải gánh chịu cảnh ngập lụt triền miên, là nơi từng là phố cà phê cặp đình đám một thời và nổi tiếng hơn hết về kiến trúc là cặp chung cư chữ A.
Sự xuống cấp trầm trọng, hiện tượng lún sụt nặng, nhưng theo đà phát triển dân số cục bộ, kinh tế khó khăn nên cư dân ở đây bất chấp nguy hiểm. Họ tận dụng mọi không gian trống trong chung cư để biến thành nơi cư trú. Giếng trời thông thoáng, gầm cầu thang… tất cả đều biến thành nhà "đè" thêm vào cái nền móng vốn đã yếu nhưng không được duy tu, bảo dưỡng. “Nhà nhỏ người đông, không có chỗ sinh hoạt thì phải nới thôi. Cũng biết là chung cư xuống cấp rồi, cũng biết nguy hiểm, nhưng hết cách nên phải... liều. Lúc nào chính quyền muốn đập thì đập… mà đừng đưa tên tui lên báo nghen, mất công bị đập sớm…” - một cư dân cơi nới tại chung cư cũ này than thở.
Tìm đến chung cư Phạm Thế Hiển, tình cảnh cư dân ở đây cũng không khác gì mấy so với Thanh Đa. Ở đây dễ dàng tìm được những ngôi “lều” ẩm thấp ngay chân cầu thang, trên hành lang, thậm chí mọc ngay trên nóc chung cư. Trong căn lều có diện tích khoảng 4m2 ngay hành lang tầng 1, ông lão khoảng 70 tuổi, thân hình teo tóp, nằm co ro trên tấm nệm trúc, thều thào giới thiệu: “nhà của gia đình tôi đó, cư trú thế này cũng nhiều năm rồi… bình thường làm thuê, nhưng hôm nay bệnh nên ở nhà…”. "Nhà" ông được dựng lên từ vài tấm vải mùng, không nóc, không cửa. Trong góc khuất của ngôi “nhà” một mẩu bánh mì nhỏ ăn dở và vài cái xoong nằm chỏng trơ, lợn cợn chút đồ ăn thừa…
Tại hành lang tầng 2, tồn tại một căn lều sang hơn với vật liệu vách gỗ, đó là nơi cư trú của đôi vợ chồng già khoảng 60 tuổi. Với diện tích 4m2, nếu vô tình đi qua, người ta dễ ngộ nhận đó là cái kho hơn là một nơi cư trú. Nội thất bên trong nhà chỉ vừa đủ chỗ cho một chiếc nệm nhỏ và góc nhỏ làm bếp với vài thứ chai lọ. Phía trên những căn lều này là những cái “chuồng cu” có cùng diện tích nằm chơi vơi trên cầu thang lên xuống. Tổ ấm ở đây được chủ nhân dựng lên từ những tấm bạt, ván ép, thùng giấy... Chủ nhân của cái tổ ấm này là đôi vợ chồng trẻ tên Linh và hai đứa bé đã nhiều năm qua. Hàng xóm của Linh là cái “tổ” nằm chơi vơi giữa lối lên xuống cầu thang. Để sở hữu cái “chuồng cu” có người đã phải sang nhượng lại hai chỉ vàng. Có thể dễ dàng tìm thấy gần chục cái “tổ”, “chuồng cu” tại chung cư này. Có những buổi sáng, nhìn những mảng vôi vữa nằm vương vãi trên hành lang, cư dân của chung cư xuống cấp lại lầm rầm khấn vái được tai qua nạn khỏi.
Chung cư tái định cư Huỳnh Văn Chính I (Q.Tân Bình) dành cho dân bị giải tỏa trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè sau khoảng 8 năm đưa vào sử dụng thì những gầm cầu thang chung cư đang trở thành nơi cư trú cho nhiều người. Nhìn mắt thường cũng có thể thấy được sự xuống cấp của chung cư, nhếch nhác, mất vệ sinh, nhưng xen giữa sự nhếch nhác, hôi hám đó, gầm cầu thang lô C với khoảng 8m2, là nơi ở nhiều năm qua của vợ chồng chị Nga và bốn đứa con.
Đến những mảnh đời
Hầu hết chủ nhân của các “ổ chuột” đều xuất thân từ những người đang có căn hộ trong chính chung cư họ đang chiếm dụng. Mỗi người là một hoàn cảnh, lý do khác nhau, để rồi đến một ngày cuộc sống quá tù túng, chật chội đến nỗi không có chỗ ở họ đã liều ra lập “ổ chuột” sống cảnh dơ bẩn ẩm thấp.
Ngay tại hành lang lầu 2 lô B, chung cư Phạm Thế Hiển, ngồi ngáp dài giữa đống bàn ghế cũ nát, xếp dọc theo cái hành lang có chiều ngang chỉ hơn 1m, bà Lê Thị Liêm, bần thần kể: gia đình bà dọn về đây từ năm 1970. Nhà có 7 anh chị em, thì có đến 6 người đang cư trú trong căn hộ diện tích 36m2. Rồi mỗi người lập gia đình riêng, 36m2 trở nên nhỏ bé trước số nhân khẩu hơn 20 người, phải cần tới 3 cuốn sổ hộ khẩu mới viết đủ tên. Vậy là 3 người trong số 6 anh em phải ra ngoài, chiếm dụng mỗi người 4m2 lập chòi cư trú. Nhếch nhác, ẩm thấp, chật chội nhưng vẫn còn đỡ hơn chen chúc trong khoảng không gian chật chội. “Nhà buổi tối không cần khóa cửa vì người nằm sắp lớp không còn chỗ chen chân…”, bà Liêm kể. Ở là vậy, kinh tế gia đình cũng lâm cảnh khó khăn, khi nguồn sống chỉ trông chờ vào đồng lương phụ hồ, tiền lời từ quán cà phê cóc và đồng lương công nhân của thế hệ thứ 2 trong gia đình. Muốn ra riêng, muốn tìm chỗ ở tươm tất với họ là chuyện chỉ nghĩ trong mơ. Không có điều kiện nên người lớn hy sinh ra hành lang sống nhường căn hộ cho thế hệ thứ 2, 3 của mình.
Chỉ cần dạo quanh những chung cư cũ, những chung cư tái định cư, có thể nghe và thấy nhiều câu chuyện. “Trước đây tui có căn hộ ở tầng 3, không gì gọi là sang nhưng cũng rộng rãi và sạch, nhưng cách đây vài năm tôi phải nuốt nước mắt bán đi để trả nợ… Bây giờ có cái gầm cầu thang này là tốt lắm rồi…”- bà Ba, gần 80 tuổi, ở chung cư Huỳnh Văn Chính 1, bần thần. Theo lời bà thì trước đây khi còn ở khu Nhiêu Lộc - Thị Nghè, bà buôn trái cây. Từ ngày về chung cư, việc buôn bán thất bại, số tiền dành dụm lụn dần đến cuối cùng là phải bán nhà. Con gái thì theo chồng, còn bà ra phải ra gầm cầu thang cư trú. Nồi cơm của bà đầy vơi theo tiếng kêu làm thuê những công việc vặt. Tắm rửa, giặt giũ thì trông vào lòng tốt của cư dân xung quanh. Hàng xóm gầm cầu thang của bà, chị Nga, trước đây cũng từng có căn hộ ở lô C, thất bại làm ăn, mẹ con chị kéo nhau xuống gầm cầu thang ở. Gánh hủ tiếu dạo của chị là nơi bám víu, là nồi cơm cho cả gia đình.
Không ở gần nhau nhưng hầu hết người lao động nghèo trong những chung cư cũ lại có chung hoàn cảnh, có chung suy nghĩ. Ông Ba S., hành nghề xe ôm, cư ngụ tại lô H, chung cư Thanh Đa, bỗng cười lớn khi nghe hỏi về tình cảnh của gia đình mình. “Ở đây nhiều người như tui, ai nghèo mà không giống nhau hả chú…”. Gia đình ông S. có 8 người, kinh tế chính phụ thuộc vào vòng bánh xe ôm của ông, gánh bún của vợ và đồng lương công nhân của một người em. 5 đứa con đi học đã khiến ông tối mặt với cơm áo, chẳng còn thời gian nghĩ tới những hiểm họa khác. Chui ra từ tấm phên dưới gầm cầu thang ẩm thấp một lô nhà của Thanh Đa, chị Huệ ẵm đứa con nhỏ khóc ngặt trên tay: “Báo đừng viết, bị đuổi tụi tôi chẳng biết ở đâu. Vẫn biết là nước ngập, hôi, dơ… là không tốt cho đứa nhỏ, nhưng không ở đây thì biết ở đâu…”.
Những cư dân lấn chiếm không gian chung là không đúng, họ đã sai luật. Nhưng “hoàn cảnh của họ khó khăn, chỗ ở không đủ nên cư dân ở đây chia sẻ với họ. Chung cư cũng xuống cấp rồi, lúc trước cũng có vài nhà đầu tư tìm đến, nhưng nghe đâu không chấp nhận chiều cao theo quy định nên bỏ đi hết trơn. Mong sao chung cư sớm được sửa chữa, không chỉ có nhà sạch đẹp, mà những người nghèo có hy vọng tìm được chỗ ở tươm tất hơn, đỡ nguy hiểm hơn…”, ông Võ Văn Phương, Bí thư cụm chung cư Phạm Thế Hiển, bộc bạch.
Thanh Tòng
Bình luận (0)