Lừa đảo AI đánh vào tâm lý, MoMo chủ động bảo vệ bằng công nghệ

Lừa đảo AI thao túng tâm lý, tư duy bảo vệ người dùng cần thay đổi

Những ngày gần đây, nhiều câu chuyện về lừa đảo qua mạng chiếm đoạt tài sản đã thu hút sự quan tâm lớn trên mạng xã hội, đặc biệt nhắm vào những nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội như người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc đang mang trọng bệnh. Điều khiến dư luận bức xúc không chỉ là số tiền bị chiếm đoạt, mà bởi đó thường là "khoản tiền sinh mệnh" - nguồn lực duy nhất để các gia đình trang trải viện phí, thuốc men hay duy trì mức sinh hoạt tối thiểu hằng ngày. Đáng chú ý, các đối tượng không sử dụng các công nghệ tinh vi, mà chủ yếu tập trung khai thác điểm yếu cảm xúc, dùng thủ đoạn đe dọa, gây sức ép để thao túng tâm lý, khiến nạn nhân rơi vào trạng thái hoảng loạn và làm theo yêu cầu chuyển tiền.

Vụ việc cho thấy trong thời đại AI, mục tiêu của lừa đảo không còn là đánh cắp tài khoản mà là đánh gục sự tỉnh táo của nạn nhân, khiến họ tự nguyện chuyển tiền. Với deepfake, giả giọng nói, tin nhắn giả, các thủ đoạn ngày càng khó nhận biết, đòi hỏi cần có cơ chế "điểm dừng" để người dùng kịp kiểm chứng trước khi hành động.

Đây cũng là thông điệp được chuyên gia cao cấp về Bảo mật và Phòng, chống lừa đảo tại MoMo, chia sẻ tại tọa đàm thuộc Chiến dịch Tin AI? do Liên minh Niềm Tin Số phát động mới đây. "Mục tiêu không phải để AI thay người dùng đưa ra quyết định, mà giúp họ có thêm thông tin và thời gian để đưa ra quyết định an toàn hơn" - ông Nguyễn Bá Diệp, Đồng sáng lập và Phó chủ tịch cấp cao MoMo nhấn mạnh và cho biết, các giải pháp AI tại MoMo đang hỗ trợ phát hiện gần 29.000 giao dịch bất thường mỗi ngày, góp phần bảo vệ khoảng 15.000 tỉ đồng khỏi nguy cơ lừa đảo trong năm 2025.

Công nghệ và sự cảnh giác cùng tạo nên "tấm khiên" bảo vệ 24/7

Trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo liên tục thay đổi nhờ AI, điều người dùng cần không chỉ là một hệ thống bảo mật mạnh, mà còn là những công cụ dễ sử dụng để chủ động kiểm chứng trước mỗi quyết định quan trọng, đặc biệt là trong những tình huống người dùng dễ mất cảnh giác nhất.

Đặc biệt, chuyển tiền cho người lạ là tình huống phổ biến khi mua hàng trực tuyến, đặt cọc dịch vụ hay giao dịch qua mạng xã hội, thường đi kèm rủi ro khó lường trước. Nếu tài khoản đích có dấu hiệu bất thường, tính năng Cảnh báo tài khoản nhận (Receiver Label) sẽ tự động hiển thị; đồng thời, hệ thống cũng cảnh báo giao dịch nếu phát hiện dấu hiệu khả nghi, giúp người dùng kịp cân nhắc thay vì chuyển đi trong vội vã. Theo MoMo, hệ thống phát đi hơn 10.000 lượt cảnh báo mỗi ngày, hoạt động 24/7, với 99,5% người dùng sau khi nhận cảnh báo đã chủ động dừng lại kiểm tra trước khi tiếp tục hoặc hủy giao dịch.

Song song, chỉ cần thấy dấu hiệu bất thường từ một cuộc gọi hay tin nhắn lạ, người dùng có thể chủ động Báo cáo và tra cứu lừa đảo ngay trên MoMo, kể cả khi vụ việc không xảy ra trên ứng dụng. Đây là cách mỗi người tự bảo vệ mình, đồng thời trở thành một phần của lớp phòng vệ chung: Mỗi báo cáo giúp cộng đồng sớm nhận diện thủ đoạn mới, cảnh báo kịp thời để người khác không rơi vào bẫy tương tự.

Bên cạnh việc hỗ trợ xử lý các tình huống phát sinh, MoMo còn giúp người dùng chủ động bảo vệ tài khoản của mình. Với tính năng Quản lý liên kết giao dịch, người dùng có thể dễ dàng kiểm tra hoặc ngắt kết nối các dịch vụ không còn sử dụng, hạn chế nguy cơ phát sinh giao dịch ngoài ý muốn.

MoMo còn đồng hành nâng cao nhận thức an toàn số cho người dùng thông qua Trung tâm trợ giúp, chuyên trang An Toàn - Bảo Mật và Chiến dịch TinAI giúp cập nhật các kịch bản lừa đảo mới, rèn phản xạ "Kiểm trước tin sau" trước mỗi quyết định. Bởi bảo vệ người dùng không chỉ đến từ công nghệ, mà còn từ khả năng chủ động nhận diện rủi ro. Khi công cụ kết hợp cùng thói quen kiểm chứng, "tấm khiên" an toàn mới thực sự phát huy hiệu quả trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi.