Màn cõng nhau chạy phạt: Sức hút khó cưỡng từ trò chơi dân gian Tết Chôl Chnăm Thmây

Độc đáo nét văn hóa trò chơi dân gian trong Tết Chôl Chnăm Thmây

Tết Chôl Chnăm Thmây (hay còn gọi là Tết "Chịu Tuổi") là một những lễ hội truyền thống lớn nhất trong năm của đồng bào Khmer ở Vĩnh Long diễn ra từ ngày 14 - 16.4 dương lịch với nhiều hoạt động văn hóa ý nghĩa.

ẢNH: TRÍ TRẦN

ẢNH: TRÍ TRẦN

Tại Vĩnh Long nơi có tổng 156 ngôi chùa và 456 nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà thông tin ấp và tụ điểm văn hóa Khmer, với hơn 10,43% dân số của tỉnh là người Khmer. Trong tiếng Khmer, "Chôl" nghĩa là "Vào", "Chnăm Thmây" là "Năm mới". Lễ hội thường diễn ra vào khoảng giữa tháng 4 Dương lịch (tháng 3 Âm lịch), thời điểm mùa vụ đã thu hoạch xong và đất trời đang trong mùa khô bắt đầu chuyển mình dần sang mùa mưa.

ẢNH: TRÍ TRẦN

Lúc này, không khí tại các khu vực có đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long trở nên nhộn nhịp và vui tươi hơn bao giờ hết. Điển hình như tại chùa Suvannandi Siriuttama (chùa Ô Tà Pậu) thuộc ấp Bàu Sơn, xã Châu Thành, rất đông bạn trẻ từ khắp các xã lân cận đã hội tụ về đây để hòa mình vào những trò chơi dân gian đặc sắc của đồng bào Khmer.

Trong không khí vui tươi các trò chơi như giấu khăn, đập nồi, giật lá, kéo co, mèo vờn chuột… không chỉ mang ý nghĩa tạ ơn đất trời cho một vụ mùa bội thu, cầu mong mưa thuận gió hòa, mà còn là sợi dây gắn kết tình làng nghĩa xóm giữa ba dân tộc Kinh - Khmer - Hoa cùng chung sống trên địa bàn. Trên khoảng ruộng trống sau thu hoạch cạnh khuôn viên chùa Ô Tà Pậu, những tiếng cười đùa, reo hò của các bạn trẻ khi tham gia trò chơi đã tạo nên một bức tranh ngày Tết vô cùng phấn khởi và rạng rỡ.

ẢNH: TRÍ TRẦN

ẢNH: TRÍ TRẦN

Nổi bật nhất là trò đập nồi đất. Những chiếc nồi đất nhỏ được treo lơ lửng trên một sào tre ngang dài khoảng 1 - 2 m. Người tham gia sẽ bị bịt mắt hoàn toàn và đứng cách mục tiêu từ 3 đến 5 m. Theo quy tắc, người chơi tuyệt đối không được nhìn trộm mà phải di chuyển dựa trên sự hướng dẫn, hò reo của khán giả để đập trúng đích. Kết thúc cuộc chơi, đội nào đập vỡ được nhiều nồi đất nhất sẽ giành chiến thắng chung cuộc.

Bạn Văng (23 tuổi, ngụ xã Phong Thạnh, Vĩnh Long) hào hứng chia sẻ về cách chơi trò đập nồi: "Những chiếc nồi đất nung được treo lơ lửng giữa không trung, thách thức người tham gia khi phải bịt mắt kín và định hướng hoàn toàn bằng cảm giác", Văng phấn khởi cho biết.

ẢNH: TRÍ TRẦN

ẢNH: TRÍ TRẦN

Ngoài ra, những địa điểm nổi tiếng như ao Bà Om cũng mang một vẻ đẹp không kém, khi nhiều hoạt động trò chơi cũng được diễn ra nhộn nhịp, trên một khoảng sân rộng tại khuôn viên nhiều bạn trẻ từ các phường như Nguyệt Hoá, Trà Vinh, Long Đức cũng tụ họp tổ chức tham gia sinh hoạt mừng ngày Tết Chôl Chnăm Thmây.

Tiếng cười ngày Tết và khát vọng gìn giữ văn hóa Khmer

Theo Nương Nía (24 tuổi, ngụ phường Nguyệt Hóa, Vĩnh Long), cả nhóm sẽ chủ động chuẩn bị đạo cụ và thời gian từ trước. Khi đến địa điểm, mọi người sẽ tự sắp xếp không gian chơi sao cho phù hợp, rồi chia nhau thành các đội để trình diễn những trò chơi nổi bật nhất, tạo nên một sân chơi cộng đồng rộn ràng và đầy gắn kết. 

ẢNH: TRÍ TRẦN

ẢNH: TRÍ TRẦN

"Danh thắng Quốc gia Ao Bà Om là địa điểm nổi tiếng của vùng đất Trà Vinh (cũ) với nhiều cây xanh bóng mát, nên mình cùng các bạn muốn tổ chức những trò chơi dân gian như giấu khăn, mèo vờn chuột… tại đây để không khí Tết Chôl Chnăm Thmây – ngày hội lớn nhất của đồng bào Khmer mình thêm phần đậm đà bản sắc", Nương Nía nói.

Tết Chôl Chnăm Thmây không chỉ đơn thuần là dịp nghỉ ngơi sau một năm lao động, khi mùa màng đã thu hoạch xong. Với cộng đồng người Khmer, Tết còn là di sản văn hóa bắt nguồn từ những điều mộc mạc nhất. Giữa nhịp sống hiện đại ngày càng hối hả, tiếng cười rộn rã bên sân chùa Ô Tà Pậu (Vĩnh Long) hay dưới bóng cây cổ thụ tại Ao Bà Om là minh chứng rõ ràng nhất cho sức sống của văn hóa địa phương. Chôl Chnăm Thmây không dừng lại ở các nghi lễ tôn giáo, mà đã trở thành sợi dây thực tế thắt chặt sự gắn kết giữa các dân tộc, cùng nhau xây dựng cuộc sống đầy trù phú.

Thực tế hiện nay, việc duy trì và khuyến khích giới trẻ tham gia vào các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, đập niêu hay giấu khăn là bước đi thiết thực để bảo tồn và phát huy những giá trị cốt lõi. Thay vì chỉ là những hoạt động bề nổi, việc để thế hệ trẻ trực tiếp tương tác, trải nghiệm các trò chơi truyền thống chính là cách nuôi dưỡng ý thức tự giác trong việc gìn giữ bản sắc dân tộc.

Chi Thạch Thị Sa Ry (36 tuổi, ngụ xã Phước Hảo, Vĩnh Long – thợ chụp ảnh) nhận thức, thế hệ trẻ ngày nay cần gìn giữ và phát huy những giá trị mà tiền nhân đã dày công gây dựng. Nên chị Sa Ry cùng đội của mình đã đứng ra phục dựng, thu hút đông đảo bạn trẻ nhiều nơi về cùng tham gia các trò chơi dân giao, mục đích để hồi sinh những nét đẹp văn hóa truyền thống từ bao đời nay.

ẢNH: TRÍ TRẦN

ẢNH: TRÍ TRẦN

"Tôi hy vọng qua những bức ảnh về các trò chơi dân gian này, đồng bào Khmer, đặc biệt là thế hệ trẻ sẽ tiếp tục lưu giữ, phát huy nét đẹp đặc trưng của mình không chỉ vào các dịp lễ tết mà còn xuyên suốt các dịp cuối tuần, ngày nghỉ trong năm", chị Sa Ry nói

Bao đời nay, Tết Chôl Chnăm Thmây không chỉ dừng lại ở những nghi lễ tôn giáo hay các trò chơi giải trí đơn thuần, mà đã trở thành "sợi dây" thắt chặt khối đại đoàn kết giữa các dân tộc, cùng nhau vun đắp cho mảnh đất Vĩnh Long nói riêng và Nam bộ nói chung thêm trù phú và phồn thịnh.