Trở lại trần gian
Nhà tù là địa ngục. Cho dù có những nhà tù khá tiện nghi, nhưng đó vẫn là chốn địa ngục đối với bất cứ ai. Mãnh hổ Manuel Noriega đã ở trong chốn địa ngục đó từ gần 20 năm nay. Trong nhà tù Mỹ, Noriega được hưởng quy chế của một tù binh chiến tranh theo Công ước
Geneva bởi ông ta bị bắt khi quân Mỹ tiến hành cuộc chiến tại Panama. Báo The First Post cho biết xà lim nơi Noriega ở khá khang trang với xe đạp, điện thoại, ti vi màu. Nhưng cho dù trông bề ngoài giống như một căn phòng khách sạn, thì đó vẫn là một xà lim và Noriega đã ở trong xà lim đó suốt 15 năm, sau khi chính thức bị kết án vào năm 1992. Đó là khoảng thời gian quá dài đối với nhân vật từng hét ra lửa của đất nước Panama mỏng manh nằm trên dải đất Trung Mỹ.
Sau những ngày tù ngục, Noriega đang ở rất gần thời điểm được “trở lại trần gian”. Đài tiếng nói nước Mỹ hồi đầu tháng 8 dẫn lời Frank Rubino, luật sư riêng của Noriega, cho biết cựu tướng độc tài sẽ được phóng thích khỏi nhà tù liên bang ở Miami, tiểu bang Florida, vào ngày 9.9 tới đây. Cơ quan Quản lý nhà tù liên bang Mỹ cũng đưa Noriega vào danh sách những phạm nhân được trả tự do trong dịp này.
Manuel Noriega bị bắt ngày 3.1.1990 tại Panama và chính thức bị tòa án Mỹ kết án tù 40 năm vào ngày 16.9.1992. Năm 1999, án tù được giảm xuống còn 30 năm và rồi sau đó lại tiếp tục giảm. Giờ đây, khi thời khắc “trở lại trần gian” đang nhích đến gần, Manuel Noriega hẳn nhiên rất hồi hộp. Ông ta nói rằng “sẽ dành quãng thời gian còn lại để vui chơi cùng cháu chắt”, theo The First Post. Thế nhưng, chào đón ông ta bên ngoài cánh cửa nhà tù liên bang tại Miami có thể là một nhà tù khác, không phải tại nước Mỹ. Báo The Washington Post vừa cho biết Chính phủ Pháp đã yêu cầu Mỹ dẫn độ Noriega để xét xử nhà cựu độc tài tội rửa tiền. Chính phủ Panama cũng có một bản án 20 năm tù dành sẵn cho Noriega nếu nhà cựu độc tài trở về nước. Vào năm 1995, trong một phiên xử vắng mặt, tòa án tại Panama đã kết án cựu tướng độc tài 20 năm tù về tội giết người. Tuy nhiên, theo giới quan sát thì nếu trở về quê hương, Noriega sẽ sớm được tự do bởi ông ta vẫn còn nhiều mối quan hệ với nhà cầm quyền hiện nay. Và một khi Noriega được tự do hoàn toàn, không ai dám chắc nhân vật này sẽ “nghỉ hưu” như lời ông ta nói bởi tham vọng quyền lực có thể trỗi dậy bất cứ lúc nào.
Vấn đề còn lại là người Mỹ sẽ có quyết định như thế nào đối với Noriega. Họ sẽ trả cựu độc tài về nhà hay sẽ dẫn độ sang Pháp? Không thể có câu trả lời chính xác vào lúc này, nhưng có vẻ như ý muốn của người Mỹ là Noriega sẽ tiếp tục ngồi tù ở đâu đó. Nhân vật này từng hợp tác với CIA, được Mỹ sủng ái nhưng rồi sau đó lại bị chính phủ của Tổng thống George H.Bush (cha) lật đổ và bỏ tù. Noriega biết quá nhiều bí mật về các hoạt động hắc ám của CIA, nên việc để cho ông ta trở lại thế giới tự do là quá nguy hiểm đối với người Mỹ.
Mãnh hổ vùng kênh đào
Sinh năm 1935, Manuel Antonio Noriega Moreno đã chọn con đường binh nghiệp để lập thân. Sau khi hoàn tất việc học tập tại trường Quân nhân Chorrillos ở Lima, Peru, Noriega được biên chế vào lực lượng Vệ binh quốc gia vào năm 1967 và được thăng hàm trung úy năm 1968. Sau này, có nhiều lời cáo buộc rằng
|
|
Sau khi Arnulfo Arias bị lật đổ và Omar Torrijos trở thành Thủ lĩnh tối cao của Cách mạng Panama, Noriega được thăng hàm trung tá và được phong chức Giám đốc cơ quan tình báo quân đội. Trên cương vị này, Noriega đã thực hiện nhiều chiến dịch trấn áp các đội quân nông dân ở miền tây Panama. Cũng có nhiều lời cáo buộc rằng Noriega đã thủ tiêu một số nhân vật chính trị đối lập. Noriega bác bỏ các cáo buộc trên. Cũng vào đầu những năm 70, Noriega bắt đầu trở thành đồng minh thân thiết của tình báo Mỹ.
Năm 1981, nhà lãnh đạo Omar Torrijos thiệt mạng trong một tai nạn máy bay. Theo Báo
La Prensa, sau vụ tai nạn, đại tá Roberto Herrera, một đồng đội cũ của Noriega, tố cáo rằng máy bay đã bị cài bom và chính Noriega đứng sau vụ này.
Cái chết của Torrijos là bước ngoặt đưa Noriega lên đỉnh cao. Người chính thức thừa kế cương vị của Torrijos là Ruben Paredes nhưng thực quyền lãnh đạo đất nước Panama nằm trong tay
Noriega. Năm 1983, Noriega tự phong mình làm tướng và bắt đầu hợp tác chặt chẽ với Mỹ. Theo La Prensa, ông ta cho phép Mỹ đặt các trạm quan sát quân sự tại vùng kênh đào Panama. Bên cạnh đó, Noriega còn giúp chuyển tiền tới các nhóm vũ trang thân Mỹ tại El Salvado và Nicaragua. Chính nhờ giữ mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ mà
Noriega dễ dàng đứng vững trước hàng loạt lời cáo buộc về buôn lậu ma túy, vũ khí, thủ tiêu nhân vật chống đối, thao túng bầu cử...
Vào giữa những năm 80, khi quyền lực của Noriega đạt tới đỉnh cao, cũng là lúc các phong trào chống đối ông ta ngày một lan rộng. Một số nhân vật chỉ trích chính phủ lúc đó đã bị “biến mất” trong bí ẩn. Điển hình là trường hợp của bác sĩ Hugo Spadafora. Năm 1985, khi đang ở nước ngoài, Spadafora đã chỉ trích các hoạt động buôn ma túy và vi phạm nhân quyền của Noriega. Ông đã bị bắt gần biên giới Costa Rica khi đang tìm cách trở về nước. Sau đó, xác không đầu của Spadafora được tìm thấy ở một khu vực gần đó với nhiều dấu hiệu cho thấy ông đã bị tra tấn dã man trước khi bị sát hại. Một thời gian sau, người ta còn tìm thấy đầu của Spadafora trong một túi bưu phẩm của Dịch vụ bưu chính Mỹ. Vào thời điểm xảy ra vụ ám sát, Noriega đang ở Pháp, nhưng trong cuốn In the Time of the Tyrants (Thời kỳ của những bạo chúa) của R.M.Koster sau này, tác giả đã công bố cuộc trao đổi giữa Noriega và viên tư lệnh dưới quyền Luis Cordoba.
Nội dung cuộc trao đổi đậm chất “xã hội đen”.
Cordoba: “Chúng ta đang có một con chó dại”.
Noriega: “Vậy thì ông làm gì với lũ chó dại nào?”.
Ai cũng biết “con chó dại” đó chính là vị bác sĩ Spadafora, người đã phải nhận một cái chết hết sức thương tâm.
Noriega đứng đầu một chính phủ tham nhũng. Ông ta còn bắt tay với thế giới ngầm, trong đó có “vua ma túy” Pablo Escobar khét tiếng một thời của Colombia, và không ngần ngại thủ tiêu các nhân vật chống đối. Bất chấp điều đó, Mỹ vẫn ủng hộ Noriega vì vị tướng này “có giá trị lợi dụng”. Tuy nhiên, khi mà những dòng thác ma túy của Noriega chảy vào nước Mỹ ngày một nhiều, thì sự ủng hộ cũng chấm dứt. Ngày 5.2.1988, Cơ quan Chống ma túy của Mỹ chính thức mở chiến dịch truy bắt Noriega. Một loạt hành động ngang ngược của vị tướng này sau đó, bao gồm việc bắt bớ công dân Mỹ tại Panama, đã buộc người Mỹ phải đem quân đến vùng kênh đào trong chiến dịch mang tên Just Cause (tạm dịch: Thay trời hành đạo).
Chiến dịch Just Cause
Chiến dịch Just Cause chỉ kéo dài trong hai tuần, từ ngày 20.12.1989 đến 3.1.1990, nhưng chừng đó cũng đủ để người Mỹ hất đổ một trong những vị tướng quyền lực nhất dải đất Trung Mỹ.
Mỹ đã chuẩn bị cho chiến dịch này từ cuối năm 1988, khi quan hệ ngoại giao hai nước trở nên căng thẳng, nhưng đóng vai trò như mồi lửa châm ngòi cho cuộc chiến là việc quân đội Panama giết chết một lính thủy đánh bộ Mỹ vào ngày 16.12.1989. Sớm ngày 20.12, Tổng thống Bush (cha) đọc thông điệp ngắn, giải thích lý do tiến hành chiến tranh, gồm các ý chính sau: đây là hành động bảo vệ công dân Mỹ (khoảng 35.000 người) đang bị đe dọa tại Panama; bảo vệ dân chủ và nhân quyền; chống buôn lậu ma túy; bảo vệ Hiệp ước Torrijos-Carter...
Vài giờ trước khi ông Bush đọc thông điệp, hơn 27.000 lính Mỹ cùng 300 máy bay, bao gồm các loại AC-130 Spectre, A-37B Dragonfly, F-117A Nighthawk, AH-64... dưới sự chỉ huy của tướng Carl W.Stiner đã tấn công lực lượng của Noriega. Với sức mạnh áp đảo, Mỹ nhanh chóng dồn quân của Noriega (khoảng 16.000 người) vào đường cùng. Các căn cứ Panama lần lượt lọt vào tay Mỹ. Noriega đã trốn chạy trong khi chiến sự đang diễn ra và sau đó ông ta vào trốn tại Đại sứ quán Vatican ở Panama. Theo Báo The First Post, vì đây là “nơi bất khả xâm phạm” nên quân Mỹ phải lập vòng vây bên ngoài và sử dụng chiến dịch tâm lý để gọi hàng. Khi những lời kêu gọi không có tác dụng, lính Mỹ bắt đầu sử dụng chiến dịch tra tấn bằng âm thanh. Họ dùng dàn loa cực lớn và phát các bản nhạc rock “nặng đô” để làm “thủng màng nhĩ” vị tướng Panama. Cuối cùng, vào ngày 3.1.1990, Manuel
Noriega đã ra hàng
Kết thúc chiến dịch Just Cause, có 54 lính Panama và 24 lính Mỹ thiệt mạng, phía Mỹ có 325 người bị thương. Số thường dân thiệt mạng không được thống kê đầy đủ, nhưng có thể lên tới 5.000 người.
Thế là từ một đồng minh của Mỹ, Manuel Noriega đã bị chính người Mỹ lật đổ và sau đó phải ngồi bóc lịch trong nhà tù Mỹ. Ông ta có thể được trả tự do vào đầu tháng 9.2007, nhưng tương lai sau đó vẫn nằm trong quyền quyết định của người Mỹ.
Đỗ Hùng
Bình luận (0)