Sức khỏe Y tế thông minh

‘Mắt thần’ trong tầm soát ung thư phổi: Một nốt mờ nhỏ thay đổi tiên lượng sống

Nguồn: BV Nam Sài Gòn

23/03/2026 15:59 GMT+7

Theo ghi nhận lâm sàng, không ít trường hợp người bệnh ngoài 50 tuổi, không có triệu chứng, chỉ phát hiện một 'nốt mờ' nhỏ trong phổi khi khám sức khỏe định kỳ. Sau một thời gian theo dõi, nốt này có thể tăng kích thước và được xác định là ung thư phổi giai đoạn sớm.

Ung thư phổi: Nguy hiểm vì phát hiện muộn

Theo GLOBOCAN 2022, tại Việt Nam ung thư phổi có tỉ lệ mắc mới cao thứ 3 và tỉ lệ tử vong cao thứ 2 trong số các loại ung thư. Theo các thống kê y khoa, tỷ lệ sống thêm 5 năm của bệnh nhân ung thư phổi tại Việt Nam chỉ khoảng 14,8–15%, nguyên nhân chủ yếu do phần lớn trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn. Trong khi đó, các tài liệu chuyên ngành cho thấy nếu phát hiện ở giai đoạn sớm – khi khối u còn khu trú – tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt khoảng 60–63%.[2] Sự chênh lệch đáng kể này cho thấy yếu tố quyết định không chỉ nằm ở phương pháp điều trị, mà còn ở thời điểm phát hiện bệnh.

"Nốt mờ" - dấu hiệu sớm nhưng dễ bị bỏ sót

Trong thực hành lâm sàng, các "nốt mờ" (pulmonary nodules) là một trong những dấu hiệu sớm có thể gợi ý ung thư phổi. Đây là những tổn thương nhỏ, thường có kích thước dưới 3cm, chỉ phát hiện qua chụp cắt lớp vi tính (CT).

Điểm đáng lưu ý là các nốt mờ hầu như không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Phần lớn là lành tính, tuy nhiên một tỷ lệ nhất định có thể là tổn thương ác tính. Vì vậy, việc theo dõi sự thay đổi của nốt mờ theo thời gian đóng vai trò then chốt.

ThS-Bs Nguyễn Hữu Thanh - Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh - Thăm dò chức năng, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn cho biết: "Một nốt mờ qua CT sẽ là dấu hiệu gợi ý cho bác sĩ lên kế hoạch tầm soát theo dõi để đánh giá diễn tiến, đặc biệt là tốc độ tăng trưởng và đặc điểm hình ảnh".

CT không chỉ là "chụp hình"

Trước đây, việc theo dõi nốt phổi chủ yếu dựa vào so sánh thủ công giữa các lần chụp, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm bác sĩ. Cách tiếp cận này tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót những thay đổi rất nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn sớm khi nốt mờ chưa có biểu hiện rõ ràng.

Hiện nay, với sự hỗ trợ của công nghệ, CT không còn chỉ dừng lại ở vai trò "chụp hình", mà đã trở thành công cụ phân tích chuyên sâu. Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, hệ thống CT INCISIVE vừa được đưa vào vận hành, tích hợp công nghệ theo dõi nốt mờ thông minh (Lung Nodule Assessment), cho phép tự động phát hiện, phân tích và theo dõi sự thay đổi của nốt phổi theo thời gian, góp phần nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán sớm ung thư phổi.

Nhóm nguy cơ cao cần tầm soát

Theo khuyến cáo của các bác sĩ, tầm soát ung thư phổi đặc biệt cần thiết với các nhóm:

Người trên 50 tuổi
Người hút thuốc lá - có nguy cơ cao hơn nhiều lần so với người không hút
Người tiếp xúc với bụi mịn, hóa chất độc hại
Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi
Người mắc bệnh phổi mạn tính

Bác sĩ Thanh cũng khuyến cáo, người thuộc nhóm nguy cơ cao nên tầm soát theo tư vấn của bác sĩ, không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Việc chụp CT liều thấp định kỳ kết hợp công nghệ theo dõi nốt mờ giúp phát hiện bệnh từ giai đoạn rất sớm.

Nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị

Việc đầu tư hệ thống CT thế hệ mới không chỉ là bước nâng cấp về mặt công nghệ, mà còn góp phần nâng cao năng lực phát hiện sớm và theo dõi các tổn thương phổi ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.

Qua đó, bệnh viện từng bước triển khai định hướng phát triển theo mô hình quốc tế, với tinh thần "Tất cả vì người bệnh", hướng đến mục tiêu phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

"Chúng tôi mong muốn người bệnh không chỉ được chẩn đoán chính xác, mà còn hiểu rõ tình trạng của mình để chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe", bác sĩ Thanh cho biết.

Phát hiện sớm - Chìa khóa thay đổi tiên lượng ung thư phổi

Sự khác biệt giữa phát hiện sớm và phát hiện muộn trong ung thư phổi không chỉ là thời điểm chẩn đoán, mà còn là khoảng cách lớn về cơ hội sống còn. Khi bệnh được phát hiện muộn, các lựa chọn điều trị bị thu hẹp đáng kể. Ngược lại, nếu được phát hiện ngay từ giai đoạn sớm, người bệnh có nhiều cơ hội can thiệp hiệu quả hơn, từ đó cải thiện đáng kể tiên lượng.

Đây cũng là lý do các công nghệ theo dõi nốt mờ trên CT ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược tầm soát, giúp phát hiện bệnh từ khi còn ở giai đoạn tiềm ẩn.