Giới trẻ nói chung và những người trưởng thành sau năm 1975 có lẽ ít biết đến tên tuổi ca sĩ Tân Nhân, bởi đã rất lâu bà không còn thường xuyên xuất hiện trước công chúng. Nhưng với lớp người sinh ra và lớn lên trong chiến tranh (nhất là ở miền Bắc) thì đã có một thời ngây ngất với tiếng hát Tân Nhân qua những bài hát cách mạng: Nắng Ba Đình, Tát nước đêm trăng, Tình quê, Ru con Nam bộ, Tình quê hương, Anh về miền Bắc, Chim Pông Kler, Lăm tơi… Thế nhưng, ca khúc khiến người nghe nhớ đến Tân Nhân nhất chính là bài hát Xa khơi của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ. Nói đến Tân Nhân là nói đến Xa khơi, ngược lại nhắc đến Xa khơi, lập tức liên tưởng đến Tân Nhân...
NSƯT Tân Nhân tên thật là Trương Tân Nhân, sinh năm 1932 tại làng Mai Xá, huyện Gio Linh (Quảng Trị) trong một gia đình trí thức quan lại. Bà từng là nữ sinh trường Đồng Khánh (Huế), nhưng ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, Tân Nhân đã vượt sông Bến Hải, từ bờ Nam qua bờ Bắc tham gia kháng chiến. Với giọng hát thiên phú của mình, người con gái tài hoa này được phân công về Đoàn văn công Liên khu IV (chiến trường Thanh Nghệ Tĩnh - Bình Trị Thiên), nổi tiếng cả về tài và sắc.
Về ca khúc Xa khơi của Nguyễn Tài Tuệ - một bệ phóng đã đưa tiếng hát Tân Nhân chạm đỉnh hoàng kim trong thập niên 1960, NSƯT Tân Nhân từng tự sự: "Đó là một ca khúc viết về đề tài Bắc - Nam thời đất nước còn phân đôi. Nhân một chuyến công tác về vùng biển Vĩnh Linh cùng Đoàn ca múa Trung ương, vì là người chuyên hát các ca khúc mang âm hưởng dân ca nên tôi được phân công hát Xa khơi. Thật thú vị vì biển là quê tôi. Đứng ở bờ Bắc nhìn về bờ Nam còn thấy ngọn thông làng Mai Xá của tôi. Nơi đó có nhà tôi, bà con ruột thịt của tôi đã mười lăm năm xa cách, thương nhớ. Nơi ấy là cha mẹ tôi, các em nhỏ của tôi mà từ khi tôi lên rừng theo cách mạng, có đứa còn chưa ra đời...
Bước ra sân khấu là như tắm trong nắng chiều của biển, với mặt biển lung linh, những đám mây bay vờn... Tất cả sống động, những ký ức tuổi thơ trỗi dậy khiến tim tôi rung lên, từng đường gân thớ thịt chan hòa theo tiếng hát: "Nắng tỏa chiều nay…". Giờ này mẹ cầm cào trở lúa lần cuối trên sân. Giờ mọi người làm đồng về, ăn xong buổi xế lại tiếp tục công việc trước khi nắng tắt... Xót xa thay trong buổi chiều êm ả ấy, "con chuồn, con nục gọi bạn đường khơi" thì còn bao trái tim khao khát yên vui hạnh phúc trên đất nước Việt Nam lại phải xa cách, chia ly... "Biển dập dìu… Biển chung tình... Biển nói lên lời thương nhớ, biển ơi !". Tim tôi thổn thức, tiếng hát tôi vút lên với cả sự dào dạt của tâm hồn, tình thương nhớ nhiều năm tích tụ và sức mạnh của tuổi thanh xuân. Cảm ơn nhạc sĩ, cảm ơn Hoàng My - người đệm đàn piano - đã nâng cho trí tưởng tượng và cảm xúc tôi bay bổng. Tôi mơ ước cả ba chúng tôi: nhạc sĩ Tài Tuệ, người đệm đàn Hoàng My và người hát Tân Nhân như cùng hòa chung giọng đàn tiếng hát cho ngày mai đẹp đẽ, không xa sẽ đến..."(*).
Sau này cũng có nhiều ca sĩ thể hiện ca khúc Xa khơi, nhưng nhiều người vẫn nhận định chỉ có Tân Nhân là người hát hay nhất. Và cái mơ ước "ngày mai đẹp đẽ" của cô ca sĩ hướng mặt về phương Nam mà hát ngày ấy đã trở thành hiện thực từ một mùa xuân cách đây 33 năm - hẳn người hát đã mãn nguyện và yên lòng Xa khơi...
(*) Trích "Xa khơi - Tâm sự của nghệ sĩ Tân Nhân" tư liệu do nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cung cấp.
Hà Đình Nguyên
Bình luận (0)