Nền văn minh tinh tế trình độ cao ở thành Cổ Loa

Nền văn minh trình độ cao nhất ở Đông Nam Á

nghiên cứu của nhóm PGS-TS Đặng Văn Bào về địa chất thủy văn cổ cho thấy vị trí xây dựng Cổ Loa hội tụ đồng thời hai điều kiện quan trọng. Thứ nhất, có bề mặt đất cao tương đối, ổn định để cư trú và xây dựng. Thứ hai, có hệ thống sông, hồ, đầm, máng trũng và lòng sông cổ bao quanh để khai thác nước, giao thông và phòng thủ. "Sự kết hợp giữa đất cao và mặt nước này là cơ sở tự nhiên quan trọng để lý giải vì sao Cổ Loa có thể trở thành một trung tâm quyền lực sớm", nhóm nghiên cứu cho biết.

ẢNH: NGỮ THIÊN

Trong khi đó, PGS-TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội khảo cổ học Việt Nam, lại chia sẻ nhiều thành tựu đúc đồng của Cổ Loa, cho thấy một thời kỳ Kim khí rực rỡ tại đây. Ông cũng chia sẻ về kỹ thuật xây thành, biến Cổ Loa vừa là thành dân sinh vừa là thành quân sự. PGS-TS Tín dẫn một nghiên cứu của GS-TS Nam C.Kim (ĐH Wisconsin-Madison, Mỹ) cho biết phải đắp hơn 1 triệu m³ đất cho 3 vòng thành tại đây, một con số có thể khiến việc đắp thành diễn ra trong 2 thế hệ.

PGS-TS Tống Trung Tín cũng dẫn lời GS-TS Nam C.Kim nhận định Cổ Loa là "chứng tích của một nền văn minh có trình độ phát triển cao nhất trong thời cổ đại ở Đông Nam Á". Nhà nghiên cứu Mỹ này cho rằng nhà Hán có những văn bản gợi lên rằng cần đồng hóa "những người man rợ" địa phương, nhưng kết quả của khảo cổ lại cho thấy đã có một nền văn minh tinh tế tồn tại ở khu vực này trước khi nhà Hán tới.

Giá trị nổi bật toàn cầu

GS-TS Nguyễn Văn Kim, Phó chủ tịch Hội đồng di sản quốc gia cho rằng Cổ Loa không chỉ có giá trị độc đáo về thời gian hình thành sớm mà còn về quy mô của một quần thể kiến trúc. Di sản này không chỉ đặc sắc về cấu trúc hiếm lạ của một tòa thành mà còn về tính đa chức năng; không chỉ là sự trưởng thành về ý thức văn hóa, trình độ văn minh mà còn là sự ra đời của nhà nước sớm (sớm nhất) Đông Nam Á; không chỉ tạo nên dấu ấn văn hóa của một thời đại mà các di sản đó còn tạo nên các giá trị căn cốt, liên thời gian, lan tỏa không gian.

ẢNH: TL EFFEO

GS-TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, đánh giá: "Quân dân Âu Lạc đã triệt để khai thác điều kiện tự nhiên, nương theo địa hình, xây dựng tòa thành Cổ Loa thành một kiến trúc quân sự đặc biệt kiên cố, được phòng vệ chắc chắn, nhiều tầng, nhiều lớp, với hệ thống hỏa lực rất mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa quân thủy và quân bộ, cả phòng thủ và tiến công đều hết sức thuận tiện".

Cũng theo GS-TS Ngọc, thành Cổ Loa là hình ảnh tập trung trình độ phát triển vượt trội nhiều mặt của nước Âu Lạc đời An Dương Vương, đặc biệt là tài năng lao động sáng tạo, những tiến bộ về kỹ thuật xây thành và nghệ thuật quân sự tiên tiến trên tầm thời đại.

GS-TS Nguyễn Quang Ngọc nói: "Thành Cổ Loa biểu thị một bước phát triển mới của nhà nước Âu Lạc, của quyền lực xã hội, của sự phân hóa xã hội. Thành cũng là đỉnh cao của văn hóa Đông Sơn, văn minh sông Hồng - nền văn minh đầu tiên và chói sáng ở khu vực Đông Nam Á, kết quyện thành những giá trị nổi bật toàn cầu của một di sản vĩ đại sớm nhất của quốc gia dân tộc Việt Nam".