Nghề làm trống Bình An: Từ làng nghề hơn 150 năm tuổi đến di sản quốc gia

Ngày 25.6, xã Tân Trụ (tỉnh Tây Ninh) tổ chức lễ công bố quyết định của Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nghề làm trống Bình An.

Nằm nép mình bên dòng Vàm Cỏ Tây, làng nghề làm trống Bình An thuộc xã Tân Trụ (trước đây là xã Bình Lãng, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An) đã tồn tại và phát triển hơn 150 năm, lưu giữ một nghề thủ công truyền thống gắn với đời sống văn hóa của cư dân vùng sông nước.

ẢNH: B.B

Nghề làm trống Bình An được khởi xướng từ thế kỷ 19 bởi nghệ nhân Nguyễn Văn Ty, sau đó được các thế hệ trong làng gìn giữ theo hình thức “cha truyền con nối” suốt 5 đời.

Qua nhiều năm, sản phẩm trống Bình An đã có mặt ở nhiều tỉnh, thành trong nước và xuất hiện tại hơn 10 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Điểm làm nên danh tiếng của trống Bình An là kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo, được lưu truyền qua hơn 20 công đoạn nghiêm ngặt.

Thân trống (còn gọi là dăm trống) phải sử dụng gỗ sao lâu năm để hạn chế cong vênh, mối mọt. Các thanh gỗ được uốn bằng lửa củi dừa khô, sau đó ghép khít, tạo độ liền mạch mà không để lại khe hở. Trong khi đó, mặt trống được chọn từ phần da lưng, vai trâu có độ tuổi phù hợp để bảo đảm độ bền, độ dai. Khó nhất là công đoạn gạn (bào) da trâu và bịt trống bằng giàn chò truyền thống.

ẢNH: B.B

Không dùng máy móc đo đạc, người thợ làm trống Bình An dựa vào kinh nghiệm và khả năng thẩm âm để điều chỉnh âm sắc. Trống lân cần tiếng vang, giòn; trong khi trống trường, trống đình chùa đòi hỏi âm thanh trầm, ngân xa. Công đoạn hoàn thiện còn được tạo điểm nhấn bằng lớp sơn đỏ truyền thống cùng những hoa văn được mài trực tiếp trên mặt da.

Trải qua hơn một thế kỷ, làng nghề làm trống Bình An không chỉ góp phần tạo sinh kế cho nhiều thế hệ cư dân địa phương mà còn trở thành một giá trị văn hóa đặc trưng, góp phần gìn giữ âm thanh truyền thống của vùng đất Nam bộ.