Ngôi chùa ở Hà Nội có hồ cho… voi tắm

Lam Yên

19/07/2026 07:45 GMT+7

Chùa Bộc ở Hà Nội gắn với chiến thắng Đống Đa, nhưng chùa không phải chỉ mới có từ thời Tây Sơn.

Cuối thế kỷ 17 nơi này là Sùng Phúc tự. Mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789, vua Quang Trung đánh tan hàng vạn quân Thanh ở Ngọc Hồi - Đống Đa, lấy lại Thăng Long. Chùa Bộc nằm ngay trên vùng chiến địa ấy nên bị hư hại trong chiến sự. Năm 1792, chùa được tu sửa lại trên nền cũ và đổi tên thành Thiên Phúc. Dù vậy, dân gian vẫn quen gọi là chùa Bộc ám chỉ xác giặc phơi khắp nơi ("Bộc" nghĩa là bộc lộ, phơi bày).

Từ ngoài vào, bước qua tam quan sát mép đường sẽ gặp ngay một hồ nước nhỏ gọi là hồ Tắm Tượng. Ngày xưa hồ rất lớn, nay chỉ còn khoảng 300 m², xung quanh kè đá, dưới lòng hồ thả sen, súng. Tương truyền sau khi hạ đồn Khương Thượng, đàn voi chiến của quân Tây Sơn từng tắm ở đây.

Như nhiều ngôi chùa ở đồng bằng Bắc bộ, chùa Bộc có mái ngói, khung gỗ, vì chồng rường, mặt bằng chữ Đinh (丁: Tiền đường nằm ngang phía trước, Thượng điện nằm dọc phía sau). Chùa gồm hai lớp tam quan, hồ Tắm Tượng, sân gạch, Tiền đường, Thượng điện, Nhà Tổ, hành lang, vườn tháp và Thanh miếu. Trong chùa ngoài thờ Phật còn thờ Tổ, thờ Mẫu và các lớp tín ngưỡng dân gian.

Trong di tích lịch sử cấp quốc gia này còn có tượng Đức Ông gây tranh luận học thuật trong nhiều năm. Có ý kiến cho rằng đó là tượng vua Quang Trung vì tượng đội mũ xung thiên, mặc hoàng bào thêu rồng, và dòng chữ sau bệ "Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng". Tuy nhiên, ý kiến khác cho rằng việc gọi thẳng đế hiệu Quang Trung là phạm húy nghiêm trọng và dòng chữ đó là ngụy tạo, được khắc thêm vào sau này.