Ngôn ngữ tuổi teen: Chấp nhận được?

N dag lam j d0.hay da ngu ruj,pan nay nkan dc tn nkug b h0k dam l0j dt ra xem vj dag tr0g l0p h0c.tren dg ve gap mua.b chay v0j van t0c ank sag.hihi".

"- Ukm. Pjt uj.Kaka.Ok.Tke naz.Co j tj t alo cko hak.Pjpj m naz".

Trên đây là tin nhắn hỏi – đáp hết sức bình thường của hai teen, nhưng vừa mới nhìn chắc nhiều độc giả sẽ nghĩ đây là ví dụ về một thứ "ngôn ngữ quái + lạ".

Tương tự, một cô bạn của tôi vừa mới đây đi thực tập đã lăn đùng ngã ngửa và sau đó thì phải loay hoay xử lý tin nhắn của một học trò như sau: "oh.ra vay.the kq the nao uj a.chak la t0t hah.Mac du tr0g c0 k tin tu0g dc cho lam.nhug lam luan van thj chak k den n0i nao.c0 dc pao nhju diem tke". Điều đáng nói là cô bạn tôi là 8x đời cuối (sinh năm 1989) còn cậu học sinh kia mới chỉ là 9x đời đầu (sinh năm 1992). Vậy mà giữa họ đã có hẳn… một khoảng cách không nhỏ về ngôn ngữ. Chả trách các bậc phụ huynh bây giờ đau đầu khi bắt gặp những tin nhắn, dòng chat kiểu này của con em. Dễ có ông bố bà mẹ giàu trí tưởng tượng còn ngờ đây là một thứ mật mã của con dùng để mã hóa những thông tin mật cũng nên.

Ngôn ngữ teen là thế

	Việc sáng tạo ra một ngôn ngữ riêng "lưu hành nội bộ" trong giới của mình là một điều hết sức tự nhiên

Các 9x bây giờ dường như đã tạo lập cho mình một "ngôn ngữ" riêng, lệch với chuẩn của ngôn ngữ toàn dân. Các em tự tin chêm xen rất nhiều từ nước ngoài vào lời ăn tiếng nói của mình. Ví dụ đơn giản nhất như: hot, number, mum, boy, girl, fan, share, sad, happy, club, bye… Trong các tin nhắn, comment, entry… của teen, chúng ta sẽ thấy rất phổ biến hiện tượng tự động bớt hoặc thêm chữ cái (kiểu như: biết = bit, rồi=roai…) hoặc thay chữ cái này bằng chữ cái khác (o = 0, c = k, h = k, b = p…). Đặc biệt, teen còn "sáng tạo" ra nghĩa mới cho từ, tạo cho một từ quen thuộc có nhiều nghĩa mới mẻ hoặc làm cho nghĩa của từ trở nên không rõ ràng.

Sáng tạo để khẳng định

Nguyên nhân của hiện tượng này tất nhiên là có nhiều. Đầu tiên phải kể đến yếu tố tâm sinh lý lứa tuổi. Các em ở tuổi mới lớn thường bị lôi cuốn bởi sự mới lạ, sáng tạo trong ngôn ngữ cũng là một cách để các em làm mới chính mình và cuộc sống xung quanh. Theo nghiên cứu của các nhà tâm lý học lứa tuổi, các em ở vào tuổi thiếu niên và tuổi vị thành niên có xu hướng chơi theo nhóm, giao tiếp dễ dàng với những bạn đồng trang lứa nhưng lại gặp khó khăn trong việc giao tiếp với người lớn, do khoảng cách về môi trường sống, lối sống và lối tư duy. Chính bởi thế, việc các em sáng tạo ra một ngôn ngữ riêng "lưu hành nội bộ" trong "giới" của mình cũng là một điều hết sức tự nhiên.

Ngoài ra còn phải kể đến một nguyên nhân quan trọng đó là yếu tố xã hội. Xã hội ngày càng phát triển tạo nên một nhịp sống công nghiệp nhanh và gấp. Thế hệ teen năng động chính là những người làm quen với lối sống này nhanh nhất và hấp thụ nó mạnh mẽ nhất. Chính lối sống nhanh và gấp ấy đã hình thành nên thói quen lược bớt từ trong một câu nói, thậm chí lược bớt chữ cái trong một từ của các teen khi trò chuyện với nhau cho… đỡ tốn thời gian. Không chỉ dừng ở vấn đề nhanh chậm khi bấm bàn phím điện thoại hay đánh máy mà tư duy của 9x bây giờ cũng thực sự nhanh, nhạy. Ngôn ngữ là vỏ bọc của tư duy, tất yếu nó cũng được đẩy nhanh để bắt kịp với tư duy. Vì thế nên các teen có nhu cầu sáng tạo ra nghĩa mới cho từ khiến một từ đơn giản, ngắn gọn có thể bao hàm nhiều nghĩa, sử dụng được trong nhiều trường hợp; hay một từ ngắn lại diễn đạt được một ý rất dài. Từ "alo" là một ví dụ điển hình. Chúng ta đã quen sử dụng từ này như một hô ngữ - lời chào khi nhận điện thoại. Giờ đây, với teen, nó còn được sử dụng như một động từ chỉ hành động gọi điện (Về tới nhà thì alo ngay cho tớ nhé), hay danh từ chỉ bản thân cái điện thoại (Alo của tao mới đi toong ngày hôm qua, nó bị tắm trong máy giặt mày ạ).

Thêm vào đó, bên cạnh tiếng mẹ đẻ, teen Việt ngày nay cũng được làm quen với rất nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới. Với nhiều em, nhất là những em ở các đô thị lớn, song song với tiếng Việt các em còn "đọc thông viết thạo" một ngoại ngữ nữa. Sống trong thời kỳ hội nhập mở cửa, xu hướng quốc tế hóa diễn ra mạnh mẽ, internet phát triển đến chóng mặt, các tác phẩm văn học, phim ảnh, âm nhạc nước ngoài xuất hiện nhan nhản… Tất cả những điều này dẫn đến việc sử dụng tiếng nước ngoài trong giao tiếp thông thường là điều hoàn toàn tự nhiên ở teen.

Lệch chuẩn nên bị phản ứng?

Vậy tại sao ngôn ngữ của teen hiện nay không ngừng bị bài bác, lên án. Có rất nhiều người ngay cả những học giả uy tín về ngôn ngữ cũng giương cao khẩu hiệu "sự trong sáng của tiếng Việt" để cấm đoán, tẩy chay thứ ngôn ngữ này.

Dễ hiểu là mọi thứ lệch chuẩn bao giờ cũng bị nhìn với ánh mắt xoi mói và không mấy thiện cảm. Nhưng theo chúng tôi, ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay có thể chấp nhận được. Nó thể hiện sự sáng tạo, năng động, cá tính cần thiết của teen. Và đặc biệt nó góp phần làm phong phú, sinh động hơn cho ngôn ngữ đời sống, ngôn ngữ không chết khô trên trang giấy mà phập phồng hơi thở hiện đại. Và thêm một lý do để chúng ta có thể thông cảm với giới trẻ, đó là các em rất có ý thức về hành động của mình, các em chỉ sử dụng ngôn ngữ này trong một phạm vi giao tiếp nhất định, với những đối tượng giao tiếp nhất định. Chúng tôi hoàn toàn chưa biết đến một bài văn được viết bằng ngôn ngữ "phóng túng" này, cũng chưa từng biết đến việc teen dùng ngôn ngữ này để giao tiếp với bố mẹ hay thầy cô giáo. Chúng ta khuyến khích giới trẻ năng động, độc lập trong suy nghĩ và hành động, vậy tại sao không thể để các em năng động, độc lập ngay từ trong ngôn ngữ của mình?

Ngôn ngữ riêng của giới trẻ - tại sao không? Xung quanh hiện tượng sử dụng ngôn ngữ lệch chuẩn của giới trẻ hiện nay chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với thạc sĩ Lương Thị Hiền, giảng viên chuyên ngành ngôn ngữ học của trường Đại học Sư phạm Hà Nội I. Thưa cô, cô đã tiếp xúc với nhiều thế hệ học sinh sinh viên, vậy cô nhận xét gì về sự vận động, biến đổi trong ngôn ngữ của giới trẻ nói chung và các em tuổi teen nói riêng trong một vài năm gần đây? Ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay đã thay đổi rất nhiều so với trước đây. Một thực tế diễn ra là ngôn ngữ này đang vận động và biến đổi rất mạnh mẽ, xuất hiện một kiểu ngôn ngữ lệch chuẩn trong phạm vi giao tiếp hẹp trong giới 9x mà ngay những người trẻ vừa mới qua độ tuổi đó cũng không can dự được vào. Vậy, cô thấy trong ngôn ngữ của tuổi teen hiện nay, có những dấu hiệu, hiện tượng nào bị coi là lệch chuẩn tiếng Việt? Cái này rất nhiều và cần một sự nghiên cứu cụ thể, kỹ lưỡng, thậm chí là phải làm những cuộc điều tra xã hội học trên ngôn ngữ đời sống của giới trẻ. Tôi có thể ví dụ ra đây hiện tượng dùng tiếng lóng, dùng tiếng nước ngoài hay như hiện tượng biến đổi thống nhất và đồng loạt từ hình vị này sang hình vị khác mà các em vẫn hiểu nghĩa đúng của từ (hình vị có thể hiểu một cách đơn giản và gần gũi là những chữ cái - PV). Quan điểm của cá nhân cô về vấn đề này như thế nào? Liệu chúng ta có nên kịch liệt lên án nó, lấy đó làm một thước đo đánh giá đạo đức của các em? Xung quanh vấn đề này hiện nay tồn tại rất nhiều quan điểm trái chiều nhau. Nhưng theo ý kiến của cá nhân tôi, chúng ta không nên quá lên án các em, lấy đây làm một thước đo đánh giá đạo đức của các em như bạn nói. Tôi không đồng tình và cổ vũ-* hành động này của các em nhưng tôi hiểu và thông cảm với các em. Phần nhiều hành động của các em rất hồn nhiên, vô tư chứ không hề có ác ý làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt hay có tham vọng làm thay đổi chuẩn ngôn ngữ toàn dân của tiếng Việt. Cảm ơn cô. Đàm Thủy

Đàm Thủy