Vì vậy mà tôi còn bị đồng đội trách móc, là đơn vị N2683 (Ban Tài chính đặc biệt Trung ương Cục) sau khi hoàn thành nhiệm vụ chưa có một chứng tích gì để vui chung như mọi người... Tôi không có nguyện vọng cá nhân nào. Nếu từ nay đến khi Đảng và Chính phủ kết thúc việc thi hành chính sách khen thưởng và nếu như đồng chí thấy là hợp lý, tôi đề nghị có hình thức, cử chỉ nào chính thức đối với đơn vị N2683, dù nó được giải thể sau giải phóng, có một số cốt cán đã hy sinh, đã qua đời rồi, nhưng gia đình họ và hãy còn nhiều đồng đội còn sống. Người thay thế tôi để giải quyết các việc tồn đọng của N2683 là Lữ Minh Châu...". Giờ thì ông Mười Phi cũng đã qua đời. Ông Năm Tấn thì mất từ nhiều năm trước. Ông Mai Hữu Ích cũng không còn... Qua ông Ba Châu, tôi được biết ông Nguyễn Nhật Hồng (người trực tiếp phụ trách B29), ông Ba Dũng, ông Chín Hòa (Ngô Thanh Hoa)... hiện đang sống ở TP.HCM. Tôi sẽ đề cập đoạn cuối của câu chuyện về B29 - N2683 và về những đồng đội ông Ba Châu vào phần sau của thiên ký sự này.
Trở lại chuyện của ông Ba Châu sau ngày giải phóng. Sau khi kết thúc công việc Trưởng ban Quân quản các ngân hàng, ông làm Giám đốc Ngân hàng quốc gia Sài Gòn-Gia Định, khi thống nhất đất nước ông làm Giám đốc Ngân hàng Nhà nước TP Hồ Chí Minh cho đến năm 1984. Cái tên Lữ Minh Châu chính thức có từ khi làm Trưởng ban Quân quản. Ông nói tên Châu là do ông Phạm Hùng đặt khi ông chuẩn bị vào Nam, ở chiến trường đồng đội chỉ gọi ông là Ba Châu. Vào Sài Gòn ông là Nguyễn Văn Thảo, nên các con ông đều mang họ Nguyễn. Đất nước hòa bình ông phải lấy lại họ của mình, lấy tên do ông Phạm Hùng đặt và tự đặt thêm chữ lót. Lại phải qua nhiều thủ tục khá rắc rối ông mới đổi được họ lại cho các con mình.
Ông làm ngân hàng nhà nước của thành phố, từ cải tạo công thương nghiệp, qua suốt những năm bao cấp cho đến "đêm trước đổi mới". Tôi hỏi thời kỳ đó ông có thấy bất hợp lý không, ông nói: "Tôi đã từng làm cho ngân hàng tư bản, tất nhiên thấy ngân hàng mình vừa quản lý nhà nước vừa kinh doanh là bất hợp lý, rồi biết bao nhiêu những ràng buộc nhiêu khê, nhưng hồi đó chưa thể nghĩ đến chuyện thay đổi, vì có nghĩ cũng không thực hiện được".
Đến những năm đầu 1980, khi cơ chế tập trung quan liêu kìm hãm đến mức "không thể chịu nổi". Hoạt động sản xuất kinh doanh đình đốn, vật tư nguyên liệu không có, mua thì không có ngoại tệ, tiền cung ứng cho các doanh nghiệp mua trong nước cũng gặp biết bao nhiêu tầng nấc ràng buộc rắc rối. Thành phố phải "xé rào", phải "bung ra". Ông Ba Châu vừa là người trong cuộc, vừa là nhân chứng.
Thời đó, trong khi ĐBSCL không thiếu lúa gạo thì TP.HCM dân không có gạo ăn. Việc "thu mua" lương thực từ các địa phương thuộc chức năng của Trung ương, của Bộ Lương thực, thành phố không được phép. Bí thư Thành ủy Võ Văn Kiệt (Sáu Dân) từng tuyên bố: "Không thể để một người dân nào của thành phố đói!". Nhưng làm thế nào để có gạo cho dân ăn thì ông bó tay. Xuống miền Tây mua gạo thì không ai cho. Mà có cho thì mua giá rẻ người ta không bán, mua giá cao thì bị cấm. Nhà nước bán vật tư cho nông dân theo giá Nhà nước, Nhà nước mua lúa gạo của dân cũng theo giá Nhà nước, bất chấp vật tư có cung cấp đủ hay không. Cung cấp vật tư không đủ thì nông dân không bán rẻ, bán rẻ làm sao sống được! Và nếu có mua được thì cũng không chở đi được, vì lúa gạo là mặt hàng cấm đưa ra khỏi địa phương, muốn đưa ra phải có giấy của chủ tịch tỉnh.
Một buổi sáng, ông Sáu Dân kêu ông Ba Châu đến nhà ăn sáng. Đến nơi, ông thấy có ông Năm Ẩn, Giám đốc Sở Tài chính, ông Năm Nam, Chánh văn phòng Thành ủy và bà Ba Thi ở Công ty Lương thực. Trong khi mọi người cùng ăn sáng, ông Sáu Dân nói: "Gạo của thành phố chỉ còn đủ cho dân ăn vài ngày. Sở Lương thực đề nghị cung cấp nhưng Bộ Lương thực chỉ cung cấp nhỏ giọt. Gạo là vấn đề sinh tử của thành phố này. Miền Tây có gạo, chúng ta không thể chấp nhận để cho dân thiếu gạo. Tôi mời các anh chị đến đây để bàn. Bàn nhưng dứt khoát phải có cách mua được gạo. Không tìm ra cách tôi không cho về". Trước thái độ quyết liệt, dứt khoát của Bí thư Thành ủy, mọi người cùng suy nghĩ đưa ra kế sách, nhưng cách gì cũng bế tắc. Công ty lương thực thì không thể "xé rào" đi mua gạo. Chỉ có bà Ba Thi mới làm được chuyện này, vì bà rất có uy tín đối với các tỉnh miền tây. Nhưng phải cấp tiền cho bà Ba Thi, nếu không lấy tiền đâu mua gạo, mà cấp tiền cho cá nhân bà Ba Thi thì không đúng nguyên tắc. Ông Ba Châu đề nghị: "Muốn có tiền, anh Năm Ẩn phải ký một cái lệnh cấp thẳng tiền từ ngân sách cho chị Ba Thi, có được cái lệnh đó ngân hàng sẽ chi tiền". Nhưng gạo sẽ được mua theo giá nào ? Bà Ba Thi nói: "Mua giá của Nhà nước thì ai bán, chỉ mua được theo giá thị trường thôi". Không được phép mua gạo mà đi mua gạo là một cái sai. Cấp tiền từ ngân sách cho cá nhân đi mua gạo cho Nhà nước là cái sai thứ hai. Tiền Nhà nước phải mua gạo theo giá Nhà nước mà mua theo giá thị trường là cái sai thứ ba... Ông Sáu Dân và Thành ủy, UBND thành phố phải đứng ra chịu trách nhiệm về việc làm sai nhưng có lợi cho dân này. Bà Ba Thi nói nếu làm được như vậy thì vài ngày sau bà mang gạo về, nhưng "làm như vậy nếu trung ương biết thì đi tù". Ông Sáu Dân: "Bà đi tù tôi sẽ đem cơm".
Ông Sáu Dân đã tán thành phương án đó và đứng ra chịu trách nhiệm. Ngay sau đó, một tổ chức được thành lập để đảm bảo an toàn giúp bà Ba Thi. Đó là "Tổ thu mua lúa gạo". Sở Tài chính cử người sang làm kế toán, ngân hàng cử người làm thủ quỹ. Mọi người gọi vui đó là "Tổ buôn lậu lúa gạo". Ông Ba Châu là một trong những "thành viên sáng lập" ra cái tổ đó.
Hôm sau, ngân hàng chỗ ông Ba Châu chi lần đầu tiên 5 triệu tiền mặt giao cho bà Ba Thi theo lệnh của ông Năm Ẩn. Bà Ba Thi mang tiền xuống Long An, Đồng Tháp... mua gạo, rồi thuyết phục, nhờ cậy các vị lãnh đạo các tỉnh miền Tây cấp giấy, dùng xe vận tải, ghe thuyền chở về thành phố. Có lúc cái tổ này đã phải nhờ đến xe của quân đội vận chuyển lương thực vượt qua các trạm gác ngăn sông cấm chợ... (còn tiếp)
H.H.V
Bình luận (0)