Trong khoảng 6 năm trời, tay nhiếp ảnh nghiệp dư Hà Nội đã lang thang quanh hồ Gươm để chộp 300 bức ảnh hiếm hoi khi cụ rùa nổi lên mặt hồ. Ông là Lưu Đức Ngò, một nhà giáo dạy văn đã về hưu, nghề hiện tại là đạp xe quanh Hà Nội mang những bức ảnh rùa đem bán kiếm tiền mưu sinh và làm từ thiện.
Triển lãm về một huyền thoại
Khoảng thế kỷ 15, đức vua Lê Thái Tổ, người sáng lập ra triều đại nhà Lê, trong một lần ngao du hồ Lục Thuỷ bỗng dưng gặp một con rùa thiêng nổi lên giữa hồ. Con rùa linh ứng và nói lên điều đại ý rằng đức vua phải trả lại thanh kiếm thần mình đang đeo, thanh kiếm từng giúp ông đánh thắng giặc Minh. Nhà vua tin lời, bèn rút thanh kiếm khỏi vỏ bao rồi ném xuống hồ. Con rùa tạ ơn rồi lặn xuống, nhà vua bèn đổi tên hồ là hồ Hoàn Kiếm (trả lại gươm) từ đó, đến nay, người đời quen gọi hồ này là hồ Gươm.
Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, người ta hay nhắc đến hồ Gươm nhiều hơn là chuyện con rùa đã đòi lại gươm báu. Cho đến năm 1967, bỗng dưng có một chuyện lạ xảy ra: Lần đó, Công ty Lương thực Hà Nội đánh được một con rùa rất lớn, nặng khoảng 200kg, dài 2m. Người ta đồ rằng, chính con rùa đó là con rùa đã đòi lại gươm báu của vua Lê Lợi! Lần đó, đích thân Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã ra chỉ thị không được xẻ thịt rùa ra bán mặc dù công ty lương thực muốn như vậy. Cuối cùng, con rùa phải chết vì chịu nhiều vết thương khi bị bẫy, bắt. Để ghi nhớ sự kiện này, người ta đã ướp xác rùa rồi đem triển lãm tại đền Ngọc Sơn sát hồ Gươm từ đó đến nay.
Cho đến giờ thì rùa hồ Gươm đã trở thành một huyền thoại thực sự, bởi sự linh ứng của nó, thậm chí đã có người dân Hà Nội đem hình con rùa lên bàn thờ để thờ. Người ta tin rằng, rùa là loài vật đem lại cho gia chủ nhiều điều may mắn, nhất là con rùa nổi tiếng ở hồ Gươm. (Cách đây hai năm, Thanh Niên đã có bài Sĩ tử sờ đầu rùa nói về sự cầu may của những thí sinh đi thi đại học khi đến Văn Miếu sờ bia tiến sĩ rùa đá). Rồi người dân bắt đầu quan tâm đến “hậu duệ” của rùa hồ Gươm nhiều hơn, mỗi lần rùa nổi lên là một sự kiện không những của Hà Nội mà của cả nước.
Đã có nhiều nhà nghiên cứu về rùa hồ Gươm; trong đó nổi lên hai nhân vật đáng kính trọng: Một là giáo sư Hà Đình Đức, nhà sinh vật học thuộc trường ĐHQG Hà Nội. Và một người “vô danh” trong ngành là ông giáo Lưu Đức Ngò. Giáo sư Đức từng đăng đàn để chứng minh hồ Gươm chỉ có duy nhất một “cụ” rùa. Ông Ngò, với những bức ảnh đã chụp, thì cho rằng có tới năm cụ rùa đang sinh sống ở hồ Hoàn Kiếm. Chúng tôi không dám tranh luận về hai ý kiến trên, chỉ thấy rằng cuộc triển lãm về rùa hồ Gươm đang được nhiều người quan tâm.
Xúc cảm từ “cụ” rùa hồ Hoàn Kiếm
 Bộ ảnh “Hồ Gươm vẫn còn tới 5 “cụ” rùa" - Ảnh: Thiếu Gia |
“8.4.2007”: - “Hồ Gươm là hồ linh thiêng nhất VN. Cụ Rùa là linh thiêng nhất trong hồ. Bác là người tuyệt vời nhất vì đã mang lại cho mọi người nhiều bức ảnh tuyệt vời...". Cháu Lê Sinh Anh.
- “Hôm nay là ngày đầu tiên cháu ra Hà Nội. Thật vui sướng khi được đứng trên mảnh đất ngàn năm văn hiến. Những giá trị tinh thần mà bác giữ gìn qua những bức ảnh thật là đáng giá và mong sao sẽ được giữ gìn cho đời đời sau này". Cháu Nguyễn Thanh Bình, Nghệ An.
- “Thật thú vị khi được chiêm ngưỡng những bức ảnh về “cụ” Rùa. Tôi đã được nhìn “cụ” nổi 3 lần ở bờ hồ. Và hôm nay, khi vào Quốc Tử Giám, tôi thật sự xúc động và cảm phục bác Ngò! Một con người nhìn qua thì không ai nghĩ bác đã làm được những việc góp phần bảo tồn, gìn giữ những hình ảnh tôn nghiêm của lịch sử ta. Xin cảm ơn bác, một trong những người đáng trân trọng và kính phục!" Đinh Thị Phượng, Thái Bình.
Ông Lưu Đức Ngò, tác giả của những tấm ảnh gây nhiều cảm xúc trên, sinh năm 1947, đã tốt nghiệp ĐHSP 1 Hà Nội và từng làm giáo viên dạy văn trước khi về hưu. Hôm chúng tôi đến Văn Miếu từ rất sớm, phải đợi ông bởi nghe nói ông còn đạp xe đạp đến các toà soạn báo! Khi gặp, đúng là ông đi xe đạp thật, đèo theo đó là một cặp lồng cơm để ăn trưa.
Không ai tin được là ông mở được cuộc triển lãm “hoành tráng” đến thế mà lại phải đi xe đạp! Đúng vậy, ông làm không mất tiền bởi khi được biết cựu nhà giáo Ngò chụp và bán ảnh rùa để làm từ thiện, các địa điểm đặt triển lãm đều phối hợp với ông miễn phí.
“Tôi là thầy giáo dạy văn, trong cuộc đời không biết bao nhiêu lần nói về sự tích rùa hồ Gươm nhưng nói thật tôi chưa gặp cụ rùa bao giờ!”, ông Ngò bộc bạch. Mong ước và dường như rằng trời xui đất định, cho đến ngày 9.10.2002, một lần lang thang hồ Gươm, ông Ngò bắt gặp rùa nổi và chụp ngay những bức ảnh về sự kiện này. “Chiều đó, tôi đạp xe đến báo Lao Động báo tin, người ta nói tôi viết đi, thế là tôi viết tin gửi ảnh”. Ông Ngò phấn chấn: “Chiều đó, tôi còn tranh thủ đạp xe qua ba toà soạn khác để làm công việc tương tự”. Đến hôm sau, đúng ngày kỷ niệm giải phóng thủ đô 10.10, các trang báo đồng loạt đăng tin ảnh “cụ rùa nổi trên hồ Gươm”. Khỏi phải nói, ông Ngò sung sướng tới cỡ nào.
Lang thang bán ảnh rùa làm từ thiện
Những tháng ngày sau đó, người ta hay bắt gặp một ông già đạp xe, xỏ dép tổ ong, đầu đội mũ cối lang thanh quanh bờ Hồ. Ông bán một mặt hàng rất đặc biệt: Những tấm ảnh chụp rùa nổi trên hồ Gươm. Hàng của ông bán rất chạy: 50.000 đồng một tấm ảnh 15x22cm và 1.000 đồng để xem những bức ảnh trên. Có ngày, ông Ngò bán được 2,7 triệu đồng tiền ảnh. Có người mua ảnh rùa 4 lần với số tiền trên 6 triệu đồng. Có người xem ảnh tới 40 lần, tiền phí xem ảnh ông Ngò thu được 40.000 đồng.
“Tôi chợt nảy ra ý tưởng bán những bức ảnh rùa hồ Gươm sau lần đăng báo đó”. Ông Ngò giải thích: “Tôi đạp xe đạp, phía trước đặt biển quảng cáo “bán ảnh rùa hồ Gươm”, người đi ngược chiều sẽ nhìn thấy. Bên hông poọc-pa-ga tôi cũng đặt biển này, để xe máy phóng qua cũng nhìn thấy. Cứ thế, hình ảnh cụ rùa đi đến bốn phương trời đất”. Ông Ngò có xe máy.
 Ông Ngò giới thiệu ảnh các cụ rùa với khách Trung Quốc - Ảnh: Thiếu Gia |
“Từ năm 2002 đến 2006, tôi chụp được khoảng 300 tấm ảnh rùa nổi. Cũng trong thời gian này, tôi đã bán được trên 100 triệu tiền ảnh. Phân nửa trong số đó, tôi đi làm từ thiện”. Đến nay, ông Ngò đã đóng góp nhiều cho các quĩ đền ơn đáp nghĩa, bảo trợ trẻ em, vì người nghèo, ủng hộ thương binh liệt sĩ...
Chắc hẳn nhiều người sẽ tò mò về thời điểm nào rùa sẽ nổi? Ông Ngò biết điều đó. Không quá tự tin nhưng ông Ngò linh cảm rằng cứ lúc nào ông đạp xe qua hồ là rùa sẽ nổi. Cũng có thể đúng nhưng chúng tôi tin vào sự phân tích của ông hơn: “Những dịp trọng đại của Thủ Đô, rùa linh ứng và nổi nhiều”.
Ngày 6.8.1999, quyết định đặt tên vườn hoa Lê Lợi bên hồ Gươm có hiệu lực, rùa nổi “hưởng ứng”. Đến ngày 27.9.2000, lễ khánh thành vườn hoa này diễn ra, rùa cũng nổi. Ba năm liên tục từ 2002 - 2004, vào dịp Đại hội Đảng bộ TP Hà Nội rùa cũng nổi. Rồi nhiều lần các cán bộ chủ chốt của thành phố ra thăm hồ, rùa cũng nổi...
Nói vui, cũng phải nhớ chuyện không vui, ông Ngò cho rằng rùa nổi còn có nguyên nhân là nước hồ Gươm bẩn do ao tù, hệ thống thoát nước kém, rùa còn nổi khi thời tiết thay đổi, hay nổi nhất là vào dịp tháng 3, tháng 12.
Triển lãm “Nét đẹp hồ Gươm” của ông Ngò diễn ra vào những ngày cả nước đang chuẩn bị kỷ niệm 117 năm ngày sinh của Bác Hồ. Ông Ngò mang đúng 117 bức ảnh rùa ra làm triển lãm, một cách tưởng nhớ đến ngày sinh của Bác. Triển lãm này không bán ảnh mặc dù nhiều vị khách Tây muốn mua. Ai có bụng như vậy, ông Ngò sẽ tặng ảnh chứ không bán.
Thiếu Gia
Bình luận (0)