Nguyễn Tấn Kiệt - gã nghệ sĩ lễ hội

Gã nghệ sĩ lễ hội (cái tên mà những người bạn chí cốt gọi Nguyễn Tấn Kiệt) bước vào nghề đạo diễn các chương trình văn hóa đúng theo cách “nghề chọn người”. 37 tuổi, nhưng bề sâu văn hóa,  những trải nghiệm của  anh dường như đã đi qua gần trọn đời người.

Từng tốt nghiệp khoa Diễn viên sân khấu của trường Cao đẳng Sân khấu điện ảnh TP.HCM, nhưng anh lại rẽ ngang đến với nghề đạo diễn sân khấu, lễ hội. Bởi không giống như bao người khác chọn hào quang của ánh đèn sân khấu làm sự nghiệp, Nguyễn Tấn Kiệt bắt tay vào làm những việc nhỏ nhất của các chương trình về lễ hội. Từ một chân lăng xăng “chạy việc”, đến giờ anh đã là tổng đạo diễn của rất nhiều chương trình lễ hội mỗi năm.

Việc tư duy thiết kế cho một lộ trình diễn xuất thể hiện nhân vật trong mỗi vở diễn đã hình thành trong anh kỹ năng của người đạo diễn. Anh cho biết, đạo diễn lễ hội cũng khẳng định  phong cách, sở trường qua nhiều thử thách với góc nhìn toàn diện trong các chương trình có quy mô lớn. Theo anh, các đạo diễn phải biết khai thác và tôn vinh những giá trị đó một cách đúng đắn và có trách nhiệm. Nếu như các hoạt động lễ  hội  được quy hoạch, triển khai hợp lý, đúng tầm, thể hiện đúng tinh thần và đặc thù riêng thì sẽ góp phần rất lớn trong việc xây dựng và quảng bá thương hiệu của các địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch…

Những năm gần đây, đặc biệt là từ đầu năm 2010 đến nay, thời gian của anh gần như dành hết cho lễ hội. Sau lễ khai hội thần công Bình Giã tại Bà Rịa - Vũng Tàu, đến lễ hội kỷ niệm 35 năm chiến thắng Buôn Ma Thuột, anh lại làm tổng đạo diễn các hoạt động nghệ thuật của Festival Thủy sản Việt Nam lần thứ nhất diễn ra tại thành phố Cần Thơ vừa qua. Việc nhiều đòi hỏi anh phải tư duy mới mẻ, tìm cách thể hiện vừa ấn tượng, vừa đạt những sắc thái riêng. Mỗi lễ hội luôn tồn tại những giá trị đặc trưng buộc anh phải khám phá, rồi "trưng bày" để mọi người cùng thưởng lãm.

* Để có được một lễ hội thành công, mang lại nhiều lợi ích kinh tế, xã hội cũng như văn hóa, theo anh cần có những điều kiện gì?

- Theo tôi trước hết lễ hội đó phải có một kịch bản hay, thể  hiện khá toàn diện các mặt về văn hóa, kinh tế và du lịch. Sau đó là một kế hoạch dàn dựng cũng trên góc nhìn khá rộng đó nhưng lại phải có các điểm nhấn cần thiết làm ngời lên các điểm sáng trong hàng chuỗi sự kiện. Quan trọng hơn cả là sự vận hành đồng bộ và hiệu quả của một BTC có năng lực và trách nhiệm cao. 

* Còn khó khăn khi tổ chức một lễ hội?

- Đó là điều kiện về thiết bị, kỹ thuật trong nước còn giới hạn, sự đồng bộ của các mảng chuyên môn trong mặt bằng chung chưa cao và kinh phí chưa đáp ứng đủ cho các chương trình có ý tưởng thể hiện táo bạo, đòi hỏi phần đầu tư kinh phí cao.

* Được biết anh cũng từng tham gia làm đạo diễn cho một số vở kịch mang tính tuyên truyền cổ động và cũng giành được khá nhiều thành công. Một đạo diễn lễ hội và đạo diễn sân khấu có gì khác nhau?

- Khác rất nhiều. Khác nhau về không gian tổ chức, khối lượng công việc, sự đa dạng, phong phú về thể loại... Đạo diễn lễ hội, buộc mình phải tìm tòi, phát hiện những cái mới. Mỗi lễ hội là một sự phát hiện và trưng bày những giá trị trong cuộc sống để mọi người được chiêm ngưỡng. Điều đó là khó, buộc mình phải tư duy nên mất rất nhiều thời gian.

* Đó có phải là áp lực của người đạo diễn lễ hội không? Khi đó anh giải quyết áp lực đó như thế nào?

- Lễ hội luôn đặt ra cho người đạo diễn những áp lực như vậy. Muốn giải quyết áp lực này chỉ bằng cách duy nhất là mình phải sống với vùng đất, đề tài hay chuyên đề mà mình đang định thực hiện. Mỗi lễ hội là một chuyên đề, đề tài khác nhau trong một không gian khác nhau. Khi đó, phải đắm mình trong không gian ấy để sống, khơi gợi những cảm hứng, tìm tòi những giá trị mới.

* Anh tham gia với vai trò Phó tổng đạo diễn, phụ trách sân khấu đêm chung kết cuộc thi Hoa hậu các dân tộc Việt Nam lần đầu tiên được tổ chức vào năm 2007. Cuộc thi đó với anh có nhiều kỷ niệm đáng nhớ hay không?

- Cuộc thi đó đã cho tôi và mọi người trông thấy vẻ đẹp đa dạng của con người Việt Nam trên khắp các vùng miền cả nước. Sự hồn nhiên của các thí sinh vùng cao có lẽ là những ấn tượng mạnh mẽ nhất tạo nên sự thăng hoa trong các tiết mục của chương trình.

* Xét một cách khách quan thì đạo diễn lễ hội rất vất vả, nhưng so với đạo diễn phim, sân khấu thì lại không nổi tiếng bằng. Anh có chạnh lòng vì điều này?

- Tôi không thấy chạnh lòng. Thành  công sau mỗi  lễ  hội  là  niềm  hạnh  phúc  lớn nhất. Bởi vì thành công là thành công chung, thành công của cả một tập thể. Thường một lễ hội diễn ra như thế, trung bình từ 300-400 người liên quan tới công tác tổ chức, không chỉ có mỗi vai trò của tổng đạo diễn.

* Nhưng với nghệ sĩ, được nổi tiếng có khi là một nhu cầu. Anh bảo không chạnh lòng, vậy hẳn anh có cách khác khỏa lấp nhu cầu chính đáng ấy?

- Nếu muốn được nổi tiếng, theo cái nghĩa hư danh, thì tôi đã không theo nghề đạo diễn lễ hội. Sự ghi nhận xúc động nhất dành cho cá nhân tôi, chính là khi được đồng nghiệp hết lòng đồng cam cộng khổ, khi được khán giả đón nhận và sống trong tinh thần của lễ hội mà chúng tôi dàn dựng. Hơn nữa, ở trong nghề này, tôi được quá nhiều. Và cái được lớn nhất mà tôi luôn hạnh phúc vì nó là khối lượng kiến thức văn hóa lịch sử khổng lồ mà mình thu nạp được khi bắt tay dàn dựng những chương trình lễ hội, là mỹ cảm của mình khi được là người tái hiện lại sinh động và sáng tạo những không gian văn hóa.

* Xin cảm ơn anh!

Đạo diễn Nguyễn Tấn Kiệt Tốt nghiệp Diễn viên sân khấu, trường Nghệ thuật Sân khấu 2, năm 1994. Tốt nghiệp Đạo diễn, trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, 2006. Các chương trình lớn tham gia dàn dựng: Diễu hành đường phố - Lễ hội hoa Tết TP.HCM; Tổng đạo diễn Lễ khai hội Thần công Minh Đạm - Khai hội văn hóa - du lịch Bà Rịa - Vũng Tàu 2008; Tổng đạo diễn chương trình Khai hội văn hóa du lịch Bà Rịa - Vũng Tàu; Đạo diễn Chương trình xuyên Việt kỷ niệm 55 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ; Đạo diễn sân khấu một số chương trình truyền hình của VTV, HTV, BTV.

Hồng Thu