Nhiễu GPS vì xung đột Trung Đông: tàu bè 'trên cạn' còn xe cộ 'lội biển'

ảnh: afp

AFP ngày 12.3 dẫn lời giới chuyên gia cho biết tình trạng nhiễu GPS đến từ thủ thuật gây nhiễu và giả mạo tín hiệu vốn là những biện pháp phòng thủ của chính quyền sở tại nhằm ứng phó tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của đối phương.

Thế nhưng, biện pháp trên không chỉ làm vũ khí đối phương lạc đường, mà còn gây ảnh hưởng đến người dân UAE.

"Tôi đang sử dụng bản đồ trong lúc lái xe cho đến khi dịch vụ GPS bắt đầu dẫn tôi vào những tuyến đường kỳ quặc", AFP dẫn lời một người Pháp tên Hind đang sống Dubai. Bà buộc phải quay lại một tuyến đường chính và dựa vào các bảng chỉ đường để đi tiếp.

Dù đôi khi gây bất tiện, hoạt động bất thường của các dịch vụ GPS, chẳng hạn như các tài xế giao hàng phát hiện họ đang lênh đênh ở nơi nào đó của vùng Vịnh, đã trở thành đề tài chọc cười trên mạng xã hội.

Ông Andrew, một tài xế giao hàng người Uganda đang làm việc ở Dubai, cho biết việc GPS "đãng trí" hoặc sập nguồn đã trở thành chuyện "thường ngày ở huyện".

"Ví dụ, một lượt giao hàng thường chỉ mất từ 10 đến 15 phút, nhưng cuối cùng tôi đến nơi sau 30 phút. GPS chỉ hướng cho tôi rồi đột ngột treo máy", ông kể lại.

Biện pháp phòng thủ không phân biệt được phe nào

Ông Clayton Swope, chuyên gia an ninh hàng không vũ trụ của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS – Mỹ), cho biết tình trạng gián đoạn trên "có lẽ là biện pháp ứng phó trước UAV và tên lửa Iran", vốn được cho dựa vào GPS để tìm kiếm mục tiêu.

Dựa vào tình hình thực tế, chuyên gia CSIS cho rằng hiện chính phủ UAE đang sử dụng 2 biện pháp gồm gây nhiễu khiến thiết bị khó nhận tín hiệu GPS và giả mạo tín hiệu, tức phát tín hiệu giả khiến thiết bị nhận sai vị trí.

Đây là các phương án có thể làm gián đoạn hoạt động của vũ khí dẫn đường bằng GPS.

GPS và các hệ thống định vị vệ tinh vận hành thụ động, theo đó nhận tín hiệu thời gian từ nhiều vệ tinh trên quỹ đạo trái đất và sử dụng dữ liệu này để tính toán vị trí người dùng.

Tuy nhiên, những tín hiệu này khá yếu, nên tương đối dễ bị chặn bằng những tín hiệu mạnh hơn phát từ mặt đất ở địa phương.

Bà Lisa Dyer, Giám đốc Liên minh Đổi mới Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPSIA – Mỹ), cho biết những thủ thuật trên là một phần của tác chiến điện tử, nhưng đồng thời cũng mang đến vấn đề. "Nguy cơ cho hàng không, hàng hải, và những cơ sở hạ tầng khác tại khu vực ở mức đáng kể", theo bà.

Dù vậy, trước nguy cơ tiềm tàng đến từ UAV và tên lửa, các nước vùng Vịnh rõ ràng cảm thấy rằng cái giá phải trả như thế cũng có thể chấp nhận được.

Phân nửa số tàu bè bị ảnh hưởng

Kể từ khi xung đột bùng nổ ở Trung Đông, có đến khoảng 1.000 tàu ở vùng Vịnh và vịnh Oman phát hiện bị mất tín hiệu định vị, theo AFP dẫn lời ông Dmitris Ampatzidis, nhà phân tích tại Kpler (Pháp) vốn theo dõi chuyển động hàng hải.

Điều đó có nghĩa là phân nửa số tàu hiện diện tại khu vực đã bị ảnh hưởng, với đa số tàu nằm ở ngoài khơi UAE và Oman.

AFP dẫn lời giới chuyên gia nói rằng vận tải biển đặc biệt dễ bị gây nhiễu tín hiệu vì nhiều tàu bè hiện vẫn sử dụng một băng tần GPS, cũ và yếu hơn so với điện thoại thông minh.

Một số tàu trong khu vực thậm chí còn bị giả mạo tín hiệu, dẫn đến tình huống các tàu chở dầu khổng lồ bị hiển thị như đang nằm sâu trong đất liền ở UAE hoặc Iran.