Năm ấy, tôi khoảng 16, 17 tuổi, còn ở quê nhà Đồng Tháp. Cái xóm nhỏ của tôi phải đi qua mấy cây cầu khỉ, điện kéo vô tới nơi thì đã yếu xìu, bóng đèn mờ mờ ảo ảo. Cả xóm chỉ hai căn nhà có được cái tivi đen trắng, cho nên mỗi tối thứ bảy, chủ nhật thì ôi thôi vui như ngày hội.
Những năm ấy, vở Tiếng trống Mê Linh và Bên cầu dệt lụa hầu như cứ được phát đi phát lại suốt mà mọi người vẫn xem không chán. Có một kỷ niệm, một lần nọ khi cụ Đô Trinh vừa nổi trống tiến công Luy Lâu thành thì bỗng điện tắt cái phựt. Bà ngoại tôi buột miệng: “Trời ơi, đánh trống mạnh quá mà điện hổng đứt sao được!”. Bọn trẻ chúng tôi cười ngất: “Ngoại ơi, tại cái cầu chì yếu rồi, chứ không phải tại đánh trống đâu!”. Bà ngoại tôi không chịu, khăng khăng đổ lỗi cho ông già đánh trống là nghệ sĩ Ba Xây. Lần sau, tuồng hát tới đúng đoạn ấy, bà kêu tắt tivi đi kẻo lại đứt nữa. Cụ Đô Trinh - Ba Xây mà biết chuyện này chắc cười không đánh trống nổi!
Thế là tôi càng ấn tượng với nghệ sĩ Ba Xây nhiều hơn. Phải nói là ông cực kỳ đẹp lão. Tôi nhớ gương mặt ông râu tóc bạc phơ nhưng rắn rỏi, cương nghị. Giọng ông trầm, vững chãi như chính tiếng trống hào hùng của ông. Nếu trong âm nhạc nói rằng người sao thì tiếng đàn như vậy, thì chắc cũng có thể nói người thế nào tiếng trống phát ra như thế ấy. Đừng nghĩ đánh trống chỉ đơn thuần lấy dùi gõ vào lớp da lớp gỗ rồi tự nó nghe hay. Phải có nội lực của người đánh, có nỗi lòng, tâm cảm của kẻ cầm dùi. Những điều ấy sau này tôi mới hiểu ra, chứ ngày xưa chỉ nghe tiếng trống của ông Ba Xây thôi tự nhiên cả người mình rúng động, bật lên một điều gì đó vô ngôn vô ngữ. Ông không hát nhiều, lời thoại cũng ít, nhưng đã dồn hết tư chất nghệ sĩ của mình vào tiếng trống thiêng liêng. Có lẽ ông phục hiện ít nhiều hùng khí cha ông xưa khi bước chân ra trận. Để rồi sau này, khi lớn lên, có dịp ra Bình Định nghe tiếng trống của người cháu gái 9 đời của một lão tướng Tây Sơn, tôi lại rúng động một lần nữa trước hùng khí dân tộc. Từ tiếng trống cụ Đô Trinh của thời niên thiếu tới tiếng trống Bình Định Tây Sơn là một quãng đường gần 20 năm. Tôi cảm ơn nghệ sĩ Ba Xây đã gieo mầm cho một trái tim...
|
Nghệ sĩ Ba Xây tên thật là Tất An, sinh năm 1920 tại Hồng Kông, sau đó cùng gia đình sang VN sinh sống. Dù là người Việt gốc Hoa nhưng ông rất mê đờn ca tài tử Nam Bộ. Ông đã từng được Hãng đĩa Asia mời đờn để thu đĩa bài Đêm đông (1946), sau đó ông bước lên sân khấu để bắt đầu đóng vai kép. Ông đã từng tham gia Đoàn cải lương Thanh Minh - Thanh Nga và Đoàn kịch nói Kim Cương. Do tuổi cao, ông đã từ trần lúc 9 giờ ngày 20.8.2009. Linh cữu quàn tại nhà số 109/40 Lê Quốc Hưng, P.12, Q.4, TP.HCM. Lễ động quan vào lúc 7 giờ sáng và đưa đi hỏa thiêu tại Đa Phước, huyện Bình Chánh, TP.HCM. Nghệ sĩ Ba Xây là thân phụ của đạo diễn Tất My Loan, người đã có nhiều năm gắn bó với chương trình Duyên dáng Việt Nam của Báo Thanh Niên. Xin được chia buồn cùng đạo diễn Tất My Loan và gia đình. |
Hoàng Kim
Bình luận (0)