Những chiến binh hải cẩu

Việc sử dụng thú biển trong quân sự được Mỹ thực hiện trong thời gian chiến tranh Việt Nam. Khi đó, quân đội Mỹ huấn luyện cá heo chống lại người nhái để bảo vệ căn cứ quân sự ở hải cảng Cam Ranh.

Sau này, hàng chục con cá heo và sư tử biển được các chuyên gia Mỹ huấn luyện tham gia vào các chiến dịch của lực lượng hải quân tại vùng Vịnh trong giai đoạn 1991 - 2004. Có lẽ giờ đây, các “chiến binh” này vẫn có mặt ở đó, khi vùng Vịnh vẫn là một trong những điểm nóng của quân đội Mỹ.

Ở Liên Xô trước đây người ta cũng từng nghiên cứu, thử nghiệm dùng cá heo vào mục đích quân sự tại Sevastopol (Biển Đen), vịnh Vityaz (Thái Bình Dương) và tại Ghazyevo (Bắc Băng Dương). Tuy nhiên, sau khi cường quốc này tan rã, Bộ Quốc phòng Nga đã ngừng tài trợ cho chương trình trên. Từ năm 1994, Viện sinh học biển Murmansk  thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga lại tiếp tục huấn luyện sinh vật biển vào mục đích quân sự. Chương trình này được Hạm đội Biển Bắc của Nga ủng hộ mạnh mẽ và nhờ có sự giúp đỡ này mà sau hơn 20 năm, Nga hiện có những chiến binh hải cẩu hoạt động khá hiệu quả.

Chọn lựa nghiêm ngặt

Kinh nghiệm huấn luyện cá heo ở các vùng biển nhiệt đới và ôn đới không thể áp dụng tại vùng biển thuộc Bắc cực. Mùa đông nơi đây nhiệt độ dưới nước là 1,7 độ âm, còn trên không là âm 30 độ. Trong điều kiện thời tiết như  thế, chỉ có hải cẩu là đáp ứng được các yêu cầu đề ra. Hơn nữa, các chuyên gia ở Murmansk tuyển chọn khá khắt khe: Chỉ có “dân bản địa” mới được tiếp nhận để huấn luyện. Tuy Mỹ có huấn luyện sư tử biển, loài hải cẩu tai to, nhưng với các hải cẩu chân nhái và hải cẩu trắng thì mới lần đầu tiên được các chuyên gia quân đội Nga sử dụng. 

Sự phát triển của Hạm đội Biển Bắc đòi hỏi những nhiệm vụ mới, trong đó bao gồm hệ thống bảo vệ chống lại khủng bố và các nhóm biệt kích, rồi các phương pháp tìm kiếm vật dụng bị rơi hay tìm kiếm người bị nạn. Con người trong những điều kiện khắc nghiệt ở đây, đặc biệt là ở dưới nước thì làm việc cực kỳ khó khăn chính vì thế loài hải cẩu chân nhái được huấn luyện để làm những việc này.

Trong giai đoạn đầu tiên, các chuyên gia của Viện sinh học biển Murmansk nghiên cứu việc nuôi hải cẩu như thế nào, từ sự thích ứng đến việc dạy dỗ và sử dụng chúng. Những chiếc chuồng nổi không thể trụ vững trước sóng biển lớn dọc bờ biển Murmansk, hơn nữa cần phải đảm bảo hải cẩu được sống với điều kiện tự nhiên, đặc biệt là vào mùa đông. Nên cuối cùng người ta đã thiết kế một tổ hợp nổi, không chỉ sử dụng trong vịnh mà cả ở ngoài biển lớn.  

Ở giai đoạn này người ta cũng nghiên cứu khả năng sử dụng các chủng loại hải cẩu và  “họ hàng” của chúng như cá heo, hải cẩu ở Biển Đen, sư tử biển trắng ở Thái Bình Dương, rồi các loại hải cẩu bản địa. Cuối cùng các chuyên gia nhận thấy hải cẩu ở Bắc Cực có những phẩm chất vượt trội hơn tất cả “những người họ hàng” của chúng. Chúng không chỉ nắm bắt “ngôn ngữ” nhanh chóng mà còn hoàn thành đúng thời gian và rất tốt các mệnh lệnh mà con người đưa ra. Hơn thế nữa, hải cẩu không hề thua kém cá heo (loài được cho là thông minh nhất) về việc nắm bắt các công đoạn được huấn luyện. Một điểm hơn hẳn khác mà không loài nào có thể sánh nổi là hải cẩu không cần những bể chứa lớn để di chuyển chặng đường xa từ điểm này đến điểm khác như cá heo. Chúng có thể ở trên cạn một thời gian lâu mà không chết. Hải cẩu cũng có thể lặn sâu hơn và di chuyển nhanh hơn cá heo khi có thể bơi theo chiếc ca-nô của huấn luyện viên với tốc độ 30 - 40 km/giờ.

Những con hải cẩu tùy theo yêu cầu nhiệm vụ sẽ được huấn luyện để có thể làm được những việc như phát hiện và gắn cũng như tháo gỡ các vật kim loại ở vùng nước nông; chuyên chở các phương tiện, dụng cụ để làm việc dưới nước; tháo gỡ máy dưỡng khí của thợ lặn và đưa anh ta vào bờ. Viện sĩ Genazy Matyshov nhớ lại những buổi huấn luyện hải cẩu đầu tiên và nói rằng hàm răng của nó không thua gì loài chó trên cạn, chúng rất cứng và chắc, nên chỉ cần huấn luyện một lần là có thể tin tưởng hải cẩu sẽ không thể đánh rơi những vật dụng mà chúng ta yêu cầu nó mang theo. Vào giữa những năm 90, sau khi nhà nước không tài trợ cho chương trình huấn luyện hải cẩu, nhiều chuyên gia Nga đã đến các nước khác để kiếm sống, nhưng hiện ở Murmansk vẫn còn một đội ngũ chuyên gia giỏi để tiếp tục duy trì những chiến binh hải cẩu. Tại hồ Samenovsky ở đây, hải cẩu được nuôi trong những điều kiện giống với tự nhiên nhất.

Quân đội Mỹ từ lâu đã sử dụng “chiến binh” cá heo - Ảnh: DOD

Huấn luyện kỹ càng

Bắt đầu từ năm 1997, sau khi đã huấn luyện trong trại, phía Nga tiến hành đưa hải cẩu ra làm quen với điều kiện tự nhiên. Nhờ có sự giúp đỡ của lãnh đạo Hạm đội Biển Bắc nên người ta đã thành lập một mô hình mang tên “Những viên đá đỏ” giống như hải cảng quân sự thật với tàu chiến, tàu ngầm và các vị trí cần được bảo vệ.

“Những viên đá đỏ” thực chất là một “hồ kín”, nơi đây quanh năm suốt tháng các chiến sĩ hải quân, các đội chống biệt kích, các nhà khoa học đã tiến hành việc tập luyện, nghiên cứu trong điều kiện của Biển Bắc. Và cũng chính nơi đây, các chuyên gia Nga đã hoàn chỉnh một cách có hệ thống các phương pháp, công đoạn để huấn luyện hải cẩu. 

Qua nghiên cứu và huấn luyện, người ta nhận thấy hải cẩu xám và hải cẩu chân nhái là loài ưu việt, chúng thích nghi tốt với điều kiện môi trường, từ chế độ ăn uống đến khả năng chịu đựng căng thẳng. Các bác sĩ cũng phải thường xuyên theo dõi sức khỏe của hải cẩu như đối với một con người: thường xuyên kiểm tra trọng lượng, huyết áp, tim mạch, phổi của chúng cũng như áp suất và nhiệt độ nước. Bên cạnh đó để xác định phản ứng của hải cẩu với tín hiệu, các chuyên gia ở Murmansk cũng soạn thảo nguyên một hệ thống nhiều cung bậc âm thanh, tín hiệu, màu sắc để chọn lựa loại nào là thích hợp nhất để huấn luyện chúng. 

Hải cẩu thực thi từ những bài tập đơn giản đến các bài tập phức tạp nhất. Ví dụ, các chuyên gia đưa hải cẩu vào chiếc lồng sắt, thả nó xuống biển, sau đó ra lệnh cho nó theo dõi một chiếc tàu. Hải cẩu không chỉ bơi theo mà còn phải áp sát boong tàu. Và sau khi kết thúc công việc nó trở về với người chỉ huy. Sau khi huấn luyện, hải cẩu rất nhanh chóng thích nghi với điều kiện tự nhiên, trong khi nó vẫn nhớ nằm lòng các bài tập. 

Tại căn cứ quân sự, hải cẩu làm nhiều nhiệm vụ như đeo thiết bị chuyên dụng (máy quay phim, máy ghi âm...), phát hiện tàu thuyền, người bị chìm để báo cho chỉ huy rồi làm theo lệnh mang đồ đến và cấp cứu người bị chìm ra sao... Nhưng nhiệm vụ chính của hải cẩu là tuần tra khu vực hải cảng, thường xuyên kiểm tra các mặt của tàu ngầm trong mọi điều kiện thời tiết, đêm cũng như ngày. Nếu phát hiện ra những gì lạ, chúng ngay lập tức “báo cáo” cho sở chỉ huy biết để xử lý tình hình.

Khi chủ nghĩa khủng bố phát triển như hiện nay thì nhu cầu về những chiến binh hải cẩu ngày càng cao. Vì thế hiện Nga vẫn không ngừng đào tạo, huấn luyện, mở rộng đạo quân hải cẩu. Trong đó, các chuyên gia bắt đầu huấn luyện hải cẩu những bài học chống lại vũ khí sinh học. Nghe có vẻ khó khăn, nhưng với các chuyên gia thì mọi chuyện đều khá thuận lợi. Họ nói: Hải cẩu cũng dễ huấn luyện như chó nhà. Và đối với hải quân chúng cũng được gọi là bạn của con người.

Hoàng Hoài Sơn