Những chuẩn mực công trình và vật liệu bền vững mới định hình ngành xây dựng

Những chuẩn mực bền vững mới của ngành xây dựng

Mục tiêu Net Zero 2050 của Việt Nam đang được triển khai xuống từng ngành, đặc biệt là lĩnh vực xây dựng và vận hành công trình, vốn thâm dụng năng lượng kèm phát thải lớn. Các chuẩn mực về "bền vững" ngày càng cụ thể hóa từ chính sách quản lý phát thải, chứng nhận công trình xanh, đến những tiêu chí ngày càng rõ hơn đối với vật liệu và không gian.

Lực đẩy chính sách phải kể đến danh mục 229 cơ sở thuộc ngành xây dựng phải kiểm kê khí nhà kính định kỳ 2 năm một lần, theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, nay đã tăng lên 411 cơ sở. Đồng thời, phạm vi kiểm kê mở rộng từ quá trình sản xuất vật liệu xây dựng đến tiêu thụ năng lượng trong ngành - đặt mỗi "mắt xích" trong yêu cầu cụ thể về đo đạc và quản lý phát thải.

Chuẩn mực công trình trước nay được đánh giá chủ yếu qua công năng, độ bền hay hiệu quả đầu tư. Giờ đây, những tiêu chí này đang dần được đặt trong một bài toán rộng hơn: công trình tác động thế nào đến môi trường và chất lượng không gian của con người trong suốt vòng đời?

Ở cấp độ công trình xanh, LEED, EDGE hay LOTUS đã trở thành chuẩn mực kiểm định toàn diện không chỉ về năng lượng và môi trường, mà còn cả sức khỏe và tiện ích sống cho người sử dụng. Các hệ thống uy tín này đánh giá "xanh" theo toàn bộ vòng đời công trình chứ không chỉ dừng ở thời điểm bàn giao, tạo nên "ngôn ngữ chung" dẫn dắt ngành tăng lên 780 công trình xanh đến cuối 2025.

Chuyển đổi từng "mắt xích" vật liệu xanh cho công trình

Để hiện thực hóa chuẩn mực mới, chuỗi giá trị "từ vật liệu đến công trình" đang cùng thay đổi mạnh mẽ. Ông Nguyễn Trường Hải - Tổng Giám đốc Saint-Gobain Việt Nam cho hay, khái niệm công trình bền vững đang đi sâu vào gốc - bắt đầu từ từng "mắt xích" vật liệu phát thải thấp, đo lường được để chuẩn hóa hồ sơ cho chủ đầu tư.

Saint-Gobain đã đồng thời giảm phát thải thông qua 6 nhà máy đạt Zero Carbon (Scope 1&2) tại Hưng Yên, TP.HCM và Quảng Trị - cắt giảm 7.900 tấn CO₂ mỗi năm trên toàn chuỗi sản xuất. Nhờ vậy, vật liệu xanh nay càng xanh hơn - đơn cử như tấm xi măng DURAflex Low Carbon, giảm thêm 74% phát thải CO₂ trên mỗi m² sản phẩm, bên cạnh chứng nhận EPD sẵn có.

"Vật liệu bền vững" nếu chỉ giảm phát thải là chưa đủ, mà dưới góc nhìn của Saint-Gobain, cần phát triển dựa trên cả trải nghiệm không gian như ánh sáng, âm học, nhiệt độ và chất lượng không khí trong nhà. Cách tiếp cận này được định hình qua hệ giải pháp "lấy sức khỏe và tiện nghi con người làm trọng tâm", linh hoạt trong đa loại hình công trình.

Trong không gian có mật độ sử dụng cao (văn phòng, trường học, bệnh viện, rạp hát), tiện nghi âm thanh dễ bị xem nhẹ song lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập trung và giao tiếp. Giải pháp âm học Ecophon của Saint-Gobain tiếp cận không chỉ bằng hệ vách - trần tiêu âm, mà bằng giải pháp hút âm đạt cấp độ A cao nhất của Tiêu chuẩn EN ISO 11654, chuyển thông số âm học thành trải nghiệm trò chuyện bớt nhiễu trong không gian yên tĩnh hơn.

Tương tự với tiện nghi nhiệt, Saint-Gobain Isover đưa hệ số dẫn nhiệt ở mức dưới 0,040 W/m.K theo ASTM C518 vào những lớp kính cách nhiệt, cải thiện cảm giác thoải mái trên da cho người sử dụng và giảm phụ thuộc vào các thiết bị điều hòa. Từ Trường quay S1 (VTV) đến sân bay Phú Quốc, các hạ tầng lớn lựa chọn giải pháp này vì hiệu suất cao và tiết kiệm năng lượng.

Các công trình xanh Elysian (TP.HCM) chuẩn Lotus, Celesta Rise (TP.HCM) chuẩn Greenmark, hay Trụ sở C.P. (Đồng Nai) chuẩn LEED… còn đang nâng tầm nhu cầu "khí sạch" trong nhà bằng vật liệu xanh hiện đại. Trong hệ giải pháp Saint-Gobain, tiện nghi chất lượng không khí tiếp cận theo nhiều cấp độ, hướng đến bảo vệ tối đa hệ hô hấp lâu dài.

Cấp đầu tiên là tấm xi măng xanh DURAflex không chứa amaiang, giải pháp ốp lát Weber có hàm lượng chất hữu cơ bay hơi thấp (Low-VOC)… Cao hơn là cấp độ thanh lọc không khí sạch bằng loại tấm thạch cao Siêu bảo vệ Vĩnh Tường-Gyproc, ứng dụng công nghệ Activ'Air chủ động nhận diện và chuyển hóa các chất khí độc trong nhà thành khí trơ không hại.

Yêu cầu nâng cấp trải nghiệm không buộc kiến trúc phải hy sinh thẩm mỹ để đổi lấy hiệu năng. Ngược lại, công nghệ vật liệu mới, như kính thông minh Privacy Glass, đang mở rộng tiện nghi thị giác cho không gian. Kính có thể chuyển đổi tức thì chỉ bằng một nút bấm, giữa trạng thái trong suốt - để kết nối với không gian bên ngoài và mờ đục - để bảo vệ không gian riêng tư theo nhu cầu.

Cùng các bên trong ngành - chủ đầu tư đặt tiêu chí bền vững ngay từ đề bài và kiến trúc sư chuyển lời giải thành thiết kế, Saint-Gobain đang cung ứng hệ giải pháp hơn 15 thương hiệu. Sân bay Long Thành là công trình tiêu biểu về việc nhiều nhóm vật liệu Isover, Ecophon, Weber, DURAflex hay Cool-Lite… cùng giải bài toán trải nghiệm tiện nghi của người dùng trong khi hậu nóng, nhiều tiếng ồn khi đi vào vận hành.