Những cuộc truy sát các thủ lĩnh khủng bố Chechnya

Djohar Dudaev - "Tổng thống tự phong"

Sinh năm 1944 tại CH Chechnya, tốt nghiệp Học viện hàng không Gagarin vào năm 1977, Dudaev là người Chechnya duy nhất được phong cấp tướng trong quân đội Liên Xô. Ông khá trầm tính, lạnh lùng nhưng can đảm và trung thực. Tố chất này khiến người dân Chechnya coi Dudaev như thủ lĩnh dân tộc.

Khi Liên Xô suy thoái, tháng 5/1990, Dudaev xin giải ngũ về Chechnya làm lãnh đạo Hội đồng thống nhất dân tộc Chechnya. Sau vụ đảo chính M.Gorbachev (GKCP) vào tháng 8/1991, Dudaev đã làm cuộc "cách mạng đen", giải tán lực lượng quân đội liên bang tại Chechnya và đến ngày 2/11/1991, ông ta tự phong cho mình làm "Tổng thống nước CH Chechnya độc lập". Dudaev không giấu giếm tham vọng tách CH Chechnya khỏi Liên bang Nga và còn có tham vọng thành lập Nhà nước liên minh các dân tộc ở bắc Kavkaz. Chính vì thế, vào tháng 8/1995, phía Nga buộc phải tấn công Chechnya để bảo vệ chủ quyền của mình. Dudaev cùng đám tàn quân rút vào núi tiến hành cuộc chiến chống lại Nhà nước Nga.

“Tổng thống tự phong” Dudaev

Sau nhiều thất bại vì không truy sát được Dudaev, trong đó nặng nề nhất là lực lượng đặc nhiệm liên bang thất bại tại Dagestan khiến chỉ số tín nhiệm của Tổng thống B.Yeltsin xuống còn 7% vào tháng 1/1996. Tới lúc đó, phía Nga mới đẩy mạnh mọi biện pháp để dò tìm Dudaev. Tháng 3/1996, phía Nga cài hai đặc vụ vào vây cánh của Dudaev, nhưng hai người này bị phát hiện và bị giết ngay lúc đó. Một đặc vụ Nga tìm cách liên lạc được với đầu bếp của "tổng thống tự phong" nhưng cũng bị lộ. Cuối cùng, bằng phương pháp kinh điển đơn giản nhất - tiền, phía Nga đã nắm được yếu huyệt của Dudaev. Tình báo Nga đã thỏa thuận giá 1 triệu USD cho những người Chechnya để cuối cùng biết được Dudaev thường sử dụng điện thoại vệ tinh để liên lạc.

Phía Nga ngay lập tức chi 1,2 triệu USD để mua thiết bị dò tìm và định vị sóng điện thoại vệ tinh. Vào chiều ngày 21/4/1996, trên độ cao 22.000m, chiếc máy bay do thám A-50 bay trên bầu trời Chechnya. Đến gần 20h, chiếc A-50 bắt được sóng điện thoại của Dudaev. Hai chiếc máy bay SU-25 cất cánh từ sân bay Mozdok và sau 10 phút đã bay đến làng Gekhi-Chu (phía tây Chechnya), nơi Dudaev đang trú ẩn và phóng 2 trái bom hạng nặng trúng mục tiêu. Một trái không nổ, trái còn lại khiến Dudaev bị thương nặng và chết ngay sau đó. Ngày 22/4, khi B.Yeltsin đang ở thăm Khabarovsk, ông nhận được tin Dudaev đã bị giết và một ngày sau đó - 23/4, tin này được các phương tiện truyền thông loan báo khắp thế giới.

Aslan Maskhadov - "Tổng thống hợp hiến"

"Tổng thống hợp hiến" Maskhadov

A.Maskhadov sinh năm 1951 trong một gia đình Chechnya tại Kazakhstan. Năm 1981, tốt nghiệp Học viện quân sự Kalinyn tại Leningrat (Saint-Sanpeterburg), Maskhadov được bổ nhiệm công tác tại Hungary. Sau đó Maskhadov được phong hàm đại tá, giữ chức sư đoàn trưởng pháo binh và tên lửa tại vùng Baltic. Đến năm 1991 là Phó tư lệnh Lực lượng dân phòng Chechnya, nhưng năm 1992 bị tước quân tịch khỏi quân đội liên bang Nga.

Maskhadov trở về phục vụ bộ máy của Dudaev và mau chóng thăng tiến, từ nắm giữ lực lượng bảo vệ Dudaev, ông ta trở thành Tổng tư lệnh quân đội Chechnya vào năm 1994 và được Dudaev phong hàm tướng. Sau khi Dudaev bị giết, Maskhadov đàm phán với Chính phủ Nga và ngày 17/10/1996 được cử giữ chức Thủ tướng chính phủ lâm thời CH Chechnya. Ngày 27/1/1997, Maskhadov đắc cử Tổng thống và kiêm luôn chức Thủ tướng Chechnya. Thế nhưng đến tháng 8/1999, khi Nga tiến hành chiến dịch tiễu trừ bọn khủng bố tại Chechnya thì Maskhadov cùng các thuộc hạ của mình như Raduev, Basayev... rút lui vào rừng, hoạt động khủng bố chống lại Nhà nước liên bang.

Các vụ khủng bố đẫm máu mà điển hình là vụ Beslan (2004) đều có bàn tay của Maskhadov. Trong cuộc truy bắt trùm khủng bố này, Nhà nước Nga luôn gặp trở ngại từ phía phương Tây, khi họ cho rằng Maskhadov là "tổng thống hợp hiến". Chính vì thế, nhiệm vụ của các cơ quan bảo vệ liên bang tăng thêm phần khó khăn.

Chính quyền liên bang cũng đã dùng biện pháp treo thưởng 300 triệu rúp (10 triệu USD) về thông tin Maskhadov, nhưng không đem lại hiệu quả như mong muốn. Nhưng một sự tình cờ đã đem lại thông tin quý giá về trùm khủng bố này. Trong cuộc tiễu trừ khủng bố tại vùng Nozaj-Yurtoski, một tên khủng bố bị bắt đã khai ra chỗ ẩn náu của Maskhadov: thôn Tolxtoi-Yurt. Tên này còn cung cấp chi tiết về ngôi nhà và số người hiện diện cùng Maskhadov ở đó.

Vào ngày 8/3/2005, Lực lượng an ninh liên bang (FCB) đã bao vây ngôi nhà tại Tolxtoi-Yurt, nơi Maskhadov ẩn náu và trong cuộc đụng độ đó, theo thông báo từ chính quyền Nga, trùm khủng bố này đã chết dưới boong-ke do "bất cẩn khi sử dụng vũ khí". Phía Nga thông báo rất muốn bắt sống Maskhadov nhưng hắn đã bị chết.

Cũng như nhiều vụ các trùm khủng bố khác bị giết, có rất nhiều giả thiết về cái chết của bọn chúng, trong vụ Maskhadov có nguồn tin cho rằng các vệ sĩ của Maskhadov đã giết hắn ta, hoặc chính hắn giật mìn tự tử. Nhưng điều quan trọng nhất là "tổng thống hợp hiến" đã bị chết. Và đây là thắng lợi mang tính ngoại giao của Nga.

Khalim Saidulayev - “Tổng thống bù nhìn”

“Tổng thống bù nhìn” Saidulayev

Ngay sau khi Maskhadov bị chết, các phe nhóm khủng bố đã đưa Khalim Saidulayev lên làm Tổng thống Chechnya. Sinh năm 1967 tại thành phố Argun (Chechnya), Saidulayev học đạo giáo tại gia, sau đó học khoa triết học ĐH tổng hợp Groznyi nhưng bỏ giữa chừng. Hắn tham gia đội quân khủng bố cả hai lần khi quân đội Nga tấn công vào Chechnya trong nửa cuối thập niên 1990 và có mối liên hệ chặt chẽ với các trùm khủng bố như Basayev, Movladi Udugov.

Chức tổng thống của Saidulayev chỉ là chiếc bánh vẽ, vì trên thực tế không tồn tại một nhà nước như thế, còn các "quan chức" của nhà nước này vẫn sống chui sống lủi trong rừng núi để thực hiện các vụ khủng bố. Tuy thế vào tháng 6/2005, Saidulayev cũng bổ nhiệm Dok Umarov làm Phó tổng thống, Shamin Basayev và Movladi Udugov làm Phó thủ tướng và Bộ trưởng Thông tin.

Tuy không trực tiếp tham gia vào các vụ khủng bố, nhưng Saidulayev rất nguy hiểm bởi hắn được coi là "tư tưởng gia" của bọn chúng. Hơn nữa hắn thường xuyên ở bên ngoài lãnh thổ Chechnya nên việc bắt giữ hắn hầu như là bất khả thi. Nhưng cuối cùng, thì việc truy sát Saidulayev lại dễ dàng hơn bao giờ hết.

Vào tháng 6/2006, một tên lính cận vệ của Saidulayev vì quá cần tiền mua cocain, nên đã bán thông tin là thủ lĩnh của hắn sẽ đến thành phố Argun (Chechnya) để nhóm họp cùng đồng bọn bàn mưu thực hiện khủng bố lớn tại đây. Điều đáng nói là tên bán thông tin chỉ cần 1.500 rúp đủ để mua một liều cocain. Ngày 17/6/2006, Saidulayev đang nhóm họp tại một ngôi nhà trên phố Tự Do ở Argun thì bị lực lượng an ninh vây bắt. Do chống trả quyết liệt nên hắn đã bị bắn chết. Chưa đầy một tháng sau, ngày 10/7, tên khủng bố số 1 - Shamil Basayev cũng bị FCB cài bom giết chết tại CH Ingusetia (thuộc Nga).

Như vậy, sau 15 năm truy sát, các lực lượng an ninh, quân đội, cảnh sát Nga hầu như đã tiêu diệt hết các trùm thủ lĩnh khủng bố Chechnya. Hiện còn Dok Umarov, người kế vị Saidulayev là nguy hiểm nhất, nhưng ngày tận số của hắn chắc không còn bao xa.

Những vụ truy sát các thủ lĩnh khủng bố Chechnya - 21/4/1996 Tổng thống đầu tiên của Chesnia - Djohar Dudaev chết tại làng Gekhi-Chu do bị phóng bom. - 23/6/2001 tại Alkhan-Kaloy, Arbi Baraev - thủ lĩnh khủng bố khét tiếng (từng tự tay giết hơn 100 người) đã bị giết chết. - Tháng 3/2002, Khattav - người Jordani, kẻ chuyên móc nối nguồn tài trợ từ nước ngoài cho bọn khủng bố Chechnya bị giết bằng một lá thư có chứa chất độc. - 28/2/2004, tại Daghestan, lực lượng biên phòng đã đấu súng bắn chết Ruslan Ghelayev - một trong những tên trùm khủng bố đầy quyền lực. - 13/2/2004, tại thủ đô của Qatar, cựu Tổng thống Chechnya Zelymkhan Ajdarbiyev bị chết vì bom cài trên xe. Tòa án Qatar đã tuyên án chung thân 2 công dân Nga vì bị tình nghi dính vào vụ mưu sát này. - 16/4/2004, thủ lĩnh khủng bố chuyên đánh thuê người Ả Rập - Abu al-Valid bị tên lửa bắn chết tại vùng Veden, Chechnya. - 16/2/2005, tại Ingusetia, đại diện của Alqeda - Abu-jeit, kẻ tham gia nhiều vụ khủng bố, trong đó có vụ Beslan bị giết chết tại Ingusetia. - 8/3/2005 "Tổng thống Chesnya" Aslan Maskhadov bị chết trong vụ vây bắt ở thôn Tolxtoi-Yurt. - 17/6/2006, Khalim Saidulayev - người kế vị Maskhadov bị giết tại thành phố Argun. - 10/7/2005, Shamil Basayev - tên khủng bố số 1 bị cài bom giết chết tại Ingusetia.

Hoàng Hoài Sơn