TS Dương Hữu Thái, Viện trưởng Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC), có những chia sẻ, khuyến cáo giúp người dân chủ động phòng cúm, bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trước mùa cúm mới.
TS Dương Hữu Thái, Viện trưởng Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế
ẢNH: IVAC
* PV: Ông có thể giải thích cho người dân hiểu khái niệm "Mùa cúm Bắc bán cầu" và tại sao một nước nhiệt đới như Việt Nam lại chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi chu kỳ dịch tễ này?
- TS Dương Hữu Thái: Cách gọi mùa cúm Bắc bán cầu và mùa cúm Nam bán cầu nhằm phân biệt các giai đoạn dịch tễ. Tại Việt Nam, mùa cúm Bắc bán cầu thường kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, còn mùa cúm Nam bán cầu thường từ tháng 4 đến tháng 9.
Hàng năm, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đưa ra khuyến cáo về thành phần chủng vi rút cho vắc xin cúm Bắc bán cầu và Nam bán cầu nhằm phù hợp với các chủng cúm lưu hành thực tế ở từng khu vực và từng thời điểm.
* Từ cuối tháng 9 đến giữa tháng 10 vừa qua, nhiều người xuất hiện các triệu chứng hô hấp như ho, sốt, sổ mũi, đau họng và mệt mỏi. Phải chăng đây là dấu hiệu nhiễm vi rút cúm mùa Bắc bán cầu, thưa ông?
- Để xác định một người mắc cúm hay không, cần căn cứ vào biểu hiện lâm sàng, thông tin dịch tễ và kết quả xét nghiệm khi có chỉ định. Các triệu chứng như ho, sốt, sổ mũi, đau họng, mệt mỏi có thể gặp ở nhiều bệnh đường hô hấp khác nhau, không chỉ riêng cúm mùa.
Tháng 9 và tháng 10 là giai đoạn chuyển mùa, thời tiết thay đổi, các bệnh đường hô hấp có thể gia tăng và lây lan nhanh. Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút cúm gây nên, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.
Hiện nay, tiêm vắc xin cúm mùa là biện pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan.
* Nhóm đối tượng nào có nguy cơ cao gặp biến chứng khi mắc cúm mùa, thưa ông?
- Bất kỳ ai, ở mọi lứa tuổi, đều có thể mắc cúm mùa. Tuy nhiên, nhóm có nguy cơ cao diễn tiến bệnh nặng và gặp biến chứng, bao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc các bệnh mạn tính hoặc có bệnh nền.
Ở những đối tượng này, cúm mùa có thể làm tăng nguy cơ nhập viện, gây biến chứng nghiêm trọng và ảnh hưởng đến quá trình điều trị các bệnh lý sẵn có. Do đó, việc chủ động phòng bệnh, trong đó có tiêm vắc xin cúm hằng năm là đặc biệt cần thiết.
Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút cúm gây nên, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm
ẢNH: IVAC
Vắc xin cúm - Giải pháp phòng bệnh hiệu quả
* Thời điểm nào phù hợp để tiêm vắc xin cúm trong mùa cúm Bắc bán cầu, thưa ông ?
- Mùa cúm Bắc bán cầu năm nay được xác định trong giai đoạn từ tháng 10.2026 đến tháng 3.2027. Người dân nên chủ động tiêm vắc xin trước khi mùa cúm bùng phát (nên tiêm trước tháng 12). Việc tiêm vắc xin sớm nhằm đón đầu mùa dịch và để cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch và bảo vệ tối ưu.
Một điểm lưu ý là vắc xin cúm thay đổi công thức, thành phần hằng năm để phù hợp với các chủng cúm lưu hành. Do đó, việc cập nhật vắc xin cúm mới nhất, tiêm phòng sớm và tiêm vắc xin đúng theo từng mùa cúm là rất quan trọng, để tối ưu hiệu quả bảo vệ.
* Nếu đã tiêm vắc xin cúm Nam bán cầu vào giữa năm, người dân có cần tiêm thêm vắc xin cúm Bắc bán cầu vào cuối năm hay không, thưa ông?
- Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi người chỉ cần tiêm một mũi vắc xin cúm trong năm, trừ những trường hợp là nhóm đối tượng nguy cơ cao.
Lưu ý là chủng vi rút trong vắc xin cúm Bắc bán cầu và Nam bán cầu có thể giống hoặc khác nhau. Vì vậy, việc tiêm thêm hay không cần được xem xét dựa trên thành phần vắc xin đã tiêm, thời điểm tiêm, khuyến cáo chuyên môn và tình trạng cụ thể của từng người. Tốt nhất, người dân hãy cung cấp thông tin về mũi tiêm trước đó để cơ sở tiêm chủng tư vấn phù hợp.
Người dân đến tiêm vắc xin cúm mùa tại Phòng tiêm chủng Safpo Nha Trang
ẢNH: IVAC
* Nhiều người cho rằng sau khi mắc và khỏi cúm, cơ thể đã có miễn dịch nên không cần tiêm vắc xin nữa. Quan điểm này có chính xác không, thưa ông?
- Vi rút cúm có khả năng biến đổi rất mạnh qua từng năm hoặc từng mùa, khiến các chủng lưu hành ở những mùa khác nhau có thể khác biệt. Miễn dịch hình thành sau khi nhiễm cúm hoặc sau tiêm vắc xin không phải lúc nào cũng bảo vệ đầy đủ trước các chủng vi rút mới.
Đó cũng là lý do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) luôn cập nhật công thức vắc xin cúm mùa hằng năm để khớp với các chủng vi rút dự báo sẽ lưu hành. Người dân được khuyến nghị nên tiêm vắc xin cúm nhắc lại mỗi năm một lần, để duy trì hiệu quả bảo vệ.
Đối với người vừa mắc cúm, thời điểm tiêm phòng cần được dựa trên tình trạng hồi phục, tiền sử tiêm chủng và hướng dẫn của nhân viên y tế.
* Cảm ơn ông về những chia sẻ rất hữu ích này!
Bình luận (0)