Phối cảnh dự án trùng tu, phục hồi điện Cần Chánh, Đại nội Huế
ẢNH: D.A
Ngôi điện quan trọng bậc nhất triều Nguyễn
Nằm trên trục thần đạo ngay sau lưng điện Thái Hòa, du khách sau khi đi qua khoảng sân lát gạch rộng thẳng vào giữa Tả vu và Hữu vu với những vạc đồng là vị trí nền móng còn sót lại của điện Cần Chánh. Dấu tích ngôi điện nguy nga tráng lệ tiêu biểu cho vương quyền giờ chỉ còn trơ lại nền móng với những mảng chân tường gạch đổ. Những năm qua, nơi đây được dùng để tổ chức dạ nhạc tiệc trong các chương trình Đêm Hoàng cung.
Theo tư liệu lịch sử, điện Cần Chánh được xây dựng vào năm Gia Long thứ 3 (1804), là 1 trong 3 ngôi điện quan trọng mang tính biểu tượng của vương triều Nguyễn, trên trục thần đạo gồm: điện Thái Hòa, điện Cần Chánh và điện Càn Thành và một số công trình như cung Khôn Thái (nơi ở của Hoàng hậu, Hoàng Quý phi triều Nguyễn), điện Kiến Trung (được vua Khải Định cho xây vào năm 1921 - 1923) để làm nơi sinh hoạt hàng ngày của nhà vua…
Phối cảnh dự án trùng tu, phục hồi điện Cần Chánh, Đại nội Huế
ẢNH: D.A
Nếu như điện Thái Hòa là nơi cử hành các nghi lễ trọng đại của quốc gia như lễ đăng quang, vạn thọ, tứ tuần hoặc ngũ tuần đại khánh tiết (mừng thọ vua), hưng quốc khánh niệm (quốc khánh)... và thực hiện các nghi thức ngoại giao; điện Càn Thành là nơi ở chính của vua thì điện Cần Chánh là nơi để nhà vua tổ chức các buổi lễ thường triều, nơi làm việc thường xuyên giữa Hoàng đế và Nội các (tương tự như các kỳ họp thường kỳ Chính phủ ngày nay), vua tiếp các sứ bộ quan trọng, tổ chức các buổi yến tiệc trong dịp khánh hỷ…
Hệ thống cột gỗ của điện Cần Chánh đang được các nghệ nhân chế tác
ẢNH: BÙI NGỌC LONG
Tháng 5 năm Gia Long thứ 5 (1806) ấn định vào những ngày mồng 5, 10, 20, 25 đặt thường triều ở điện Cần Chánh, quan từ tứ phẩm trở lên mặc áo mũ thường triều vào lạy chầu. Tuy nhiên, định kỳ thường triều này về sau có thể thay đổi theo từng đời vua. Cụ thể, từ thời vua Tự Đức và các vua Hàm Nghi, Đồng Khánh, Thành Thái, Duy Tân và Khải Định khi có việc trọng đại vua mới ngự ở điện Cần Chánh là nơi coi thường triều.
Năm 1947, trong cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất (1945-1954), ngôi điện đã bị phá hủy chỉ còn lại phế tích nền móng.
Đang hồi sinh từ phế tích
Theo ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty CP Tu bổ di tích Huế, thông qua tài liệu sưu tầm được, cho thấy giai đoạn 1962 - 1963, một dự án tu bổ tái thiết điện Cần Chánh đã được đề xuất trình lên Phủ Tổng thống (chế độ cũ miền Nam) nhưng sau đó không được thực hiện. Như vậy, công việc nghiên cứu phục hồi điện Cần Chánh đến nay đã trải qua hơn 60 năm (1963 - 2024). Như vậy, sau hơn 60 năm nghiên cứu, đến năm 2024, dự án mới có đủ cơ sở khoa học, tư liệu, hình ảnh, căn cứ pháp lý để triển khai dự án trùng tu ngôi điện quan trọng này của hệ thống di tích cố đô Huế".
Các nghệ nhân chạm khắc đang tạo hình các hoa văn trên các cấu kiện gỗ của điện Cần Chánh
ẢNH: BÙI NGỌC LONG
Dự án tu bổ, phục hồi Điện Cần Chánh, được khởi công vào cuối năm 2024, chính thức triển khai thi công từ tháng 4.2025 và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028, với tổng kinh phí gần 200 tỉ đồng. Theo đó, dự án thực hiện trùng tu phục hồi toàn bộ ngôi điện với tổng thể kiến trúc nội ngoại thất và cảnh quan vốn có dưới thời triều Nguyễn,
Cụ thể dự án sẽ tái dựng theo kiến trúc và phong cách trang trí dưới thời vua Khải Định. Quy mô di tích gồm tiền điện 7 gian (mái hiên 9 gian) và chính điện 5 gian, giữ nguyên các đặc trưng kiến trúc cung đình triều Nguyễn. Sau khi hoàn thành, công trình sẽ góp phần từng bước hoàn chỉnh không gian trung tâm của Tử Cấm thành Huế.
Các nghệ nhân chạm khắc đang tạo hình các hoa văn trên các cấu kiện gỗ của điện Cần Chánh
ẢNH: BÙI NGỌC LONG
Qua gần 2 năm tập trung thi công, hiện tại trên công trường trùng tu, phục hồi điện Cần Chánh, các công nhân, nghệ nhân và đội ngũ kỹ thuật đang miệt mài với công việc. Từ ngôi điện chỉ còn lại nền móng, các hạng phục tu bổ, phục hồi đang dần được hồi sinh. Các đội thợ mộc, nề vẫn ngày đêm chế tác, chạm khắc phục hồi từng cấu kiện gỗ… Hệ thống cột, kèo của ngôi điện đã bắt đầu lộ diện với những đường nét hoa văn, chạm khảm sắc sảo.
"Là đơn vị có bề dày hàng chục năm thực hiện trùng tu các di tích cố đô Huế, trong đó đặc biệt là đã trùng tu thành công điện Thái Hòa, với đội ngũ công nhân, nghệ nhân tay nghề cao được tinh tuyển nhiều nơi trên cả nước, Công ty CP Tu bổ di tích Huế vinh dự, tự hào là đơn vị đang đảm nhiệm công tác phục hồi điện Cần Chánh. Đây là một trong những dự án bảo tồn quan trọng nhằm từng bước hoàn thiện không gian kiến trúc trung tâm của kinh đô xưa dưới triều Nguyễn". ông Hồ Hữu Hành chia sẻ.
Bình luận (0)