Công dụng của dưỡng sinh mùa xuân
Theo quan điểm của y học cổ truyền, dưỡng sinh mùa xuân nói chung và khí công mùa xuân nói riêng phải trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc thuận ứng tự nhiên mà chú ý bảo vệ và bồi dưỡng dương khí, nói như cổ nhân là phải thực hành phép "xuân hạ dưỡng dương". Khí công là một phương pháp rèn luyện thân thể và tâm thể hết sức độc đáo của y học cổ truyền, có công dụng bảo vệ và nâng cao sức khỏe, phòng chống bệnh tật và kéo dài tuổi thọ. Việc lựa chọn một phương pháp khí công phù hợp cần phải căn cứ vào đặc điểm thể chất, tình hình bệnh tật... Bài viết này nói về "Nội dưỡng công" - một phương pháp khí công thích hợp với mùa xuân, khá đơn giản, dễ tập luyện, có hiệu quả.
Nội dưỡng công là một trong những phương pháp chủ yếu thuộc thể loại tĩnh công, nghĩa là khi luyện công cơ thể hoàn toàn bất động. Nói là cơ thể bất động nhưng khi luyện tập, tạng phủ, kinh lạc bên trong lại vận động rất mạnh mẽ.
3 cách thở
Trong nội dưỡng công có phần "Điều thân" - là cách thức khống chế tư thế và động tác của cơ thể. Có thể dùng cách nằm hoặc cách ngồi. Nằm nghiêng, nằm ngửa hoặc nằm sấp, nhưng thường là nằm ngửa ngay ngắn trên giường, đầu hơi cúi về trước, hai mắt nhắm hờ, hai tay duỗi thẳng tự nhiên dọc theo thân mình, lòng bàn tay úp xuống, chân duỗi thẳng, hai gót khép lại, các ngón chân xòe ra tự nhiên. Nếu ngồi thì ngồi ngay ngắn trên ghế, đầu hơi cúi về trước, hai mắt nhắm hờ, ngực nhô, lưng thẳng, hai vai và khuỷu tay thả lỏng, ngón tay duỗi, lòng bàn tay úp xuống đặt trên đùi, hai chân cách nhau cùng tầm với vai, bàn chân bám đất; "Điều tức" - là cách thức tự giác điều khiển hơi thở với yêu cầu thở bụng (hít vào phình ra, thở ra thót vào), thở nhẹ, tĩnh, đều, dài và từ từ đạt tới mức không nghe thấy tiếng thở. Đây là nội dung chính của Nội dưỡng công.
Có 3 cách thở: miệng hơi ngậm, thở bằng mũi - trước tiên hít vào thật sâu rồi ngừng thở giây lát, sau đó từ từ thở ra (hít vào - ngừng thở - thở ra), luân phiên đều đặn như vậy. Phối hợp với niệm câu từ, thông thường bắt đầu bằng câu có 3 chữ (khi hít vào niệm một chữ, khi ngừng thở niệm một chữ và khi thở ra niệm nốt chữ còn lại), sau đó tăng dần lên nhưng không nên quá 9 chữ. Câu gì cũng được nhưng nên chọn những câu có nội dung khỏe mạnh như: "tự kỷ tĩnh", "nội tạng động, đại não tĩnh", "tự kỷ tĩnh tọa", "tự kỷ tĩnh tọa thân thể khỏe", "kiên trì luyện tập cơ thể sẽ khỏe mạnh"... Người bị suy nhược thần kinh, làm việc trong điều kiện có nhiều căng thẳng tâm lý... nên chọn câu "tự kỷ tĩnh", người bị bệnh lý đường tiêu hóa, ăn uống kém... nên chọn câu "kiên trì luyện tập tỳ vị sẽ khỏe mạnh".
Cần chú ý khi hít vào thì lưỡi nâng lên chạm hàm ếch, khi thở ra thì lưỡi hạ xuống và khi ngừng thở thì lưỡi bất động; cách thở hai là thở bằng mũi hoặc thở bằng cả mũi và miệng - bằng cách hít vào, không nín thở mà từ từ thở ra, thở ra xong mới ngừng thở (hít vào - thở ra - ngừng thở), luân phiên đều đặn như vậy phối hợp với niệm câu từ như cách thứ nhất. Khi hít vào lưỡi nâng lên chạm hàm ếch, khi thở ra lưỡi hạ xuống và khi ngừng thở lưỡi bất động; cách thở thứ ba là thở bằng mũi - ngừng thở giây lát, sau hít vào từ từ rồi lại ngừng thở, sau đó thở ra từ từ (ngừng thở - hít vào - ngừng thở - thở ra). Cách thở này khá phức tạp, đòi hỏi phải luyện tập công phu hơn.
Cần lựa chọn nơi tập luyện yên tĩnh, thông thoáng, nhưng không bị gió lùa. Người mới tập nội dưỡng công, mỗi ngày nên tập 10 - 15 phút; người đã tập thành thạo có thể luyện 2 - 3 lần trong ngày, mỗi lần từ 20 - 30 phút. Sau khi tập xong, không nên vội đứng lên ngay hoặc cử động mạnh, mà dùng hai bàn tay xoa mặt, vuốt nhẹ hai mắt, sau đó từ từ trở lại hoạt động bình thường. Không luyện công khi quá no hoặc quá đói; khi bị cảm mạo, tiêu chảy cấp tính và quá mệt mỏi cũng nên tạm ngừng tập luyện.
Hoàng Khánh Toàn
Bình luận (0)