Thayanda không nói, chỉ lí nhí trong cổ họng. Muốn nghe anh nói phải cúi xuống sát mặt hoặc phải đọc trên môi anh. Thayanda, 30 tuổi, là người Sri Lanka gốc Tamil. Thẻ căn cước của anh ghi rõ như thế. Không có nó, anh không thể đi đâu trong đất nước này - kể cả trong thủ đô Colombo, nơi cứ vài trăm mét có một trạm kiểm soát. Có hàng ngàn trạm kiểm soát như thế ở Colombo để ngăn ngừa những vụ đánh bom tự sát.
Vì trót sinh ra là người Tamil, một cộng đồng người thiểu số gốc Ấn Độ, Thayanda thừa biết rằng muốn vượt qua được các trạm kiểm soát là điều không hề dễ dàng. Sở dĩ anh không dám nói lớn vì anh sợ. "Nếu tôi rời khỏi khu phố vài giờ, tôi phải đến trình báo với đồn cảnh sát gần nhất", Thayanda thú thật. Vì di chuyển khỏi thành phố quá phiền phức, anh đành bỏ việc ở một công ty quốc doanh. Hiện nay anh làm cho một công ty điện thoại Trung Quốc.
Sợ cả chính quyền lẫn Hổ Tamil
Nơi chôn nhau cắt rốn của Thayanda là bán đảo Jaffna, thuộc miền Bắc Sri Lanka. Đa số cư dân ở đây là người Tamil. Vùng đất này, từ nhiều thập niên qua là căn cứ địa của lực lượng ly khai Những Con Hổ Giải phóng Tamil (LTTE) gọi tắt là Hổ Tamil. Cha Thayanda làm kỹ sư, còn mẹ anh ở nhà lo chuyện bếp núc. Nơi ở của gia đình Thayanda là một trong những vùng chiến sự ác liệt nhất trong 26 năm qua. Họ từng sống trong vùng Hổ Tamil kiểm soát nhiều năm với luật lệ do LTTE đặt ra.
Kể từ năm 1995, cả gia đình Thayanda chạy giặc ròng rã bốn năm trời. Họ cứ lùi dần từng cây số tùy theo bước tiến của quân chính phủ. Cuối cùng thì cha của Thayanda quyết định đưa con trai về thủ đô Colombo.
Tại Colombo, nỗi sợ vẫn đeo đuổi dai dẳng Thayanda. Những vụ nổ bom tự sát xảy ra như cơm bữa năm này qua tháng nọ tạo ra một bầu không khí hoảng loạn. Nhiều người không dám nói chuyện qua điện thoại hay gửi hoặc nhận e-mail, vì sợ bị nghe lén hay bị đọc trộm. Chỉ cần phát biểu hay bày tỏ một ý kiến không hợp thời là có thể bị tống vào tù vài tuần lễ. Thayanda có một người bạn bị nghi ngờ có cảm tình với phe Hổ Tamil. Hơn một tháng qua, anh không nhận được tin tức của người bạn ấy.
Ngay những đại diện cho cộng đồng quốc tế như Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton hay Ngoại trưởng Anh David Milliband cũng bị tẩy chay vì có những lời lẽ không phù hợp với đường lối chính trị của chính quyền Sri Lanka. Trên các bức tường ở Colombo, ảnh của họ đã bị đóng dấu "truy nã".
Thayanda không bao giờ bàn chuyện chiến tranh với những người không phải là đồng hương. Những cuộc nói chuyện như thế dễ dẫn tới cãi vã, gây mích lòng. Chỉ cần một chút sơ suất là có thể bị tố cáo hoạt động cho Hổ Tamil. Bản thân Thayanda không lên án và cũng không ủng hộ tổ chức ly khai này. Anh rất lo cho gia đình của anh còn ở quê.
Người Tamil sợ chính quyền và quân đội Sri Lanka. Đó là một thực tế không thể chối cãi. Họ cũng sợ Hổ Tamil vì tổ chức này cũng khủng bố thường dân Tamil, ngăn cản họ chạy khỏi vùng chiếm đóng, đôi khi giữ họ lại để làm lá chắn.
Phía quân đội Sri Lanka có nhiều chiêu "sàng lọc hung bạo" nhằm ngăn ngừa những phần tử khủng bố trà trộn trong số dân bị lùa vào các trại ở Vavunyia hoặc Manik Farm. Trại Vavunyia hoàn toàn bị quân sự hóa. Thayanda xót thương cho những người đó vì sau khi hòa bình trở lại chưa chắc chính quyền cho phép họ trở về chỗ ở cũ.
Có hay không những cuộc "thảm sát" người Tamil? Trong cộng đồng người Tamil luôn có những tin đồn như vậy. Thayanda không thể biết rõ sự thật. Các nhà báo không thể đến các trại đó để kiểm chứng các nguồn tin. Ngay những cơ quan của Liên Hiệp Quốc cũng không được phép vào đó. Chỉ có một vài nhóm cứu trợ nhân đạo được phép đến Vavunyia, Trincomalee và Oulmodai nằm cách chiến tuyến khá xa với điều kiện mọi hành động đều có sự kiểm soát thường xuyên của quân đội Sri Lanka. Họ không được trao đổi hay trò chuyện với người dân trong trại.
Bỏ xứ
Cũng có một vài nhà báo xin được visa báo chí do Ấn Độ cấp. Nhưng khi vào Sri Lanka, họ phải xin thêm giấy phép đặc biệt của chính quyền Sri Lanka mới có thể đi khắp nước. Những giấy phép này được cấp nhỏ giọt. Hình ảnh, phim ảnh được coi là vũ khí thứ hai trong của Hổ Tamil cũng như của quân đội Sri Lanka. Gần 30 năm qua, họ dùng những thứ này để tuyên truyền và phản tuyên truyền.
Quân đội Sri Lanka thường tổ chức những chuyến đi thực tế cho các nhà báo quốc tế đến những nơi mà nếu chụp ảnh hay quay phim đều cho thấy khía cạnh tích cực của cuộc chiến mà chính phủ đang tiến hành ở miền Bắc Sri Lanka. Công việc này được tổ chức hết sức chặt chẽ, trơn tru và chuyên nghiệp, khó mà kiếm được một hình ảnh trái ngược. Càng đi về phía Bắc, càng khó vượt qua các trạm kiểm soát của chính phủ.
Thayanda không nghĩ rằng việc chấm dứt sự tồn tại của Hổ Tamil đi đôi với việc giải quyết rốt ráo "vấn đề Tamil". Phát biểu trên tờ Paris-Match, anh nghĩ rằng sắp tới đây “cuộc đàn áp người Tamil sẽ mạnh mẽ hơn”. Nỗi sợ hãi của người Tamil sẽ lớn hơn. Cuộc sống của họ cũng trở nên khó khăn hơn.
Thayanda đã tính đến việc bỏ xứ ra đi. "Tôi đã dự trù mọi chuyện. Tôi có những đường dây chạy giấy tờ. Nhiều người đợi tôi ở New Zealand. Nếu tình hình trở nên tồi tệ hơn, tôi sẽ nhảy lên máy bay ngay lập tức", giọng anh trầm hẳn xuống.
Trọng Nghĩa
(Theo Paris-Match)
Bình luận (0)