Quả bom chưa nổ

Người cho ông biết cái tin khủng khiếp này chính là bạn ông, đại tá pháo binh về hưu, thời chiến tranh chỉ huy một khẩu đội pháo phòng không đóng ngay trên nền đất nhà ông.

“Tôi lấy làm lạ sao khi người ta làm móng, nó không phát nổ”, ông đại tá về hưu nói.

Ông Cần cười mếu máo:

“Bác đùa. Chắc gì có mà nổ...”.

“Không ai đùa những chuyện thế này. Tôi còn lưu được cuốn sổ ghi chép trực nhật ngày ấy. Bác muốn, tôi cho xem. Đó là ngày mười bảy tháng tám năm một chín sáu bảy, lúc bốn giờ ba mươi phút chiều. Hai chiếc F-105 từ biển bay vào. Một chiếc chúi xuống ném hai quả bom nhưng chỉ nghe một tiếng nổ. Tôi còn ghi thêm vào sổ: “Nhớ báo lên trên cho công binh xuống phá”. May là hôm trước khẩu đội chúng tôi kịp dọn đi nơi khác, chỉ chừa lại trận địa giả. Khi đã báo yên, tôi đến thì thấy có hố bom rất lớn và một vết lõm hun hút cách đấy không xa, bằng chứng của một quả bom khác chưa nổ”.

“Cứ cho là như vậy, nhưng chắc gì nó nằm ngay dưới nhà tôi?”.

“Tôi đã cẩn thận đánh dấu chỗ bom rơi, với mục đích sẽ báo cho người ta đến tháo gỡ như đã định. Hướng đông cách cây si trên đường hai trăm mét. Cách giếng làng một trăm năm mươi mét về hướng tây. Canh ra, không đúng nhà bác là gì? Có thể không ở ngay dưới nhà mà là ngoài sân. Nhưng với quả bom nửa tấn thì điều ấy chẳng có gì khác nhau”.

“Có thể người ta đã tháo ngòi nổ rồi?”.

“Tiếc là chưa, vì sau đó chúng tôi được lệnh chuyển ngay đi nơi khác. Tôi không có thời gian báo lên cấp trên việc này. Rồi sau đó dân quân lấp hố bom, lấp luôn cả quả chưa nổ kia”.

“Có thể nó sẽ không bao giờ nổ, một khi đã nằm im chừng ấy năm dưới đất”.

“Vâng. Với những quả bom loại này thì chuyện gì cũng có thể xảy ra. Có thể suốt đời nó nằm im. Cũng có thể năm phút nữa nó sẽ nổ. Cái nguy hiểm và khó chịu là ở chỗ ấy”.

Hai người im lặng hồi lâu. Cuối cùng chủ nhà lên tiếng:

“Thế thì tôi phải làm gì bây giờ?”.

Ông đại tá về hưu không đáp, có vẻ bứt rứt vì phải báo cho bạn một tin chẳng mấy dễ chịu.

Ông Cần quả là lúng túng chẳng biết phải làm gì.

Đây là ngôi nhà mơ ước cả đời của ông và gia đình. Ba tầng, mái giả ngói, thiết kế kiểu biệt thự Pháp, trên diện tích hơn trăm mét vuông bên rìa thị xã và nhìn ra hồ. Hồ nước đục, nông choèn, nhưng vẫn là hồ, thế nên những ngôi nhà xung quanh tự dưng trở nên có giá. Biết làm gì với nó bây giờ? Đập đi, thuê công binh đến phá bom rồi xây lại? Không ổn. Hay cứ tiếp tục sống như chẳng có gì xảy ra? Cũng không ổn. Ông vốn yếu bóng vía, chắc gì sẽ không phát điên lên vì ý nghĩ đang ngủ trên một quả bom chưa nổ?

***

Mấy đêm liền ông thức trắng, ban ngày ông vật vờ như bóng ma. Người ông gầy xọp, mặt mũi hốc hác. Vợ con hốt hoảng, căn vặn mãi nhưng ông không chịu nói. Xưa nay khối người xây xong nhà là lăn đùng ra chết!

Một hôm ông bắn tin bán nhà, bất chấp sự phản đối kịch liệt của bà vợ. “Bà muốn tôi ở đây mà chết à?”. Nghe thế, vợ ông bán tín bán nghi, nhưng thôi không ngăn cản nữa, mặc dù không hiểu vì sao chồng bà lại có thể chết khi được sống trong một ngôi nhà đẹp như thế.

Ngôi nhà được bán một cách nhanh chóng vì giá rẻ. Ông chọn mua một nhà khác nhỏ và xấu hơn, rất xa chỗ cũ. Ông vội vã cho cả nhà dọn đi, giao nhà lại ngay trong ngày nhận đủ tiền. Đêm hôm ấy lần đầu tiên ông ngủ ngon giấc, tuy không phải không có những giấc mơ toát mồ hôi lạnh.

Mọi việc dần dần rồi đâu cũng vào đấy. Ông hết lo lắng và khỏe mạnh trở lại. Chuyện làm ăn, con cái đều tốt. Hơn thế, khu nhà mới của ông đất bỗng tăng giá vùn vụt vì theo quy hoạch sẽ có một đường phố lớn chạy qua. Thậm chí có ngày ông còn quên không nghĩ đến ngôi nhà cùng quả bom chưa nổ mà ông đã khôn khéo đẩy sang cho người khác.

***

Tuy nhiên, chưa đầy hai tháng sau, người mua nhà ông tìm đến nhờ viết lại giấy để ông ta bán nó cho người khác. Chả là hai bên mới chỉ mua bán qua giấy tay chứ chưa làm xong thủ tục pháp lý.

“Vì sao bác lại bán nó?”. Ông Cần giả bộ thản nhiên hỏi.

“Tôi muốn dọn về đâu đấy gần Cầu Giẽ cho tiện việc đi làm”, ông kia đáp, cũng cố lấy vẻ tự nhiên, nhưng nét mặt lo lắng và thái độ lúng túng cho thấy ông ta đang nói dối.

“Vậy là họ đã biết và đang tìm cách ủn mối nguy hiểm ấy sang người khác. Y như mình”. Ông Cần nghĩ bụng, thầm lo bị vạch trần sự thật. Nhưng không. Sau khi nhận được thứ muốn có, ông kia vội vàng xin phép ra về. Thậm chí ông còn nói rất tiếc phải bán ngôi nhà đẹp trên thế đất tốt như vậy.

“Vâng, tôi cũng rất tiếc khi bán nó cho ông”, ông Cần lơ đãng đáp.

***

Làm sao ông ta biết được nhỉ? Nhất định không thể do ông bạn đại tá báo cho biết. Vậy chỉ có thể ai đó trong số láng giềng. Điều này rất khó xảy ra, vì bản thân các láng giềng cũng không sao mà biết được.

Nhưng rõ ràng đã có người biết, và cố ý báo cho người đã mua nhà ông. Để làm gì? Dụng ý tốt hay xấu?

Mấy hôm sau ông Cần phóng xe tới nhà cũ, chọn quán nước đối diện ở khoảng cách khá xa và bắt đầu lặng lẽ quan sát.

Chủ mới là một đôi vợ chồng còn trẻ với hai đứa con thật kháu khỉnh. Có vẻ giàu. Có vẻ trí thức. Cũng có cả vẻ hài lòng với ngôi nhà mới mua. Chắc do giá rẻ.

Bỗng dưng ông Cần nhắm mắt, thầm hình dung quả bom phát nổ, xé vụn cả ngôi nhà, cả đôi vợ chồng trí thức, hai đứa trẻ thiên thần với tất cả sự hài lòng và hạnh phúc mà ông vừa chứng kiến.

Từ đêm hôm đó, ông lại mất ngủ, với nỗi sợ mơ hồ luôn ám ảnh. Ông có cảm giác như chính ông đang nằm trên quả bom chưa nổ ấy.

Không hiểu cái ông vừa đẩy được nó cho vợ chồng trí thức nọ có mất ngủ như ông không nhỉ?

Mấy tháng sau, ông Cần không chút ngạc nhiên khi thấy anh trí thức kia lại đến nhờ ông giúp làm giấy bán nhà. Cứ như ông đang chờ vậy. Cả anh chàng này cũng có cái vẻ vội vã, khuất tất như ông lần trước.

Ông Cần không hỏi lý do bán nhà vì đã biết trước câu trả lời. “Anh này coi bộ tử tế. Chắc sẽ không thảnh thơi được đâu. Tử tế mà hóa ra không tử tế. Giống như mình”.

***

Đến nay, đúng hai năm mười tháng sau khi ngôi nhà mơ ước ấy được xây xong, nó đã qua tay bốn người, và cả bốn người đều đến nhờ ông Cần chữa lại giấy tờ để sang tên cho người khác. Chắc chắn sẽ còn nhiều người nữa tìm đến ông. Ai cũng ra bộ luyến tiếc ngôi nhà, rằng phải bán nó là cực chẳng đã, với những lý do rất xác đáng.

Lý do ấy ông biết. Ai cũng biết nhưng không muốn nói, không dám nói.

Quả bom vẫn chưa nổ. Có thể nó sẽ không bao giờ nổ. Thậm chí có thể không hề có một quả bom như thế. Nhưng vì an toàn, người ta cứ đùn đẩy nó cho người khác.

Toàn những người tử tế đùn đẩy cho nhau. Cũng vì tử tế mà sau đó họ trằn trọc hết đêm này đến đêm khác, mặt mũi phờ phạc, lương tâm cắn rứt đến đổ bệnh. Họ khôn khéo thoát được quả bom nằm tít đâu đó sâu dưới lòng đất (mà cũng chưa chắc đã có thật), để tạo ra thêm, hiện đã là bốn, nhưng sau này có thể sẽ là bốn mươi, bốn trăm quả bom khác trong đầu những người chủ mới, quả bom có thật, chưa nổ nhưng chắc chắn sẽ nổ.

Những quả bom hẹn giờ mà họ, chỉ mình họ nghe được tiếng đồng hồ đếm ngược đang lạnh lùng kêu tích tắc. 

Truyện ngắn của Thái Bá Tân