Quyền của người biểu diễn

Trong khuôn khổ dự án VN - Thụy Sĩ về sở hữu trí tuệ (SVIP), hội thảo do Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch phối hợp với Ban quản lý dự án SVIP, Ban vận động thành lập Hiệp hội Bản quyền VN (VAC) tổ chức. 

Ngay từ đầu, ban tổ chức đã xác định đối tượng tham dự hội thảo gồm: đại diện các cơ quan quản lý, thực thi, các tổ chức biểu diễn và người biểu diễn. Thế nhưng, trong hơn 100 đại biểu, khách mời, số lượng người biểu diễn chỉ đếm trên đầu ngón tay. Trong khi đó, hơn ai hết, những người biểu diễn (diễn viên, ca sĩ, nhạc công, vũ công, người trình bày tác phẩm văn học, nghệ thuật) cần nắm rõ những quyền liên quan trong hoạt động biểu diễn của mình, ngoài các nhà sản xuất, người sáng tác, cơ quan quản lý, thực thi pháp luật...

Bởi lâu nay, quyền của nhà sản xuất đã có Hiệp hội Công nghiệp ghi âm VN (RIAV - đơn vị được các nhà sản xuất ủy thác) bảo hộ; quyền tác giả - nhạc sĩ cũng có Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc VN, còn người biểu diễn muốn được bảo vệ quyền liên quan của mình vẫn chưa biết nhờ cậy vào đơn vị nào, ngoài luật sư.

Bằng chứng mới đây nhất cho thấy sự nhập nhằng, không rõ ràng trong việc nhận quyền lợi giữa người biểu diễn, nhà sản xuất và người kinh doanh là vụ việc Mỹ Tâm cùng luật sư đại diện - Lê Quang Vy gửi văn bản đến các đơn vị khai thác nhạc chuông, nhạc chờ đề  nghị không sử dụng những bài hát do cô thể hiện. Theo phía Mỹ Tâm, nhiều đơn vị sử dụng bài hát do cô biểu diễn nhưng không trả phí; các nhà sản xuất thì cho rằng mình có quyền sử dụng những bài hát này vì đã đầu tư thực hiện; các nhà kinh doanh ban đầu cũng khẳng định mình không sai, vì những bài hát ấy đã được họ trả phí cho RIAV - đơn vị được các nhà sản xuất ủy thác...

Luật sư của Mỹ Tâm đã phải căn cứ vào điều 33 - Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung 2009 để bảo vệ quyền lợi cho cô: Tổ chức, cá nhân sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại để phát sóng có tài trợ, quảng cáo hoặc thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào... không phải xin phép, nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao theo thỏa thuận cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm - ghi hình, tổ chức phát sóng kể từ khi sử dụng. Cuối cùng, Mỹ Tâm đã nhận được khoản thù lao như quy định trong thỏa thuận cho quyền của người biểu diễn.

Được biết, sau vụ việc của Mỹ Tâm, không ít ca sĩ đã nhờ luật sư bảo vệ cũng như đòi quyền lợi hợp pháp cho việc biểu diễn của mình. Và trong hội thảo hôm qua, việc thành lập chính thức Hiệp hội Bản quyền VN để bảo vệ cho quyền của người biểu diễn đã được nhấn mạnh (từ Ban vận động thành lập Hiệp hội Bản quyền VN); phiếu đăng ký gia nhập Hiệp hội Bản quyền VN cũng được phát ra... Và khi đã có một tổ chức chính thức bảo vệ quyền lợi của mình, các nghệ sĩ, ca sĩ, diễn viên... sẽ không còn gặp rắc rối trong việc bảo vệ lợi ích hợp pháp cũng như trong cả quá trình hoạt động biểu diễn.

Nguyên Vân