Không phải ngẫu nhiên mà tháng 11.1965, vệ tinh đầu tiên người Pháp phóng vào không gian mang tên Astérix. Và cũng chỉ có Astérix mới được "Kinh đô ánh sáng" trịnh trọng mừng sinh nhật lần thứ 50 (29.10.2009) bằng cách dựng lại bối cảnh truyện tranh Astérix tại 8 địa danh nổi tiếng nhất của Paris trong hơn một tuần lễ. Tuy vội vã ra đi ở tuổi 51 nhưng Goscinny vẫn kịp để lại dấu ấn chói sáng trong nền văn hóa Pháp.
Cái tên "dát vàng"
Tên của Goscinny ở bìa sách có thể làm an lòng mọi nhà xuất bản. Astérix, Obélix và ngôi làng anh hùng chống quân xâm lược La Mã "vào năm 50 trước Công nguyên" đã trở thành những người Gaulois… nổi tiếng nhất thế giới dưới ngòi bút kỳ diệu của Goscinny và nét vẽ sinh động của họa sĩ Uderzo. Tập đầu tiên, "Astérix, người Gaulois" xuất bản năm 1961 (trước đó in feuilleton trên tạp chí truyện tranh Pilote, do chính Goscinny làm chủ bút) bán được 6.000 bản; tập 4, "Astérix, võ sĩ giác đấu" in năm 1964 tăng vọt lên 150.000 bản và đến tập 9, "Astérix và người Normandie", 1.200.000 bản đã hết vèo sau 2 ngày ra mắt! Đến nay, bộ truyện tranh này đã được dịch ra 107 thứ tiếng và 325 triệu bản đã được tiêu thụ trên toàn cầu. Chàng "cao bồi nghèo đơn độc" Lucky Lucke của họa sĩ Morris từ khi được Goscinny nhúng tay vào đã "ăn nên làm ra" hơn hẳn, số lượng phát hành đến nay tuy khiêm tốn hơn Astérix nhưng cũng ngất ngưỡng ở con số 200 triệu bản!
Một tuyệt phẩm khác của nhà văn Goscinny, "cậu bé Nicolas" cũng làm nên điều kỳ diệu khi khiến cho hàng triệu cô, cậu bé tạm quên đi máy tính và internet để say sưa trở lại với truyện chữ. Bộ sách về cậu trò nhỏ tinh nghịch Nicolas cũng khiến các nhà xuất bản hỉ hả với xấp xỉ 10 triệu bản đã được bán. Đặc biệt, năm 2004, "Những chuyện chưa kể về bé Nicolas" được in thành một tập dày hơn 600 trang và ngay lập tức trở thành cuốn sách bán chạy nhất trong năm tại Pháp với 600.000 bản được bán sạch chỉ sau vài tháng.
|
|
Nghề hài hước, nghiệp văn chương
Goscinny là người làm việc vô cùng cần mẫn và nghiêm túc, điều này giúp ông đảm bảo vai trò "đầu tàu" của tạp chí Pilote mà vẫn đều đều sáng tác kịch bản cho Astérix, Obélix, Iznogoud… Nhưng những tác phẩm của ông "quyến rũ" được độc giả đến vậy là nhờ giọng văn dí dỏm và tài chơi chữ thuộc loại "thiên hạ vô địch thủ". Ông từng chia sẻ trong một bài phỏng vấn: "Làm cho người khác cười là… đam mê của tôi. Tôi luôn cố gắng "chọc léc" độc giả qua từng trang sách một cách tự nhiên nhất."
Thử điểm qua các bộ truyện tranh làm nên tên tuổi của Goscinny, hầu hết đều có bối cảnh dầu sôi lửa bỏng. Astérix thì hừng hực binh đao trong cuộc kháng chiến chống quân La Mã. Lucky Luke rong ruổi trên những nẻo đường miền Viễn Tây Hoa Kỳ vào thời lập quốc súng đạn đì đùng, mọi việc đều được giải quyết bằng khẩu sáu phát. Gã tể tướng xấu bụng Iznogoud ngày đêm quay cuồng trong tham vọng chính trị. Căng thẳng là thế mà dưới tài phép của Goscinny, tất cả đều trở nên nhẹ nhàng, hài hước.
|
|
Anh mập Obélix với sức mạnh khủng khiếp của mình, có thể nghiền nát bất cứ đối thủ nào ngáng đường, vậy mà khi lâm trận, Obélix chỉ tẩn cho quân La Mã… u đầu, hoa mắt rồi hí hửng thu gom nón sắt của kẻ thù làm chiến lợi phẩm. Đọc Lucky Luke (dưới thời Goscinny), nếu chú ý kỹ, bạn sẽ thấy những kẻ lưu manh hay thích "lên tiếng" bằng súng đạn đều… bắn trật, người duy nhất bách phát bách trúng là Lucky Luke. Chàng cao bồi Luke thì chỉ thích thú với việc bắn… gãy cò súng của đối phương. Vì thế, "rùng rợn" nhất trong truyện "Lucky Luke" có lẽ là cảnh những tên cờ gian bạc lận bị bôi dầu hắc, dán lông vịt.
Chính khiếu hài hước thiên bẩm, óc tưởng tượng phong phú cùng khả năng chơi chữ tuyệt vời của Goscinny đã tạo nên những tình huống không-thể-không-cười làm độc giả nhớ mãi và vô tình sử dụng lại một số câu thoại trong các tác phẩm của ông để diễn đạt trong văn nói: "Bắn nhanh hơn cái bóng của mình" (Lucky Luke), "Không "ngán" bất cứ chuyện gì, trừ khi trời sập lên đầu!"(Astérix), "Ta muốn làm hoàng thượng thế chỗ cho hoàng thượng!" (Iznogoud)… Cũng chỉ có ông mới thấy tiếc khi họa sĩ Moris lỡ tay giết chết anh em nhà Dalton trước thời điểm Goscinny tham gia viết lời cho bộ truyện. Nhận ra được giá trị hài hước tuyệt vời của 4 anh em nhà này, Goscinny đã cho họ sống lại với hình ảnh của 4 anh em… họ nhà Dalton. Thành công là không phải bàn, 4 anh em "họ" nhà Dalton nổi tiếng và được… yêu mến không thua gì chàng cao bồi Lucky Luke đẹp trai giỏi giang. Tài hoa nhưng bạc mệnh, ngày 5.11.1977, Goscinny ra đi khi mới 51 tuổi và đang ở đỉnh cao của vinh quang. Hơn 30 năm qua, Goscinny đã để lại một khoảng trống khó bù đắp đối với dòng truyện tranh Pháp-Bỉ. Dù Uderzo, Morris và Tabary đã rất nỗ lực nhưng độc giả không bao giờ còn được thưởng thức những tác phẩm có cốt truyện độc đáo, lời văn dí dỏm "gây cười trên từng cây số" như dưới thời của "đại tiếu gia"…
Chỉ khiêm tốn nhận rằng mình làm nghề… hài hước, nhưng rõ ràng nghiệp văn chương của Goscinny đã trở thành tài sản văn hóa đáng tự hào của người Pháp.
Anh hùng không đơn độc
Nhạy cảm và hay quan tâm đến người xung quanh, Goscinny rất xem trọng tính đồng đội trong công việc. Bằng tạp chí Pilote của mình, ông đã phát hiện và dìu dắt cả một thế hệ tác giả truyện tranh lừng lẫy của Pháp đến với thành công : Gotlib, Druillet, Mandryka, Giraud… Tập thể tác giả trẻ chung tay góp sức với Goscinny ngày ấy sau này đều thành danh và có chỗ đứng riêng cho mình. Bản thân của Goscinny cũng chỉ thật sự thành công khi ông "song kiếm hợp bích" cùng một họa sĩ khác. Astérix, Lucky Luke, Iznogoud rồi Bé Nicolas, là sự kết hợp tuyệt vời giữa Goscinny với Uderzo, Morris, Tabary và Sempé.
Có lẽ cũng vì thế mà trong tác phẩm của ông, các anh hùng luôn luôn được tình bạn và tinh thần đồng đội "tiếp sức" thêm. Astérix sẽ không thể hoàn thành mọi sứ mệnh của mình nếu không có Obélix thật thà, hồn hậu trợ giúp; cậu bé Nicolas chỉ có thể phát huy tối đa những trò nghịch ngợm của mình với các cậu bạn cùng lớp; ngay cả "chàng cao bồi nghèo đơn độc" Lucky Luke cũng luôn luôn có chú ngựa hay lý sự Jolly Jumper là bạn đồng hành. Anh hùng của Goscinny không bao giờ theo chủ nghĩa cá nhân, vì hơn ai hết, một "đại tiếu gia" luôn lấy niềm vui của tha nhân làm lẽ sống của mình hiểu rất rõ rằng "nụ cười được chia sẻ sẽ làm niềm vui nhân đôi".
Nguyễn Ngọc Lan Chi
Bình luận (0)