Sài Gòn Tiệm xưa quán cũ: Thời gian ngừng lại ở tiệm trà trăm tuổi

0 Thanh Niên

Người đàn ông bán trà ở tiệm Ô Tồng Ký khu chợ Bến Thành, TP.HCM, thẫn thờ nhìn những ô kệ gỗ trống hoác, bám bụi.

Tròm trèm 1 thế kỷ trước, những kệ gỗ nhám nơi đây từng ăm ắp các loại trà mà khách thập phương tấp nập ghé mua.

Ông Nguyễn Hùng, sống ở khu Đầm Sen, Q.11, vốn là khách quen đời thứ 2 của tiệm trà Tiều Di Phát mà khi còn bé ba ông thường kêu “thằng nhỏ” là ông khi đó mới mười mấy tuổi, chạy qua “tiệm trà con két” mua vài trăm gram trà nhài thơm nức mũi về pha uống mỗi sáng. Mùi trà nhài, trà Ô Đông Sơn năm xưa vẫn lưu luyến trong cậu nhóc năm nào, cho tới hôm nay, dù đã hơn 60 tuổi, ông vẫn giữ thói quen ghé tiệm trà Tiều mua vài trăm gram trà Mật Lan Hương, Dịch Mỵ Hương, Ô Đông Đơn Tùng hay trà nhài… về uống vào buổi sớm. Chỉ những tên trà thôi nghe đã ma mị.

Sài Gòn Tiệm xưa quán cũ: Thời gian ngừng lại ở tiệm trà trăm tuổi - ảnh 1

Tiệm trà Ô Tồng Ký cũ kỹ giữa phố chợ Bến Thành phồn hoa nhất Sài Gòn xưa nay

Lê Vân

70 năm nổi danh “tiệm trà con két”

Năm nay bà Trần Dung 87 tuổi, mái tóc bạc trắng, vẫn thoăn thoắt gói trà bằng mảnh giấy có hiệu “Trà Di Phát” cho khách. Ở tiệm trà Di Phát trên đường Phú Thọ, Q.11, bà Dung tựa như linh hồn của tiệm trà hơn 70 tuổi giữa lòng khu Chợ Lớn xưa - nay. Nghề trà này gia đình bà được truyền lại từ dòng họ Quách của nhà chồng vốn sống ở làng trà trên núi Phượng Hoàng thuộc xã Ô Đông Sơn (Triều Châu, Quảng Đông, Trung Quốc) cả trăm năm trước. Điều khiến họ hạnh phúc là cho tới nay cả dòng họ Quách dù tứ tán muôn nơi vẫn giữ nghề trà ông tổ để lại. “Khi đến Sài Gòn năm xưa, độ những năm 20 của thế kỷ trước, ba chồng tôi từng đi bán hủ tíu, bán cơm nuôi đàn con nheo nhóc. Mãi sau này ổng vì nhớ nghề trà nên đi theo người Hoa bên Chợ Lớn làm trà để phụ việc. Tính ra tới năm 1960 cha tôi mới có đủ tiền mở tiệm trà con két này. Sau 1975 thì vợ chồng tôi bị gián đoạn kinh doanh một thời gian ngắn, khi mở lại mới lấy tên Trà Di Phát, cho tới giờ”, bà Dung nhớ lại.

Sài Gòn Tiệm xưa quán cũ: Thời gian ngừng lại ở tiệm trà trăm tuổi - ảnh 2

Bà Trần Dung gói trà bằng giấy theo cách cổ truyền

Nhắc đến tên tuổi của tiệm trà Di Phát, nhiều khách quen của bà Dung vẫn nói về các loại trà mỗi năm chỉ có một mùa ở núi Ô Đông Sơn, trồng hoàn toàn tự nhiên, thuận theo thời tiết. Đó là giống trà Bát Tiên được trồng ở ngọn Phụng Hoàng, đỉnh của núi Ô Đông Sơn. “Trên là núi cao, dưới là Phụng Hoàng Thiên Hồ, một hồ nước tự nhiên trên núi, giống trà này có khi 5 năm mới hái được nếu thời tiết không thuận lợi. Năm 2009, giống trà Bát Tiên được trồng để làm trà Mật Lan Hương, Dịch Mỵ Hương, có giá tới 7 triệu đồng/kg, thất thu vì trời có tuyết suốt năm”, ông Quách Huê, hậu duệ đời thứ 3 của tiệm trà Di Phát kể. Hằng năm, ông Quách Huê về thăm quê ở vùng núi Ô Đông Sơn, Trung Quốc ít nhất một lần. Ông chia sẻ hình ảnh những vùng trà xanh ngát trên núi Ô Đông Sơn mà ông quay, chụp lại được, đầy hãnh diện: “Nhờ nghề trà truyền thống mà dòng họ chúng tôi vượt qua bao thăng trầm…”.

Bà Trần Dung có 10 người con nhưng chỉ có ông Quách Huê còn giữ nghề tổ tiên. Hiện tại, tiệm Di Phát vẫn giữ lối sấy, ướp trà thủ công gia truyền. Họ sấy trà bằng bếp than củi và sàng trà, ướp trà nhài thủ công theo bí quyết riêng truyền lại từ nhiều đời.

Sài Gòn Tiệm xưa quán cũ: Thời gian ngừng lại ở tiệm trà trăm tuổi - ảnh 3

Tờ giấy tiệm trà Di Phát hiệu Con két duy nhất gia đình bà Dung còn giữ lại được sau trận hỏa hoạn năm 1968

Những kệ trà sống vắt qua hai thế kỷ

Khi tôi đến tiệm trà trà Ô Tồng Ký thì được biết bà Kha Quyên, thế hệ thứ 4 của tiệm, vừa mất khi bước qua tuổi 87. Bà là người cuối cùng còn giữ được nếp bán buôn ở tiệm trà này suốt trăm năm qua. Ông Kha Minh, 56 tuổi, người cháu còn ở lại tiệm trà, bùi ngùi nhìn những kệ trà trống hoác: “Chắc nghỉ luôn rồi, bà mất nên con cháu cũng chẳng ai buồn về thăm lại tiệm trà gia đình nữa”. Hỏi mua ít trà, ông Kha Minh lặng lẽ lấy một bọc trà nhài gói tay sẵn trong ô giấy màu hồng vuông vức có cả chữ Hoa và chữ Việt: “Ô Tồng Ký”. Đó là món trà duy nhất còn lại trong tiệm trà cổ giữa lòng chợ Bến Thành vốn đã từng bán buôn đến hàng trăm loại trà hảo hạng từ những năm 1910.

Nối nghiệp từ cha, bà Kha Quyên khi còn sống đã giữ nghề trà cho tới những năm 2000 mới tạm nghỉ vì sức khỏe. Trước đó, gia đình bà sống ở Trung Quốc, di cư đến Sài Gòn cách đây hơn một thế kỷ. Lúc mới đến Sài Gòn, cha bà cũng làm đủ nghề để sinh sống. Đến năm 1913, ông mới mở tiệm trà này buôn bán. Ông Kha Minh kể về thời ông cố: “Thời vàng son của tiệm trà là vào những năm 50 của thế kỷ trước. Thời thịnh đạt nhất, tiệm Ô Tồng Ký vào những lúc cao điểm như lễ tết, hàng hóa phải nhập về liên tục, chất kín cả khu vực bên trong nhà cả trăm mét vuông mới đủ cung cấp cho nhu cầu của khách. Nhưng rồi cùng với sự biến đổi của thời cuộc, tiệm trà Ô Tồng Ký dần trở nên sa sút…”. Cân trà Thiên Bình ở Ô Tồng Ký nay cũng hơn 100 tuổi, có từ thời mới mở tiệm.

Những ngày Sài Gòn lất phất mưa, trong tiệm trà cổ kính không thay đổi kiến trúc suốt hơn trăm năm qua, ông Kha Minh và vợ mỗi người ngồi một góc nhà trầm ngâm. Phía trước tiệm giờ là bãi giữ xe tư nhân. Những căn nhà sát bên đều đã khoác lên lớp áo mới của kiến trúc hiện đại. Chỉ có Ô Tồng Ký vẫn cũ kỹ, những ô kệ gỗ từng chứa các loại trà sống vắt qua 2 thế kỷ giờ bám bụi thời gian…

(còn tiếp)

Sài Gòn Tiệm xưa quán cũ

Dân chơi 'hệ' cơm tấm, bánh mì Sài Gòn

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Còn mãi một cuộc đời đáng ngưỡng mộ !

Còn mãi một cuộc đời đáng ngưỡng mộ !

Lúc 2 giờ 5 ngày 28.9, nhà văn - nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký đã qua đời, hưởng thọ 75 tuổi. “Người thầy đầu tiên của VN dùng chân để viết” đã để lại cho thế gian biểu tượng về nghị lực phi thường cùng một cuộc đời đáng ngưỡng mộ.

Cơm nhà Xứ Quảng: Mì Quảng đãi bạn phương xa

Cơm nhà Xứ Quảng: Mì Quảng đãi bạn phương xa

Ẩm thực và văn hóa ẩm thực gắn liền với mỗi chúng ta trên mỗi chặng đường đời. Lúc nhỏ, bà ta, má ta nấu sao ăn vậy; và dần dà, thâm lậm vào ta lúc nào không hay cái cách nấu nướng của má, của bà; để rồi lớn lên, mỗi chúng ta tự nhiên ý thức được trọng trách lưu giữ và truyền lại cho lớp con cháu hồn cốt món ăn của bà, của má ta xưa.

Miệt mài làm đẹp đường quê

Miệt mài làm đẹp đường quê

Tuổi 68 nhưng bà Huỳnh Thu Tặng (ngụ ấp Phước Thạnh, xã Đông Thạnh, H.Châu Thành, Hậu Giang) vẫn miệt mài quét rác, trồng cây tình nguyện trên những con đường dân sinh để làm đẹp quê hương.