Lo lắng "ngành hot" hết hot
3 năm trước, Phạm Lê Tân đỗ ngành báo chí, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) với điểm chuẩn 28. Khi đó, Tân cho rằng đây là một "ngành hot". Tuy nhiên, sau 3 năm, trước thực tế nhiều cơ quan báo chí bị thu hẹp, sáp nhập hoặc dừng hoạt động, nam sinh bắt đầu lo lắng về cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
"Trong bối cảnh này, em nghĩ mình phải chủ động bổ sung ngoại ngữ, kiến thức toán học cùng nhiều kỹ năng khác, nhất là AI để đáp ứng tốt hơn yêu cầu công việc. Cần điều chỉnh và mở rộng năng lực, nâng cấp bản thân để thích nghi với thực tế thị trường lao động", Tân nói.
Dù vậy, Tân cho rằng kiến thức về con người, lịch sử và các vấn đề xã hội vẫn có thể vận dụng trong nhiều lĩnh vực. Với báo chí, nền tảng này giúp người làm nghề hiểu tâm lý con người, nắm bắt bối cảnh thời sự và những vấn đề cộng đồng để tạo ra sản phẩm phù hợp với công chúng.
Thạch Yến Vy, sinh viên Trường ĐH Sài Gòn, cho biết cách đây 3 năm, cô chọn ngành quản trị kinh doanh một phần vì xu hướng và theo bạn bè chứ chưa thực sự có đam mê. Giờ đây, khi sắp tốt nghiệp, Vy sẵn sàng làm trái ngành nếu khó tìm được việc đúng chuyên môn.
"4 năm đại học không chỉ mang lại kiến thức chuyên ngành mà còn giúp sinh viên tích lũy kỹ năng và trải nghiệm sống. Những kỹ năng như giao tiếp, ứng xử hay xây dựng mối quan hệ được hình thành qua môi trường đại học sẽ giúp thích ứng với ngành khác chuyên môn", Vy nói.
Ở góc độ người đi làm, Trần Thị Phương Thảo (34 tuổi, ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM), cho rằng một ngành không còn "hot" sau 3 - 4 năm không đồng nghĩa ngành đó biến mất hay người học mất cơ hội việc làm. Thị trường vẫn xuất hiện những công việc và lĩnh vực mới, vì vậy người trẻ cần chủ động phát triển bản thân, bổ sung ngoại ngữ và kỹ năng để mở rộng lựa chọn.
Thảo từng học ngữ văn Anh, sau đó học thêm văn bằng hai về quản trị nhà hàng - khách sạn. Qua nhiều trải nghiệm và tiếp tục trau dồi ngoại ngữ, chị chuyển sang công việc liên quan đến thu hút đầu tư nước ngoài, kết nối cộng đồng, rồi mở rộng sang lĩnh vực du lịch và thành lập công ty.
"Từ trải nghiệm của mình, tôi cho rằng học một ngành nhưng ra trường làm công việc khác là hoàn toàn bình thường. Qua học tập và trải nghiệm, mỗi người có thể nhận ra bản thân phù hợp với hướng đi khác. Đây là quá trình khám phá bản thân. Quan trọng nhất là phải bình tĩnh trước những biến động", Thảo chia sẻ.
Người trẻ cần chủ động bổ sung các kỹ năng để mở rộng lựa chọn việc
ẢNH: B.A
Đừng để "độ hot" quyết định nghề nghiệp
Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, Trưởng Khoa Nghệ thuật và Thiết kế, Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật (ĐH Quốc gia Hà Nội), cho biết sau 26 năm giảng dạy đại học, bà nhận thấy "ngành hot" khi sinh viên bước vào trường thường không còn giữ nguyên sức hút sau 4 năm, bởi thị trường lao động thay đổi nhanh hơn một chu kỳ đào tạo.
Do đó, sinh viên không nên để việc một ngành đang "hot" chi phối hoàn toàn quyết định nghề nghiệp. Độ "hot" chỉ là hiện tượng nhất thời, trong khi 4 năm đại học và cả sự nghiệp phía trước là chặng đường dài.
"Nếu chọn ngành chỉ vì xu hướng mà không thực sự yêu thích, sinh viên dễ nản lòng khi gặp khó khăn. Ngược lại, sự yêu thích tạo động lực để người học kiên trì, chủ động học hỏi và vượt qua những giai đoạn thị trường biến động. Đam mê không đảm bảo công việc dễ dàng hơn, nhưng nó là thứ giữ chân người ta ở lại và giỏi lên trong nghề, kể cả khi ngành đó không còn nằm trong top tìm kiếm", bà Thủy chia sẻ.
Theo bà, sinh viên không chỉ học một "nghề cố định" mà đang xây dựng nền tảng kiến thức và tư duy có thể chuyển hóa sang nhiều vị trí việc làm khác nhau.
"Tấm bằng chưa bao giờ là bảo chứng duy nhất cho việc làm. Kỹ năng và khả năng thích ứng mới là thứ quyết định", bà Thủy nói.
Bà Thủy nhấn mạnh 3 nhóm năng lực cần chú trọng khi cơ hội việc làm của ngành học biến động: kiến thức nền tảng và kỹ năng có thể chuyển đổi giữa các ngành như tư duy phân tích, giải quyết vấn đề, giao tiếp, ngoại ngữ và công nghệ; khả năng tự học liên tục; và kinh nghiệm thực tế thông qua thực tập, hoạt động ngoại khóa. Đây là những yếu tố giúp người trẻ chuyển hướng nhanh hơn khi cần.
"Làm trái ngành không phải thất bại. Thị trường lao động thay đổi là yếu tố khách quan mà một học sinh 18 tuổi khó có thể kiểm soát khi lựa chọn ngành học. Thất bại là khi sinh viên không mang theo được năng lực nền tảng từ quá trình học để thích ứng với công việc mới", bà Thủy nói.
Kỹ năng có thể chuyển đổi giữa các ngành giúp người trẻ chuyển hướng nhanh khi cần
ẢNH: B.A
Ông Trần Lâm, Giám đốc Công ty TNHH Natural House (P.Hòa Hưng, TP.HCM), cho rằng ngay cả khi một ngành học không còn "hot" như trước, cơ hội việc làm cũng không mất đi hoàn toàn. Số lượng công việc có thể giảm, nhưng thị trường vẫn cần những người có năng lực.
Từ góc độ tuyển dụng, ông Lâm cho biết doanh nghiệp thường quan tâm đến sự phù hợp của ứng viên hơn là việc họ có học đúng ngành hay không. Ngoài chuyên môn, doanh nghiệp còn xem xét tác phong, thái độ, khả năng học hỏi và mức độ chủ động.
"Ngành học chỉ là một phần trong quá trình tìm việc. Quan trọng hơn là cách ứng viên tiếp cận công việc, khả năng nghiên cứu, tìm hiểu và chấp nhận thay đổi để thích nghi với yêu cầu mới", ông Lâm nói.
Theo ông, sinh viên không nên chạy theo những ngành đang được xem là "hot", mà nên ưu tiên ngành phù hợp với năng lực và sở thích. Nếu nhận ra ngành học không phù hợp và chương trình đào tạo cho phép chuyển ngành, việc thay đổi sớm cũng có thể là lựa chọn đáng cân nhắc.
Bình luận (0)