Sếu đầu đỏ ở Tam Nông

Sếu Tràm Chim (Tam Nông, Đồng Tháp) nổi tiếng từ năm 1986. Những nhà điểu học nổi tiếng như Jeb.A.BarZen (Mỹ), Kunni Momose (Nhật) cũng đã về Tam Nông nhiều tháng trời lặn lội đêm ngày vào những cánh đồng năn để chụp ảnh và nghiên cứu sếu đầu đỏ.

10 năm kỳ công cho một bộ sưu tập ảnh sếu đầy đặn. Nghệ sĩ Minh Lộc từ một con người ăn to nói lớn nóng tính đã trở nên điềm đạm, nhẫn nhịn. Ông thú thật "Nhiều khi áp được gần sếu tôi không dám thở".

Loài chim lớn cao hơn mét bảy, nặng trên 8 kg, sải đôi cánh dang rộng hơn 2m này có điểm đặc biệt là mỗi chân chỉ có 3 móng. Móng út ngắn lại nằm bên trên nên vì thế chân sếu đầu đỏ hoàn toàn không thể bám cành cây. Là chim nhưng sếu ngủ, làm tổ đẻ ấp trứng đều trên mặt đất. Mỗi năm sếu đẻ 1 lứa 2 trứng và ấp khoảng 1 tháng thì nở. "Đôi vợ chồng" thay phiên nhau ấp. Thời gian này nếu chẳng may trứng bị hư, chim mái đẻ ngay 2 trứng khác thay thế. Có một thực tế chưa ai lý giải được là vừa mở mắt chào đời 2 chim non đã đánh nhau kịch liệt. Đánh cho đến kết cục bi thương là 1 con buộc phải chết hoặc bỏ đi hẳn khỏi tổ. Con chiến thắng ở lại với "bố mẹ", lớn rất nhanh, 3 tháng tuổi đã biết bay. Chính vì thế mới có chuyện gia đình "chỉ có 3 người" trong xã hội loài sếu. Song sự đầm ấm gia đình này chỉ duy trì đúng một năm. Mùa sau chuẩn bị cho lứa đẻ mới, chim bố mẹ kịch liệt đánh đuổi chim con buộc chúng phải tự lập ngay không dựa dẫm. Kể từ đây, cộng đồng sếu có thêm những con độc thân lang thang cho đến khi trưởng thành ở tuổi lên 3, chuẩn bị tìm bạn đời. Khi còn "cơm lành canh ngọt", gia đình sếu luôn duy trì sự phân công bất di bất dịch "con ăn, cha hoặc mẹ canh chừng và ngược lại". Chính vì thế khi quan sát sếu ăn người ta thấy có nhiều con cứ vươn thẳng đầu làm nhiệm vụ cảnh giới. Quy luật sinh tồn buộc sếu phải đề cao cảnh giác luôn nghi ngờ trước mọi biến động cho dù rất nhỏ. Qua theo dõi trong nhiều năm, nghệ sĩ và các nhà khoa học đã khám phá thêm nhiều điều thú vị về sếu. Chẳng hạn, con mái đầu bự, to cao dềnh dàng hót lanh lảnh. Con trống nhỏ thó giọng khàn đục. Khi đến tuổi tìm bạn tình, con mái chủ động "tấn công" trước. Ép đến mức con trống phát hoảng, bỏ chạy. Khi nào ưng thuận, chim trống hót đáp lại, 2 con kề mỏ vào nhau âu yếm (hôn) và... thế là một gia đình mới ra đời. Sếu sống giữa thiên nhiên hoang dã thọ trên 30 năm. Đặc biệt, loài sếu rất chung thủy, chỉ khi nào một con lìa đời, con còn lại mới dám "tái giá". Sự chung thủy là một nét quá đẹp của loài sếu. Từ cá thể gia đình đến cộng đồng bầy đàn, sếu bộc lộ rõ chế độ mẫu hệ. Khám phá này xem ra cũng lắm thú vị! Sếu là loài chim thích di cư. Ăn nơi này ngủ nơi khác và khi đẻ thì đi rất xa. Chính vì thế, khi bay cả đàn đều tuân thủ đội hình chữ V vừa đẹp lại tiết kiệm được năng lượng của từng cá thể. Loài chim quý phái này có đến 15 cách thông tin bằng tiếng kêu và dáng điệu để chào hỏi, kết bạn, gọi bầy, báo động hay tỏ tình.

Ảnh: Quang Minh Nhật Nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Lộc sinh năm 1937, quê Cao Lãnh, Đồng Tháp. Ông hoạt động nhiếp ảnh từ năm 1960, nguyên phóng viên ảnh TTXVN, hội viên Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam. Từ 1975 đến nay, ông có khoảng 50 triển lãm cá nhân, trong đó 4 lần triển lãm chuyên đề sếu, 27 triển lãm từ thiện. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Lộc đã đoạt 3 giải ảnh quốc tế trong các năm 1968, 1987, 1990.

Quang Minh Nhật