Sợ buổi tối do mất ngủ

Tại TP.HCM, qua khảo sát, tỉ lệ người bị mất ngủ là 18,3%.  Còn ở Mỹ, có khoảng 27% dân chúng bị mất ngủ thoáng qua và 9% bị mất ngủ mãn tính.

Nhiều yếu tố gây mất ngủ

Có nhiều loại mất ngủ như mất ngủ thoáng qua là mất ngủ dưới một tuần, mất ngủ ngắn hạn là mất ngủ từ 1 - 4 tuần, còn mất ngủ mãn tính kéo dài hơn một tháng. Nguyên nhân mất ngủ thoáng qua có thể do stress (ở Mỹ là 34% nữ và 22% nam bị mất ngủ thoáng qua do nguyên nhân này), do lệch múi giờ sau chuyến bay dài, do làm ca vì có khoảng 53% công nhân ca đêm ngủ gật ít nhất một lần trong tuần. Những người sử dụng các chất kích thích não như cà phê, trà, thuốc lá, rượu, các loại thuốc có tính kích thích cũng dễ bị mất ngủ thoáng qua hay người phải chịu những thói quen của người ngủ cùng, thí dụ như ngáy (tại Mỹ 42% nam và 31% nữ ngáy vài đêm trong tuần). Ngoài ra, còn do các yếu tố môi trường: ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ, thoáng khí... Các khảo sát cho thấy thời gian ngủ giảm dần theo tuổi, riêng người cao tuổi thường ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm. Tuy nhiên, sức khỏe sẽ không ảnh hưởng gì nếu thỉnh thoảng không ngủ đúng 6 giờ hoặc 8 giờ mỗi ngày.

Nguyên nhân mất ngủ mãn tính thường do các bệnh lý đa khoa như dị ứng, viêm khớp, bệnh tim, cao huyết áp, hen phế quản... Còn các bệnh lý liên quan đến giấc ngủ như: hội chứng chân không yên, chứng ngưng thở khi ngủ, ác mộng... Ngoài ra, ước tính có khoảng 35% - 50% trường hợp mất ngủ mãn tính có thể liên quan đến bệnh lý tâm thần.  Một nghiên cứu về mất ngủ ở TPHCM cho thấy trong số các trường hợp mất ngủ có 14,5% bị bệnh tâm thần như trầm cảm, hưng cảm, rối loạn lo âu lan tỏa, rối loạn stress sau chấn thương, nghiện rượu, tâm thần phân liệt, bệnh sa sút tâm thần. Những bệnh nhân mất ngủ mãn tính thường rất sợ buổi tối và thông thường nếu càng lo sợ thì giấc ngủ càng khó đến.

Vệ sinh giấc ngủ

Việc điều trị mất ngủ cần tìm nguyên nhân để giải quyết. Một số loại dược thảo đông y cũng có thể giúp ngủ dễ hơn như tim sen, lá vông nem... Ngoài ra, để khắc phục tình trạng mất ngủ nên áp dụng các cách thư giãn tâm lý. Vệ sinh giấc ngủ là các biện pháp không dùng thuốc, tạo điều kiện cho giấc ngủ đến dễ dàng hơn. Khi lên giường, nếu không ngủ được sau 10 – 15 phút thì có thể đứng dậy đi làm một việc khác. Hãy nghĩ đến giấc ngủ một cách nhẹ nhàng và thanh thản. Nếu trong ngày có những vấn đề chưa giải quyết xong, hãy gác lại ngày mai, không nên vừa nằm chờ giấc ngủ đến vừa nghĩ cách giải quyết vấn đề. 

Phòng ngủ thích hợp phải thoáng khí, ít ánh sáng, không quá nóng hay quá lạnh... Không sử dụng những loại chất kích thích não vào buổi chiều (cà phê, trà, thuốc lá, rượu, các loại thuốc kích thích...), tránh những bữa ăn quá thịnh soạn hay khó tiêu gần giờ đi ngủ. Tránh những kích thích làm khó ngủ như nghe radio quá to, đọc sách quá hay hoặc xem những phim đòi hỏi phải chú ý theo dõi... Tắm nước ấm khoảng 20 phút trước khi đi ngủ, tránh ngủ nhiều ban ngày.

Nên tập thói quen thức dậy đúng giờ mỗi ngày, dù có mất ngủ cũng chỉ nên nằm trên giường với thời gian bằng thời gian ngủ được trước khi bị mất ngủ. Nếu nằm nán thêm cũng không giải quyết được gì. Tập thể dục buổi sáng đều đặn,  có thể tập những bài tập nặng; tập những bài tập thể dục nhẹ có tính chất thư giãn trước khi ngủ. Người mất ngủ thoáng qua có thể áp dụng biện pháp thư giãn tâm lý hay vệ sinh giấc ngủ để tự chữa cho mình. Nếu không thành công hay bị mất ngủ nhiều ngày liên tục phải đến  bác sĩ chuyên khoa khám để được điều trị thuốc đúng cách. Tuyệt đối không nên tự mua thuốc về uống vì có thể gây ra hiện tượng quen thuốc.

Những biểu hiện của mất ngủ Giấc ngủ có chất lượng khi đủ giờ, đủ sâu, cảm thấy khỏe  khoắn khi thức dậy... Mất ngủ xảy ra khi có một trong số các biểu hiện khó vào hay khó duy trì giấc ngủ, dậy quá sớm, ngủ dậy vẫn cảm thấy mệt. Nếu mất ngủ thoáng qua sẽ gây trạng thái buồn ngủ, vẻ mặt kém linh hoạt. Mất ngủ kéo dài sẽ gây mệt mỏi, trầm cảm, dễ cáu gắt, giảm tập trung chú ý. Mất ngủ thoáng qua hay kéo dài cũng đều ảnh hưởng đến khả năng làm việc, học tập, dễ gây tai nạn khi lái xe, vận hành máy móc... Ngay cả hơi buồn ngủ cũng đủ làm giảm sút khả năng tập trung chú ý và thời gian phản ứng.

Theo Bác sĩ Lê Quốc Nam / NLĐ