Sỏi ở tinh hoàn

Chưa rõ về nguyên nhân

Anh Tấn Đạt, 24 tuổi (ở TP.HCM) bị triệu chứng đau ở tinh hoàn đã khá lâu, sau đó anh có đi khám và được bác sĩ cho biết anh bị sỏi trong tinh hoàn và cho toa thuốc để uống. Nhưng tình trạng vẫn không hết và có dấu hiệu ngày càng nặng hơn. Anh lo lắng không biết bệnh có ảnh hưởng vấn đề sinh sản hay không.

Theo bác sĩ Nguyễn Thành Như - Trưởng khoa Nam học (Bệnh viện Bình Dân, TP.HCM),

Phân biệt sỏi tinh hoàn với sỏi bao tinh mạc và vôi hóa Không nên lẫn lộn giữa sỏi nhỏ trong tinh hoàn với sỏi trong bao tinh mạc, hay vôi hóa bên trong tinh hoàn. Tinh hoàn là một khối gồm một bao trắng dày bao trùm mô tinh hoàn, bên ngoài bao trắng dày này là một lớp bao mỏng, gọi là bao tinh mạc, có chứa dịch bên trong. Chất dịch này có thể bị kết tủa (do hiện tượng viêm...) tạo thành những hạt sỏi nhỏ (đường kính 0,1-0,3 mm) nằm trong bao tinh mạc. Còn vôi hóa trong tinh hoàn, có thể là do bệnh lao tinh hoàn và mào tinh. Một vài trường hợp hiếm hoi, vôi hóa do một u trung biểu mô cận tinh hoàn (paratesticular mesothelioma).

đau tức tinh hoàn thường mơ hồ và không dễ tìm ra được nguyên nhân. Có những trường hợp bệnh nhân "chạy" lòng vòng từ thầy thuốc này qua thầy thuốc khác mà vẫn không khỏi hẳn bệnh. Tuy nhiên, ngoài tình trạng đau khó chịu ra, bệnh nhân thường vẫn có con bình thường. Nhìn chung, tinh hoàn là cơ quan rất nhạy cảm, dễ đau do bị "cấn" (quần chật, yên xe đạp...), do va chạm dù nhẹ... Nhiều trường hợp đau tức tinh hoàn có thể trị khỏi bằng các thuốc giảm đau kháng viêm thông thường, còn các trường hợp khác, cần chữa trị nguyên nhân.

Về loại bệnh sỏi tinh hoàn, bác sĩ Như cho biết như sau:  Trong đại đa số trường hợp, bệnh sỏi tinh hoàn là lành tính và người ta không rõ nguyên nhân gây ra nó. Bệnh "vi sỏi tinh hoàn" (microlithasis) hiếm gặp, chiếm từ 0,6-9% ở những người lớn đi siêu âm tinh hoàn vì một bệnh khác (như: vô sinh, ung thư tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, loạn sản tinh hoàn, xoắn tinh hoàn, teo tinh hoàn, hội chứng Klinefelter, suy tuyến sinh dục nam, giãn tĩnh mạch tinh, nang mào tinh và u lympho thể non-Hodgkin) rồi tình cờ phát hiện. Ở nước ta thì chưa thấy có nghiên cứu về lĩnh vực này.

Sỏi tinh hoàn và vô sinh

Mối liên quan giữa vi sỏi tinh hoàn và vô sinh chưa được hiểu rõ. Có thể do sự loạn sản của tinh hoàn làm phát sinh những tế bào thoái hóa, chúng gây tắc các ống sinh tinh và do các tế bào Sertoli không "ăn" được các mảnh vụn của mô. Sự tắc một số ống sinh tinh trong tinh hoàn gây ra giảm thiểu số lượng và chất lượng tinh trùng, đưa tới vô sinh.

Bản thân bệnh sỏi trong tinh hoàn không cần chữa, nhưng cần chữa bệnh gây ra sỏi, mà đáng ngại nhất là ung thư tinh hoàn. Khoảng 6% những người bị sỏi tinh hoàn do ung thư tinh hoàn gây ra. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều người có sỏi tinh hoàn nhưng vẫn khỏe mạnh, không bị ung thư. Nhìn chung, những ai bị vô sinh, tinh hoàn ẩn chưa mổ hay đã mổ kéo xuống bìu, mà "xui xẻo" siêu âm phát hiện có vi sỏi tinh hoàn thì nên đến khám bác sĩ để được theo dõi về nguy cơ ung thư tinh hoàn tiềm ẩn.

Thanh Tùng