Cú sốc chi phí
Ngành hàng không, một trong những mắt xích quan trọng của nền kinh tế mở đang phải đối mặt với cú sốc chi phí lớn khi giá nhiên liệu bay Jet A-1 tăng vọt do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Trước đà tăng mạnh của giá nhiên liệu, nhiều hãng hàng không trên thế giới đã nhanh chóng triển khai các biện pháp ứng phó nhằm giảm thiểu tác động tới hoạt động khai thác.
Air France-KLM dự kiến tăng khoảng 50 euro cho mỗi vé khứ hồi đường dài, trong khi Thai Airways nâng giá vé thêm 10-15% trên nhiều đường bay quốc tế. Trong khi đó, Cathay Pacific và Hong Kong Airlines đồng loạt tăng phụ thu nhiên liệu trên toàn mạng bay, với mức tăng tại một số đường bay lên tới hơn 35%.
Các hãng hàng không Ấn Độ như IndiGo và Akasa Air cũng triển khai cơ chế phụ thu nhiên liệu mới, dao động từ vài USD đến hàng chục USD tùy chặng bay. Pakistan International Airlines thậm chí tăng giá vé quốc tế tới 100 USD, phản ánh mức độ nghiêm trọng của áp lực chi phí.
Không chỉ dừng lại ở việc tăng giá, nhiều hãng còn điều chỉnh linh hoạt mạng bay và kế hoạch khai thác. SAS thông báo hủy khoảng 1.000 chuyến bay trong tháng 4 do chi phí nhiên liệu tăng cao; Cebu Air tiếp tục rà soát chiến lược giá và mạng đường bay.
Nhìn tổng thể, làn sóng tăng giá nhiên liệu đang tạo hiệu ứng dây chuyền trên toàn ngành hàng không, buộc các hãng phải đồng thời sử dụng nhiều công cụ ứng phó. Tuy nhiên, nếu xu hướng giá cao kéo dài, quá trình phục hồi của ngành, vốn chưa hoàn toàn ổn định sau đại dịch Covid-19 sẽ tiếp tục đối mặt với thách thức lớn.
Trước sức ép lớn, các hãng hàng không trong nước chủ động triển khai nhiều giải pháp
Gánh nặng chi phí nhiên liệu
Tại Việt Nam, nơi vận tải hàng không giữ vai trò quan trọng trong kết nối du lịch quốc tế, thương mại và đầu tư, cú sốc giá nhiên liệu không chỉ ảnh hưởng tới các hãng bay mà còn lan rộng tới nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.
"Nếu xung đột Trung Đông kéo dài, giá Jet A-1 neo ở mức cao sẽ làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng hàng không toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến vận tải hành khách và hàng hóa", ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, nhận định.
Tại châu Á, giá Jet A-1 theo điều kiện FOB tại Singapore vào giữa tuần này đạt khoảng 201,42 USD/thùng, với mức chênh lệch giá khoảng 27,10 USD/thùng so với MOPS; trong khi giá tại Hàn Quốc và khu vực Vùng Vịnh lần lượt ở mức khoảng 198,10 USD/thùng và 194,30 USD/thùng.
Đối với các hãng hàng không Việt Nam, nhiên liệu thường chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành. Với mức giá hiện nay, chi phí khai thác đang chịu áp lực rất lớn.
Ngay cả khi được áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu nội địa, chi phí nhiên liệu vẫn là gánh nặng lớn, đặc biệt khi phần lớn kế hoạch kinh doanh năm 2026 được xây dựng trên giả định giá Jet A-1 chỉ khoảng 85 USD/thùng. Việc giá nhiên liệu tăng gấp đôi, gấp ba, đang làm đảo lộn các kịch bản tài chính.
Bên cạnh áp lực về giá, hiện Việt Nam phụ thuộc khoảng 70% vào nhập khẩu nhiên liệu bay, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc. Trong bối cảnh nguồn cung khu vực bị siết chặt, tình trạng tranh mua, chậm giao hàng và khả năng áp dụng điều khoản bất khả kháng đang gia tăng, làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu.
Không để gãy mắt xích của nền kinh tế mở
Tác động của giá nhiên liệu tăng không chỉ dừng ở các hãng hàng không mà còn lan rộng tới toàn bộ nền kinh tế. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào kết nối hàng không, biến động chi phí vận tải có thể ảnh hưởng trực tiếp tới dòng chảy hành khách, hàng hóa và đầu tư xuyên biên giới.
Xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, ngành hàng không được dự báo sẽ đối mặt với giai đoạn khó khăn kéo dài, khi chi phí tăng cao, nhu cầu suy giảm và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng gia tăng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi ngành đang chuẩn bị phục vụ các giai đoạn cao điểm như dịp 30.4 - 1.5 và mùa hè 2026.
Trước sức ép lớn, các hãng hàng không trong nước đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm duy trì hoạt động khai thác như tối ưu hóa đội bay, điều chỉnh loại tàu bay theo từng đường bay để nâng cao hiệu suất sử dụng nhiên liệu, đồng thời xây dựng kịch bản vận hành linh hoạt theo diễn biến giá và tình hình địa chính trị.
Ở góc độ chính sách, Cục Hàng không Việt Nam đã kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ xem xét các giải pháp hỗ trợ, gồm điều chỉnh thuế nhập khẩu, miễn thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5.2026 và giảm thuế VAT. Đồng thời, đề xuất cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu nội địa và xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay khi cần thiết.
Để tháo gỡ khó khăn cho các hãng hàng không trong nước, tại cuộc làm việc với Tổ công tác về an ninh năng lượng, các giải pháp tiếp tục đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trước tác động của xung đột ở Trung Đông tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu hôm 17.3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã giao Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp các bộ, cơ quan liên quan tiếp tục tăng cường trao đổi với các quốc gia đối tác nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho Việt Nam như than, khí, đặc biệt là dầu thô, xăng dầu thành phẩm và nhiên liệu hàng không.
Thủ tướng cũng đã chỉ đạo các bộ, ngành sớm có giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp vận tải, đặc biệt là lĩnh vực hàng không.
Trong cuộc làm việc làm việc với Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, Thủ tướng cũng đề nghị Chính phủ Nhật Bản cùng chia sẻ, tạo điều kiện cho Việt Nam mua nhiên liệu hàng không từ nguồn dự trữ của Nhật Bản.
Đây là sự quan tâm hỗ trợ rất lớn của Chính phủ nhằm tháo gỡ khó khăn cho các hãng hàng không, đồng thời cũng nhằm duy trì hoạt động khai thác hàng không, một trong những mắt xích quan trọng của nền kinh tế mở.
"Trong bối cảnh biến động hiện nay, việc duy trì ổn định hoạt động hàng không không chỉ là bài toán của riêng các hãng bay, mà còn là yêu cầu then chốt nhằm bảo đảm không đứt gãy một mắt xích quan trọng của nền kinh tế mở", lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam cho biết.
Bình luận (0)