SpaceX lên sàn, ông Elon Musk trước phép thử nghìn tỉ

IPO lớn nhất lịch sử

SpaceX ngày 12.6 chốt giá phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) ở mức 135 USD/cổ phiếu, huy động 75 tỉ USD thông qua việc bán 555,56 triệu cổ phiếu. Đợt phát hành này đã phá kỷ lục IPO lớn nhất thế giới trước đó do Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco (Ả Rập Xê Út) nắm giữ. Với mức định giá hơn 1.700 tỉ USD, SpaceX sẽ vươn lên vị trí thứ 7 trong số các công ty niêm yết lớn nhất tại Mỹ khi cổ phiếu chính thức được giao dịch trên sàn Nasdaq, theo Reuters.

Sức cầu dành cho cổ phiếu SpaceX rất lớn. Theo tờ New York Post, đợt IPO được đăng ký mua vượt 3 - 4 lần, với lượng đặt lệnh có thể lên tới hơn 250 tỉ USD. Riêng nhà đầu tư cá nhân được phân bổ khoảng 30% lượng cổ phần chào bán, mức cao bất thường đối với một thương vụ quy mô lớn.

Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, phía sau sức nóng đó là câu hỏi về định giá. SpaceX vẫn đang thua lỗ, với khoản lỗ ròng 4,9 tỉ USD trong năm 2025 và thêm 4,3 tỉ USD trong quý 1/2026. Công ty cũng chưa kỳ vọng có lãi trong ngắn hạn. Công ty dịch vụ tài chính Morningstar (Mỹ) ước tính giá trị hợp lý của SpaceX chỉ khoảng 63 USD/cổ phiếu, thấp hơn nhiều so với giá 135 USD/cổ phiếu đã đạt được.

Vấn đề quản trị cũng gây tranh cãi. Sau IPO, tỉ phú Musk vẫn nắm khoảng 82% quyền biểu quyết nhờ cơ cấu cổ phiếu đặc biệt. Điều đó giúp SpaceX duy trì tốc độ ra quyết định theo "kiểu Musk", nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về quyền lực tập trung, bảo vệ cổ đông thiểu số và khả năng giám sát.

Tham vọng lớn

Tỉ phú Musk đưa SpaceX lên sàn vì công ty cần vốn cho giai đoạn mở rộng tham vọng nhất: triển khai 100.000 vệ tinh Starlink thế hệ mới, phát triển tên lửa Starship tái sử dụng hoàn toàn, xây dựng hạ tầng điện toán trí tuệ nhân tạo (AI) trong không gian và tiến tới mục tiêu dài hạn là đưa con người lên sao Hỏa, theo AFP.

Ảnh: Reuters

Hiện Starlink là trụ cột doanh thu của SpaceX. Mạng internet vệ tinh này đã phục vụ hàng triệu khách hàng cá nhân, doanh nghiệp và chính phủ tại 164 quốc gia, vùng lãnh thổ và thị trường. SpaceX cũng cho biết công ty chiếm hơn 4/5 khối lượng vật chất được phóng lên quỹ đạo trong 3 năm qua, tạo lợi thế quy mô lớn so với các đối thủ, theo Đài Channel News Asia.

Tuy nhiên, chìa khóa của toàn bộ tham vọng tương lai SpaceX lại là Starship. Nếu tên lửa này chứng minh được khả năng tái sử dụng nhanh, bền và chi phí thấp, SpaceX có thể tăng mạnh số lần phóng, đưa vệ tinh, hàng hóa, thiết bị AI và con người lên quỹ đạo với chi phí cạnh tranh. Nếu Starship chậm tiến độ, các kế hoạch vệ tinh thế hệ mới, trung tâm dữ liệu quỹ đạo và dự án ngoài trái đất sẽ đội chi phí, kéo dài thời gian thực hiện.

Mảng AI là "canh bạc" tăng trưởng táo bạo nhất. SpaceX muốn kết hợp hạ tầng tính toán, mô hình AI và dữ liệu thời gian thực từ X để tạo lợi thế chiến lược. Theo Reuters, công ty đặt mục tiêu trình diễn bước đầu hạ tầng điện toán AI trong không gian vào cuối năm 2027. Nếu thành công, SpaceX có thể vượt khỏi vai trò công ty phóng tên lửa và internet vệ tinh để trở thành nền tảng điện toán ngoài trái đất.

Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn đầy bất định. Trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo đặt ra hàng loạt thách thức về chi phí phóng, năng lượng, làm mát, truyền dữ liệu, bảo trì và độ tin cậy. SpaceX cũng phải cạnh tranh với Công ty công nghệ vũ trụ Blue Origin trong lĩnh vực phóng thương mại, đồng thời đối đầu các tập đoàn công nghệ trong cuộc đua AI.