1. Những nghi ngờ về loại dầu gây ô nhiễm bờ biển miền Trung đã và đang từng bước được khẳng định. Đây là loại dầu tương tự nhựa đường: gặp nước biển lạnh thì vón cục, khi lên bờ gặp tiết trời nóng ấm thì dẻo, mềm và dễ tan chảy qua kẽ tay.
Chiều 28.1, có mặt trong đoàn khảo sát của Tổng cục Du lịch, chúng tôi đã bị dính loại dầu này trên bãi biển Vũng Rô (Phú Yên) và đến ngày 4.2 lại gặp chúng suốt dọc dài bãi biển từ Hội An (Quảng Nam) đến Mỹ Khê (Đà Nẵng). Vì thế, có thể khẳng định hiện tượng ô nhiễm này đã diễn ra đúng 1 tuần hoặc hơn trong phạm vi dọc dài bờ biển từ Phú Yên đến Thừa Thiên - Huế (ngoại trừ Bình Định chưa có thông tin) và hiện chưa có dấu hiệu dừng lại khi hằng đêm loại dầu này vẫn tiếp tục theo gió biển đất dạt vào bờ.
Sau những nghi vấn ban đầu là dầu F.O (fuel oil) dùng để đốt lò bị rò rỉ từ tàu chìm hoặc súc xả ngoài khơi, nay sau khi thu gom mẫu và kiểm nghiệm, Trung tâm Ứng phó Sự cố tràn dầu (ƯPSCTD) khu vực II đã xác định đây là dầu thô. Theo các chuyên gia, dầu thô sau khi qua những công đoạn tinh luyện, cho ra các sản phẩm như dầu Gas oil (GO), dầu Diesel oil (DO), dầu Fuel oil (FO) nên đây còn được gọi là dầu mỏ hoặc vàng đen.
Kết quả này gián tiếp bác bỏ nghi vấn dầu rò rỉ từ chiếc xà lan chở dăm gỗ bị đắm ngoài Cù Lao Chàm (Quảng Nam) và cũng bác bỏ luôn các suy luận cho rằng có tàu nào đó súc xả dầu cặn ngoài khơi. Nghi vấn hiện nay quy về 2 tác nhân: (1) Một tàu chở dầu nào đó khi đi qua vùng biển Hải Nam (Trung Quốc) đã gặp sự cố và chìm. Hoặc (2) Dầu tràn lên theo chu kỳ từ các giếng khoan thăm dò ngoài thềm lục địa tỉnh Quảng Trị.
Trong 2 tác nhân, khả năng thứ nhất khó xảy ra bởi nếu có thì như thường lệ đã có thông tin từ cảng vụ VN và quốc tế. Ngược lại, tin biển ô nhiễm có thể là tin mừng! Miền Trung phát hiện dầu mỏ thay vì khí không hữu dụng như chúng tôi từng đưa tin?
Về vấn đề này, Liên doanh dầu khí Việt - Xô đã cử người ra khơi để xem xét. Trung tâm ƯPSCTD miền Trung cũng đã gửi mẫu cho Trung tâm Tiêu chuẩn đo lường khu vực 3 để xét nghiệm loại dầu thô này có thuộc dòng dầu Việt Nam hay không? Ngoài ra, còn có thông tin đáng chú ý, theo Trung tâm ƯPSCTD miền Trung, trong bão Xangsane vừa qua, có một giàn khoan xin vào trú ẩn ở Đà Nẵng, có khả năng sau khi phát hiện ra dầu, đơn vị thăm dò rút mũi khoan nhưng không bịt kỹ, áp lực đẩy dầu bục lên. Trung tâm đã kiến nghị với Ủy ban Quốc gia tìm kiếm cứu nạn có công điện yêu cầu Petro Việt Nam cho khảo sát tình hình khai thác dầu khí trên vùng biển ngoài khơi miền Trung.
2. Mấy ngày qua, không chỉ có trực thăng được Ủy ban Quốc gia tìm kiếm cứu nạn điều đi kiểm tra vùng biển Quảng Nam, Đà Nẵng, phát hiện 3 vệt dầu loang màu vàng sẫm rộng khoảng 1.000m2, mà cả những ngư dân đánh bắt thủy sản tại những vùng biển này cũng điện về cho biết, tình trạng dầu loang vẫn tiếp tục theo gió hướng về bờ biển miền Trung. Tuy nhiên, tất cả đều chưa xác định được nguyên nhân và vị trí phát xuất sự cố. Mọi người chỉ biết rằng, dầu loang vẫn đang tiếp tục tiến vào bờ.
Trả lời TNO trưa 4.2, ông Cái Vĩnh Tuấn, Chủ tịch UBND huyện Phú Lộc (Thừa Thiên- Huế) cho biết, từ ngày 3.2 dầu vón cục đã lan đến bờ biển xã Vinh Mỹ và có khả năng tiếp tục lan đến bờ biển các xã Vinh Hải, Vinh Hiền thuộc khu III phá Tam Giang. Do việc xử lý ngoài tầm tay của huyện nên ông đang tổng hợp tình hình báo cáo lên UBND tỉnh. Trong khi đó, theo ông Phạm Văn Bảy, Trưởng phòng Quản lý Du lịch thuộc Sở Thương mại- Du lịch tỉnh Phú Yên, hiện tượng ô nhiễm dầu đã bắt đầu xuất hiện tại bãi biển Tuy Hòa.
Trước đó, ngày 28.1, ông và nhiều thành viên tour khảo sát du lịch cũng đã thấy dầu đen vón cục dạt lên bãi biển Vũng Rô lẫn với dăm gỗ màu trắng. Theo ông, do một số bãi ở Phú Yên nhô xa ra biển, mặt ngửa ra hướng bắc nên bị ô nhiễm dầu. Ngược lại những bãi nào mặt hướng về phía nam thì ít bị ô nhiễm dầu. Đúng như nhận định của ông, trưa 4.2 chúng tôi cũng đã liên lạc với ông Nguyễn Kim Khuê (Sở Du lịch Bình Định), được biết chưa có thông tin nào về việc biển Bình Định bị ô nhiễm dầu. Kết quả tương tự đối với tỉnh Bình Thuận.
|
|
Điều tra nguyên nhân cho biết, loại dầu vón cục và dẻo mềm như nhựa đường mà đài báo mô tả mấy hôm nay, đúng y dòng dầu VN mà một đơn vị nước ngoài đang khai thác ngoài khơi, cách đất liền 60km. Thế nhưng do sợ bị phạt nặng, đơn vị này đã không công nhận và sau đó chỉ đồng ý hỗ trợ tài chính cho Quỹ xử lý môi trường của tỉnh. Theo ông Chính, lúc ấy Bình Thuận xử lý rốt ráo sự việc chỉ trong 20 ngày do lượng dầu vào bờ ít hơn Quảng Nam và một vài tỉnh miền Trung hiện nay. Thiển nghĩ, kinh nghiệm này của Bình Thuận cần được các tỉnh thành miền Trung nghiên cứu, áp dụng trong bối cảnh hiện nay nếu có kết luận cuối cùng về sự cố tràn dầu tại các giếng khoan thăm dò dầu mỏ ngoài thềm lục địa miền Trung.
3. Theo thống kê của Cục Môi trường (Bộ KHCN&MT), từ năm 1987 đến nay đã xảy ra hơn 90 vụ tràn dầu tại các vùng sông và biển ven bờ của nước ta, gây thiệt hại to lớn về kinh tế cũng như ô nhiễm nghiêm trọng và lâu dài cho môi trường. Khi xảy ra sự cố tràn dầu trên nước hoặc trên đất, khả năng triển khai ứng cứu nhanh có vai trò đặc biệt quan trọng để loại bỏ hoàn toàn hay giảm thiểu tối đa những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài mà sự cố tràn dầu có thể gây ra.
Khi dầu tràn trên đất hoặc dầu tràn trên nước xâm nhập vào bờ biển, bờ sông, đốt đất, rửa đất để loại bỏ dầu lẫn trong đất là điều không khả thi. Xúc đất, cát nhiễm dầu chuyển đi nơi khác là việc làm cực kì tốn kém và cũng chỉ là "đánh bùn sang ao". Để càng lâu dầu càng ngấm xuống sâu.
|
|
Công nghệ sinh học Enretech của Úc ra đời đã mở ra một khả năng mới cho ứng cứu khẩn cấp và xử lý ô nhiễm dầu tràn trên đất cũng như ở những khu vực nhạy cảm, khó tiếp cận. Tại một hội thảo chuyên đề do Cục Môi trường, Bộ KHCN&MT tổ chức, các nhà khoa học và quản lý đánh giá cao tính ưu việt của công nghệ mới và nhận định rằng sản phẩm Enretech không chỉ có thể áp dụng cho các doanh nghiệp mà còn cho các hoạt động mang tính quốc gia có liên quan tại Việt Nam. Sản phẩm Enretech đã chính thức được Cục Môi trường cho phép nhập khẩu và sử dụng tại Việt Nam để xử lý ô nhiễm dầu từ năm 1998.
TNO đã có cuộc trao đổi trực tuyến với TS Nguyễn Chí Dũng, TGĐ Công ty VIT, đơn vị độc quyền phấn phối sản phẩm Enretech tại VN. Ông nói: “Việc xác định nguồn gốc tràn vãi của sự cố tràn dầu ngoài Quảng Nam tương đối khó. Trước mắt, điều có thể làm được là tập trung xử lý hậu quả ô nhiễm trên bờ. Đối với dầu đã lẫn trong cát, có thể sử dụng chế phẩm Enretech trộn đều với cát và làm phân hủy sinh học lượng dầu lẫn trong đó, nếu là váng dầu nổi trên mặt biển có thể dùng phao quây để quây dầu lại và sử dụng bơm hút dầu tràn (nếu lớp dầu dày đặc) hoặc dùng các tấm thấm dầu hoặc xơ hút dầu trên mặt nước là Enretech Cellusorb để thu gom”. TS cho biết, công ty sẵn sàng tư vấn miễn phí cho các địa phương. Còn theo kỹ sư Nguyễn Minh Quyết, người trực điện thoại nóng 0908048338 của Công ty VIT, nếu dầu đã vón cục dạt lên bờ thì biện pháp thu gom thủ công hiện nay là hiệu quả nhất.
Đặng Ngọc Khoa
Bình luận (0)