TS Nguyễn Việt Hùng, nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Cán bộ TP.HCM:
Hạ tầng, thể chế đột phá là "sức bật Phù Đổng" của thời hiện đại
ẢNH: NVCC
Chúng ta vừa trải qua những ngày cuối năm bùng nổ khi hàng loạt công trình lớn mang tầm vóc quốc gia đã được khánh thành và khởi công. Nhìn lại năm bản lề 2025, kết quả đáng phấn khởi trong công cuộc phát triển hạ tầng không chỉ phản ánh sức mạnh của dân tộc mà còn cho thấy khát vọng, quyết tâm chính trị của toàn Đảng và hệ thống chính trị - lấy nội lực là yếu tố quyết định để xây dựng và phát triển đất nước. Điểm nhấn quan trọng không chỉ là quy mô của các dự án mà còn là tiến độ thực hiện rất thần tốc. Các siêu công trình vượt bao gian khó vẫn đạt, thậm chí vượt tiến độ. Đây là những "trái ngọt" đầu tiên từ sự vận động hoàn thiện thể chế, tập trung nguồn lực đầu tư và khai thác những thành tựu khoa học mới nhất. Đồng thời, đó cũng là tín hiệu, thước đo về lòng tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước khi tham gia vào phát triển các lĩnh vực KT-XH VN.
Trong bài thơ Chúc Tết năm 1969, Bác Hồ từng quyết tâm "Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay!". Và tới mùa xuân 2026 này, nhìn lại chúng ta đã làm được gấp hàng trăm, hàng ngàn lần. Hạ tầng, thể chế đột phá trong năm qua có thể coi là "sức bật Phù Đổng" của thời hiện đại, là nền tảng hội nhập vào kỷ nguyên vươn mình mà dân tộc đang dấn bước. Năm 2026, khi kỷ nguyên mới chính thức bắt đầu, chúng ta tiếp tục cần sự phát triển toàn diện, đồng bộ nhưng trọng tâm vẫn là phát triển kinh tế gắn liền với ổn định chính trị xã hội và đẩy mạnh hội nhập quốc tế.
Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng (Trưởng ngành Quản trị kinh doanh, Khoa Quản trị kinh doanh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM):
Chuyển từ "tạo nền móng" sang "tạo thu nhập thực" cho người dân
ẢNH: NVCC
Năm bản lề vừa qua, VN đã làm được một việc rất khó: Giữ ổn định vĩ mô trong bối cảnh thế giới biến động mạnh, đồng thời bắt đầu tháo gỡ những nút thắt thể chế tồn tại nhiều năm. Song chặng đường 20 năm để tới 2045 trở thành nước thu nhập cao không thể đi bằng sự ổn định đơn thuần mà phải được đo bằng mức tăng thu nhập thực tế trên đầu người và năng suất lao động. Điều quan trọng nhất ở kỷ nguyên mới không phải là khẩu hiệu, mà là tốc độ chuyển từ "đặt nền móng" sang "tạo thu nhập thực" cho người dân. Hiện nay, GDP bình quân đầu người của VN ở mức khoảng 4.300 - 4.500 USD. Để trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, con số này phải vượt ngưỡng 13.000 USD theo chuẩn hiện hành của Ngân hàng Thế giới, tức là tăng gấp khoảng 3 lần trong 20 năm. Điều này tương đương mức tăng trưởng GDP bình quân đầu người tối thiểu 6% mỗi năm, liên tục trong 2 thập niên, chưa tính rủi ro chu kỳ và già hóa dân số. Nếu tăng trưởng GDP chung chỉ ở mức 6,5 - 7%, mà năng suất không cải thiện mạnh, thì thu nhập của người dân sẽ không "bật lên" như kỳ vọng.
Vì vậy cần có các động lực thúc đẩy để có thể đạt được sức bật. Động lực đầu tiên là ổn định xã hội trong quá trình chuyển đổi. Nếu chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập, thì niềm tin sẽ bị bào mòn. Bên cạnh đó, cần chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn sang tăng trưởng dựa vào hiệu quả. Mỗi phần trăm tăng trưởng hiện nay đòi hỏi lượng vốn lớn hơn trước. Nếu không cải cách mạnh đầu tư công, thị trường vốn và cách phân bổ nguồn lực, VN có nguy cơ rơi vào "bẫy đầu tư cao - hiệu quả thấp", làm giàu GDP nhưng không làm giàu người dân. Quan trọng nhất là nâng năng suất lao động, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp (DN) nội. Hiện năng suất của VN chỉ bằng khoảng 60% Thái Lan và dưới 40% Malaysia. Nếu không kéo khu vực DN tư nhân nội địa lên, tăng trưởng sẽ tiếp tục phụ thuộc vào đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và thu nhập trung bình sẽ tăng chậm hơn tăng trưởng GDP.
PGS-TS Phạm Thế Anh, Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế quốc dân:
Tiêu dùng nội địa động lực tăng trưởng
ẢNH: NVCC
Để đạt được tốc độ tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, điều kiện tiên quyết là phải duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Cụ thể, cần kiểm soát lạm phát ở mức thấp, không vượt quá 4%, trong đó mức lý tưởng là từ 2 - 4%. Mức lạm phát này vừa tạo điều kiện kích thích DN mở rộng sản xuất, kinh doanh, vừa bảo đảm thu nhập thực tế của người dân.
Bên cạnh đó, cần tránh các cơn sốt bất động sản, bởi hiện tượng này không chỉ làm gia tăng chênh lệch giàu nghèo mà còn kéo theo nhiều hệ lụy về KT-XH. Việc ổn định tỷ giá hối đoái cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, do nền kinh tế VN phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và dòng vốn FDI. Đồng thời, trong bối cảnh hàng loạt dự án đầu tư công đang được triển khai, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm tính bền vững của nợ công thông qua việc huy động và sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả, qua đó giữ vững ổn định của hệ thống tài chính.
Mới đây, Ngân hàng Nhà nước công bố mức tăng trưởng tín dụng gần 18%, và khả năng con số này có thể lên tới 20% trong năm 2025. Điều này cho thấy mô hình tăng trưởng kinh tế dựa nhiều vào vốn tín dụng đã tồn tại trong nhiều năm qua. Đáng lưu ý, tỷ lệ tín dụng trên GDP hiện ở mức khoảng 146% - một tỷ lệ tương đối cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Về bản chất, chính sách tiền tệ chủ yếu là công cụ nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, chứ không phải là công cụ thúc đẩy tăng trưởng dài hạn. Chức năng này cần được đảm nhận bởi chính sách tài khóa. Hiện nay, tiêu dùng nội địa chiếm khoảng 60% GDP và đóng vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng. Do đó, cần có các chính sách hỗ trợ về thuế và phí nhằm kích thích sản xuất, kinh doanh cũng như gia tăng tiêu dùng trong nước. Khi sức mua của người dân được cải thiện, các hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ có điều kiện phát triển bền vững hơn.
Về dài hạn, cần phát huy vai trò của các kênh huy động vốn như thị trường cổ phiếu và trái phiếu, coi đây là nguồn cung vốn chủ đạo cho nền kinh tế. Không thể chỉ dựa vào việc duy trì mặt bằng lãi suất cho vay thấp để thúc đẩy dòng vốn chảy vào khu vực sản xuất kinh doanh, mà cần xây dựng một hệ thống tài chính cân bằng và hiệu quả hơn.
Chuyên gia kinh tế, TS Trần Du Lịch:
Ổn định vĩ mô, phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ
ẢNH: ĐỘC LẬP
Các động lực tăng trưởng đã được Chính phủ xác định tương đối rõ, gồm đầu tư công và đầu tư toàn xã hội, thị trường nội địa và xuất khẩu. Ba cực tăng trưởng này tiếp tục là những trụ cột quan trọng, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng chung. Nhiều ý kiến cũng cho rằng thách thức phía trước là rất lớn, đặc biệt đến từ bối cảnh quốc tế. Trong bối cảnh VN đặt mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045, yêu cầu tăng trưởng bình quân khoảng 10%/năm là rất lớn, nhất là khi chỉ còn hơn 10 năm nữa là chúng ta hết thời kỳ dân số vàng. Điều này càng đòi hỏi những cải cách mạnh mẽ và quyết liệt hơn ngay từ bây giờ. Nếu ba trụ cột tăng trưởng hiện tại không có sự thay đổi về chất và động lực, thì mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ rất khó đạt được. Động lực tăng trưởng mới cần phải bao gồm hai yếu tố then chốt. Thứ nhất là đổi mới
KH-CN và đổi mới sáng tạo, lấy kinh tế số làm nền tảng. Thứ hai là cải cách thể chế theo hướng tăng cường cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả. Chỉ khi hai yếu tố này được phát huy đúng mức, chúng ta mới có cơ sở để tính tới kịch bản tăng trưởng hai con số trong trung và dài hạn.
Ông Trần Thanh Hải, Hiệu trường Trường cao đẳng Viễn Đông:
Niềm tin mạnh mẽ vào sự tăng trưởng và đổi mới
ẢNH: NVCC
Kỳ vọng kinh tế năm mới được bao trùm bởi không khí phấn khởi và niềm tin mạnh mẽ, thể hiện sự đồng lòng, quyết tâm của cả đất nước khi VN đang hội tụ đủ điều kiện để bứt phá và cất cánh. Nền kinh tế vẫn còn dư địa tăng trưởng hai con số, đặc biệt khi kinh nghiệm trong triển khai đầu tư công ngày càng được hoàn thiện và phát huy hiệu quả. Việc tinh gọn bộ máy, giảm bớt các khâu trung gian như cấp quận, huyện, cùng với đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ góp phần giải phóng nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo môi trường thuận lợi hơn cho người dân, DN. Dù mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026 là thách thức, nhưng với quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận xã hội, mục tiêu này hoàn toàn có thể đạt được. Bên cạnh đó, niềm tin vào đường lối và chính sách đối ngoại, ngoại giao kinh tế tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng vững chắc để VN mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.
Thế mạnh lớn của VN là sự ổn định chính trị, yếu tố này được cộng đồng quốc tế đánh giá cao và tạo nền tảng cho phát triển dài hạn. Tuy nhiên, tăng trưởng GDP của VN hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng, trong khi ở các quốc gia có nền kinh tế phát triển, thị trường vốn đóng vai trò trung tâm trong huy động và phân bổ nguồn lực. Vì vậy, để VN phát triển bền vững và dài hạn, thị trường vốn cần được đẩy mạnh, song song với việc hoàn thiện Trung tâm tài chính quốc tế. Chúng ta có quyền kỳ vọng trung tâm này sẽ là kênh huy động vốn cho DN, từ đó giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Thị trường vốn bao gồm thị trường cổ phiếu và trái phiếu đều có vai trò quan trọng. Việc phát triển đồng bộ hai kênh này sẽ giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và tạo nền tảng tài chính bền vững hơn.
TS Cấn Văn Lực, Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng:
Yếu tố quyết định nằm ở khâu tổ chức thực hiện
ẢNH: NVCC
Những rủi ro và thách thức đối với kinh tế VN trong thời gian tới tiếp tục đến từ môi trường quốc tế nhiều bất định. Song song vẫn còn nhiều yếu tố khó khăn trong nước như giải ngân đầu tư công còn chậm và thiếu đồng đều giữa các bộ, ngành và địa phương; DN tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn trong khi các yêu cầu về số hóa và "xanh hóa" từ thị trường quốc tế ngày càng khắt khe. Trên thị trường tài chính - tiền tệ, dư địa chính sách tiền tệ đang thu hẹp; lãi suất có xu hướng tăng trở lại; rủi ro tỷ giá vẫn hiện hữu. Một thách thức không kém phần quan trọng là chất lượng và hiệu quả thực thi thể chế pháp luật…
Trong bối cảnh đó, để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% trong năm 2026 và các năm tiếp theo, hướng đến mục tiêu đưa VN thành nước phát triển, cần xác định chính sách tài khóa là trụ cột chủ lực, chính sách tiền tệ đóng vai trò hỗ trợ. Trọng tâm là kích cầu đầu tư và tiêu dùng, giữ vững "mặt trận" xuất khẩu truyền thống, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu dịch vụ và khai thác hiệu quả hơn các động lực tăng trưởng mới. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, việc kiên định ổn định kinh tế vĩ mô vẫn là yêu cầu xuyên suốt. Cuối cùng, yếu tố quyết định nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Cần quyết tâm và kiên định triển khai thành công các nghị quyết, chính sách chiến lược; bảo đảm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư - kinh doanh; đồng thời kịp thời tháo gỡ các vướng mắc cho DN và hộ kinh doanh. Đây chính là nền tảng quan trọng để kinh tế VN vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội và hướng tới tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên mới.
TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh:
Muốn dẫn đầu, phải làm chủ công nghệ
ẢNH: NVCC
Chúng ta đã trải qua một năm bản lề cực kỳ bận rộn, quá nhiều việc phải làm và mở ra nhiều cơ hội. Có thể nói, VN đã và đang thực hiện một cuộc "đại phẫu tư duy" và dấn thân vào con đường chuyển đổi toàn diện mô hình tăng trưởng. Những thành công trong quá khứ vẫn đáng trân trọng nhưng không đủ để đảm bảo cho tương lai. Trước thềm kỷ nguyên mới, VN cần một mô hình phát triển mới - bền vững, sáng tạo và bao trùm hơn. Đó là không chỉ tăng trưởng mà phải mang lại hạnh phúc, phải khiến dân giàu nước mạnh và khả năng chống chịu trước yếu tố bên ngoài. Thế giới đang bước vào cuộc chơi mà không theo kịp nghĩa là bị bỏ lại, và đó là lý do chúng ta không được phép chậm chân. Con đường phía trước chắc chắn không dễ dàng bởi nó đòi hỏi từ bỏ những lợi ích cục bộ, thay đổi tư duy và dám bước vào lĩnh vực mới đầy rủi ro.
Theo tôi, để đạt mục tiêu Nghị quyết 68 đề ra, kinh tế tư phân phải năng động hơn nữa. Muốn vươn tầm khu vực thì phải dấn thân cạnh tranh quốc tế ngay trên sân nhà. Muốn dẫn đầu thì phải làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi Nhà nước kiến tạo và DN tiên phong, VN hoàn toàn có thể tiến nhanh hơn trong cuộc đua phát triển bền vững và không bị bỏ lại phía sau trong thời đại kinh tế số. Đã đến lúc DN tư nhân VN chuyển từ tư duy "làm ăn" sang tư duy "làm nghiệp", đầu tư mạnh hơn vào sản xuất, chế biến chế tạo và công nghệ cao thay vì lợi nhuận ngắn hạn từ bất động sản hay tài chính. Đó cũng là kỳ vọng rất lớn của chúng ta. Với nền tảng ổn định vĩ mô, khát vọng vươn lên mạnh mẽ của người Việt và sự chuyển mình đồng bộ giữa Nhà nước - DN - xã hội, VN hoàn toàn có thể phá vỡ bẫy thu nhập trung bình và đạt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.
GS Nguyễn Ðức Khương, Chủ tịch Tổ chức khoa học và chuyên gia VN toàn cầu (AVSE Global):
Kỳ vọng sự chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa trong năm 2026
ẢNH: NVCC
Nếu nói một câu để mô tả kinh tế VN năm 2025, thì đó chính là sự thích ứng chiến lược. Tinh thần ấy không chỉ nằm ở cấp độ chính sách Nhà nước mà còn lan xuống DN. Nhìn tổng thể, qua năm bản lề, VN đã tích lũy nhiều về lượng và sẵn sàng cho một "cuộc cách mạng" mang đến sự thay đổi mạnh mẽ về chất. Một "bộ áo mới" tương xứng với tiềm năng và nội lực đang được hình thành, huy động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị và sự tham gia, đồng thuận của người dân trong tiến trình cải cách. Với những nền tảng cơ bản mang tính chiến lược đó, tôi kỳ vọng năm 2026 có sự chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa trong điều hành chính sách vĩ mô, đặc biệt phải đưa được những nghị quyết quan trọng, có tính sống còn được ban hành trong năm qua vào thực tế, qua đó giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho lực lượng DN tư nhân và phát triển bền vững.
Muốn vậy, cần tập trung 4 điểm quan trọng sau: Đó là khơi dòng vốn vào lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt khu vực sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đổi mới công nghệ, tạo giá trị gia tăng. Thứ hai là đầu tư vào GD-ĐT, nghiên cứu phát triển - một trong những yếu tố quan trọng xây dựng mô hình tăng trưởng bền vững và đáp ứng thời cuộc. Thứ ba, tập trung tăng năng lực chống chịu, kiểm soát tốt nền kinh tế nói chung và khu vực kinh tế tư nhân nói riêng trong nền kinh tế toàn cầu luôn biến động. Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, từng bước hoàn thiện chuyển đổi số để nhanh chóng ổn định bộ máy sau sáp nhập. Như vậy, việc đưa Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội vào hiện thực tiếp tục đặt ra quyết liệt hơn trong năm tới - năm đầu tiên của kỷ nguyên hướng đến mục tiêu dân giàu nước mạnh.
Bình luận (0)