* Ngoài ý nghĩa lịch sử ra thì theo ông, đâu là giá trị thực tiễn của Trường - Chinh về văn hóa văn nghệ giữa đời sống văn hóa, nghệ thuật hôm nay?
- Trường - Chinh là một trong những cánh chim đầu đàn của nền lý luận văn hóa, văn nghệ nước nhà. Ông chính là người đã đặt nền móng, xây dựng và hoàn thiện cơ sở phương pháp sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa. Ngòi bút của ông bao quát nhiều vấn đề, mà hầu như vấn đề nào cũng vẫn "nóng hổi" cho đến ngày hôm nay, chẳng hạn nguyên lý tính Đảng, tính nhân dân, tính quần chúng trong văn học... Theo thời gian, phương pháp sáng tác cũng có nhiều thay đổi.
Có những phương pháp sáng tác chỉ còn mang giá trị lịch sử. Nhưng phương pháp sáng tác mà Đảng ta đã xác định - hiện thực xã hội chủ nghĩa - thì bất di bất dịch. Ở mảng sáng tác, với bút danh Sóng Hồng, thơ Trường Chinh tuy số lượng không nhiều nhưng giữ một vị trí vô cùng quan trọng trong thơ ca Việt Nam thế kỷ 20. Giọng thơ giản dị mà sâu sắc, gần gũi với mỗi bạn đọc và đặc biệt, luôn là tiếng nói sẻ chia, đồng cảm với những người lao động. Hãy nghe "tuyên ngôn" của ông trong Là thi sĩ (1942): "Là thi sĩ phải là hồn cao khiết/chí kiên cường và sứ mệnh cao siêu/ca tự do, tiến bộ với tình yêu/yêu nhân loại, yêu hòa bình, công lý". Những lời tâm huyết như vậy về sứ mệnh của người cầm bút, dẫu ở thời đại nào đi nữa, có bao giờ mai một đi ý nghĩa!
* Những người viết trẻ - thường ngại nghiền ngẫm lý luận và thích "bùng nổ" cái tôi - liệu có đồng cảm được với những luận điểm vốn là "kim chỉ nam" một thời ấy?
- Tôi biết, thế hệ sáng tác trẻ hôm nay thường ngại đọc sách lý luận. Họ nghĩ đơn giản, viết lách là năng khiếu "trời cho" và thế là đủ. Họ cũng quan niệm thích thì viết, viết vì "cái tôi" và đua nhau lao vào thứ văn chương "gây sốc". Nhưng các bạn trẻ quên mất một điều, ý nghĩa tồn tại của văn hóa-nghệ thuật là nâng con người ta đến những giá trị chân-thiện-mỹ. Và muốn sáng tác hay anh phải luôn trau dồi về lý luận. Muốn tiến những bước dài anh phải có một cái phông văn hóa, ngoài cái năng khiếu "trời cho" ra.
Đừng tưởng chỉ có thơ, văn bây giờ mới chạm đến sex (và đôi khi diễn tả một cách thô thiển). Cái quan trọng với một tác phẩm không phải là tính "thời thượng" mà là sức sống lâu bền của nó. Ai cũng thấy, một thời người ta đua nhau làm thơ không vần nhưng rốt cuộc đọng lại vẫn là những câu thơ lục bát. Tác phẩm của những cây đại thụ như Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng, Nam Cao... năm nào chúng tôi cũng tái bản mà vẫn bán hết veo. Nhưng những sáng tác "gây sốc" lại thường chỉ sau một, hai năm là... hết mốt. Thế nên, những người viết trẻ càng nên đọc cuốn sách này!
Hương Lan (thực hiện)
Bình luận (0)