Tăng tốc kinh tế thương mại Việt - Nga

Hàng dệt may, cà phê, thủy sản Việt sang Nga...

Nhắc lại những năm đầu thập niên 1980 (trước năm 1986), nhiều doanh nghiệp (DN) may mặc tại VN đã nhận được những hợp đồng gia công lớn từ các công ty Nga, ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hội Dệt may thêu đan TP.HCM, nói thị trường, đối tác Nga không hề xa lạ với VN. Các DN may lớn của VN giai đoạn đó đều có nhận đơn hàng gia công quần áo từ Nga. Người tiêu dùng Nga không quá kén chọn và phía VN đảm bảo được yêu cầu của đối tác. Chính vì vậy, dù dệt may vẫn dẫn đầu trong nhóm hàng xuất khẩu (XK) từ VN sang Nga (tính đến hết năm 2025) với trị giá 504 triệu USD, chiếm 22,3% kim ngạch XK của VN sang thị trường này, nhưng ông Hồng đánh giá dư địa vẫn còn có thể tăng mạnh hơn nữa. Vị doanh nhân này nhấn mạnh: Các DN may vẫn mong muốn thúc đẩy quan hệ kinh doanh với thị trường Nga nhiều hơn nữa nhưng thời gian qua vẫn còn gặp một số khó khăn như khoảng cách địa lý và phương thức thanh toán giữa hai bên. Ông kỳ vọng những cuộc gặp gỡ của lãnh đạo cấp cao Đảng, Chính phủ giữa hai nước và đặc biệt là chuyến đi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Nga sắp tới sẽ mở ra cơ hội mới cho nhiều sản phẩm của VN, trong đó có hàng may mặc tại thị trường rộng lớn này.

ẢNH: VT

Sau dệt may, cà phê và thủy sản của VN cũng là những mặt hàng được người Nga yêu thích và mua nhiều trong những năm vừa qua. Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - ca cao VN, thông tin năm 2025 VN XK sang Nga khoảng 80.960 tấn cà phê, đạt kim ngạch 462,3 triệu USD. Trong 8 tháng của năm 2026, cà phê VN tiếp tục XK mạnh sang thị trường Nga, vượt qua cả thị trường Mỹ khi đạt khoảng 70.245 tấn với trị giá 318,75 triệu USD và đứng thứ 6 trong tổng kim ngạch XK cà phê của cả nước. "Bất kể thị trường nào cũng có khó khăn lẫn cơ hội. Với thị trường Nga, phương thức thanh toán hơi khó khăn hơn một số thị trường khác nhưng các DN thường XK sang Nga vẫn thích ứng được và đó là cơ hội để tiếp tục đẩy mạnh, mở rộng thị trường. Đặc biệt, cà phê Robusta của VN đáp ứng đúng nhu cầu tiêu dùng của người Nga và giá thấp hơn các loại khác. Do vậy thời gian gần đây các đối tác Nga liên tục gia tăng mua cà phê từ VN. Các chuyến thăm cấp cao của lãnh đạo hai nước luôn mở rộng quan hệ hợp tác, trong đó có đầu tư thương mại và ngành cà phê sẽ còn nhiều tiềm năng mở rộng tại thị trường Nga, đáp ứng đúng nhu cầu đa dạng hóa thị trường XK của cả ngành", ông Hải chia sẻ thêm.

Trong khi VN bán sang Nga các sản phẩm tiêu dùng, thì ngược lại VN nhập nhiều sản phẩm phục vụ sản xuất từ Nga như than, phân bón, chất dẻo nguyên liệu, quặng - khoáng sản, dược phẩm... Song song đó, hàng loạt dự án đầu tư giữa hai bên đã được thực hiện từ lâu, mang ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kinh tế của hai nước. Có thể kể đến Liên doanh dầu khí Việt - Nga (Vietsovpetro), một trong những biểu tượng cho mối quan hệ hợp tác song phương bền chặt, đến nay đã có 45 năm hình thành và phát triển. Mới nhất vào tháng 3 vừa qua, VN và Nga đã ký hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ VN (dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1), kỳ vọng trở thành công trình biểu tượng mới cho tình hữu nghị Việt - Nga. VN cũng có nhiều dự án đầu tư sang Nga, nổi bật là các dự án của Rusvietpetro (dự án liên doanh giữa Petrovietnam và Zarubezhneft), tổ hợp chăn nuôi bò sữa và chế biến của Tập đoàn TH True Milk…

Là người có nhiều năm học tập, nghiên cứu tại Nga trước đây, TS Nguyễn Việt Hùng, giảng viên cao cấp - nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Cán bộ TP.HCM, nhấn mạnh VN và Nga hiện nay là Đối tác chiến lược toàn diện trên tất cả mọi lĩnh vực, từ chính trị, an ninh quốc phòng đến kinh tế, đầu tư, đào tạo... Nga hiện vẫn là một quốc gia có vị trí rất quan trọng ở châu Âu, châu Á và toàn cầu; còn VN được coi là "cứ điểm" chiến lược ở khu vực Đông Nam Á, châu Á - Thái Bình Dương. "Nga có thể tìm đến VN như một đầu cầu chiến lược để đi vào thị trường Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương. Còn VN tìm thấy ở Nga một thị trường rộng lớn và không quá khó tính, để tiêu thụ những sản phẩm hàng hóa mà chúng ta có lợi thế, nhất là nông sản, thủy hải sản... ", TS Hùng nhận định.

Tiếp tục nâng tầm quan hệ, mở ra cơ hội phát triển mới

Theo PGS-TS Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và chính trị thế giới, VN và Nga (Liên Xô) trước đây đã có mối quan hệ hữu nghị, hợp tác truyền thống, chặt chẽ trên nhiều lĩnh vực và đã trở thành Đối tác chiến lược toàn diện. Hiện nay nhiều lĩnh vực hợp tác vẫn còn tiềm năng phát triển lớn mạnh hơn nữa. Trong đó, năng lượng và dầu khí vẫn được xem là một trong những trụ cột và thế mạnh của Nga. VN cũng có nhu cầu mở rộng sang điện hạt nhân, phát triển năng lượng tái tạo, cung cấp khí thiên nhiên hóa lỏng... Ngược lại, thị trường Nga không quá khắt khe, đây sẽ là cơ hội cho nhiều DN Việt có thể bán được nhiều hàng hóa, đặc biệt là nhóm sản phẩm nông lâm, thủy hải sản vốn cho người tiêu dùng xứ sở bạch dương. "Chỉ trong vòng 2 năm qua, các chuyến thăm qua lại giữa lãnh đạo cấp cao của hai nước đã thể hiện mối quan hệ tin tưởng, tiếp tục truyền thống đối tác lâu đời và bền vững. Tôi kỳ vọng chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tiếp tục mở ra những bước phát triển mới trong quan hệ của hai nước", PGS-TS Lược nói.

ẢNH: TTXVN

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Việt Hùng phân tích: Nga có thế mạnh trong khai thác, chế biến dầu khí hay phát triển năng lượng hạt nhân với kỹ thuật tốt, an toàn. Đáng chú ý, Nga sẵn sàng chuyển giao công nghệ cho VN hơn một số đối tác nước ngoài khác. Trước đây, Nga đã đào tạo cho VN đội ngũ những nhà quản trị DN, kỹ sư trên nhiều lĩnh vực như: cơ khí chế tạo, hóa chất, bưu chính viễn thông, đường sắt, đường thủy, hàng hải... Vì vậy, chuyến thăm cấp nhà nước lần này tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định sự nhất quán, kế thừa và coi trọng cao của Đảng, Nhà nước VN đối với quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước. Những cuộc gặp gỡ cấp cao là kênh quan trọng để hai bên trao đổi về những vấn đề cùng quan tâm, thống nhất các định hướng phù hợp với yêu cầu phát triển của mỗi nước. Trên cơ sở đó, những khó khăn trong vấn đề giao thương sẽ dần dần được tháo gỡ, giúp các DN yên tâm mở rộng hoạt động. "Chuyến thăm được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn hợp tác mới, đi vào chiều sâu và mang lại lợi ích cho người dân cả hai nước. Từ đó việc đầu tư, hợp tác song phương cũng như kinh tế thương mại hai chiều sẽ được thúc đẩy mạnh hơn, tương xứng với tầm vóc quan hệ giữa hai nước", TS Hùng nói.