Chúng tôi đã gặp và trao đổi với một số nhà nghiên cứu và giáo viên về vấn đề này. Về địa lý, theo ông Đoàn Văn Xuân, giáo viên Địa lý trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (Khánh Hòa) thì sông Mã là con sông dài 512 km, xuất phát từ hai nguồn chính: vùng núi phía Tuần Giáo (thuộc tỉnh Điện Biên) và sườn bắc núi Pusamsao (biên giới Việt - Lào, tỉnh Sơn La). Con sông này chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, qua tỉnh Sơn La, Sầm Nưa (Lào) rồi trở lại địa phận Việt Nam tại tỉnh Thanh Hóa, đầu tiên là huyện Mường Lát và cuối cùng đổ ra biển Đông. Ở tỉnh Sơn La, huyện có diện tích lớn nhất cũng lấy tên là huyện Sông Mã. Tiến sĩ văn học Nguyễn Thành Thi (Phó trưởng khoa Ngữ văn - Đại học Sư phạm TP.HCM) giải thích rằng "Tây Tiến" là tên gọi của một trung đoàn thời kháng chiến chống Pháp. Đoàn quân này có nhiệm vụ tuyên truyền nhân dân tham gia kháng chiến và phối hợp với bộ đội Pathet Lào đánh tiêu hao sinh lực quân địch. Địa bàn hoạt động của đoàn quân "Tây Tiến" là các tỉnh Tây Bắc và dọc theo biên giới Việt - Lào.
Tiến sĩ Chu Văn Sơn (Đại học Sư phạm Hà Nội) là Tổ trưởng Tổ ra đề thi môn Văn khối C (thi đợt 2) tuyển sinh đại học 2008 đã lý giải thắc mắc này như sau: "Về mặt văn bản và ngôn từ, đề thi bao giờ cũng phải dựa vào tài liệu chính thức là sách giáo khoa. Ngay từ năm 1995 sách giáo khoa đã chú thích như sau: Trước hết là "Sông Mã: con sông lớn bắt nguồn từ huyện Điện Biên (tỉnh Lai Châu) chảy qua huyện Sông Mã (Sơn La), tỉnh Sầm Nứa (Thượng Lào), tỉnh Thanh Hóa rồi đổ ra biển". Như vậy, phần sông Mã từ rừng núi phía tây Thanh Hóa ngược lên chẳng phải thuộc miền Tây Bắc đó sao? Còn các địa danh khác cũng được chú thích rõ: "Sài Khao (hay Mường Sai), Mường Lát, Mường Hịch thuộc tỉnh Sơn La" (Văn học 12, tập 1, Ban KHXH, NXB Giáo dục, 1995, tr.218). Như vậy, những địa danh trong khổ thơ chẳng phải cũng thuộc về miền Tây Bắc hay sao? Xem nỗi nhớ trong Tây Tiến gắn với miền Tây Bắc, thiết tưởng cũng phù hợp với sách giáo khoa thí sinh từng được học".
Vĩnh Thắng
Bình luận (0)