Thách thức lớn nhất với người dạy tiếng Anh hiện nay

TS Đỗ Hữu Nguyên Lộc cho biết tháng 12.2025 là tròn 20 năm Hội TESOL TP.HCM ra đời và được UBND TP.HCM cấp phép thành lập, trở thành "mái nhà chung" của các giáo viên tiếng Anh ở TP.HCM.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của hội lần này là chiến lược mở rộng phạm vi hoạt động theo không gian hành chính - địa lý mới.

Ảnh: B.Đ

Trước thực tế Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ chưa có hiệp hội chuyên ngành về tiếng Anh, TESOL TP.HCM xác định sẽ mở rộng hoạt động sang hai địa phương này. Đây là bước đi chiến lược nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao biết sử dụng tiếng Anh tại "thủ phủ công nghiệp" Bình Dương và trung tâm du lịch - dịch vụ Bà Rịa - Vũng Tàu. Hội kỳ vọng sẽ trở thành người bạn đồng hành, bảo vệ quyền lợi và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên tại các khu vực trên.

Đại hội cuối tháng 12.2025 cũng nhấn mạnh vai trò của hội trong việc hiện thực hóa Nghị quyết 51/NQ-CP năm 2025 của Chính phủ, đánh dấu bước chuyển mình từ một tổ chức nghề nghiệp thuần túy sang vai trò dẫn dắt, kiến tạo môi trường tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai.

"Tôi cũng xin chia sẻ thêm một tin vui, hội vừa chính thức trở thành hội viên liên kết của Hiệp hội Giảng dạy tiếng Anh Quốc tế (TESOL International Association). Điều này rộng mở cánh cửa để giáo viên Việt Nam tiếp cận nguồn tài nguyên học thuật toàn cầu và hỗ trợ nghề nghiệp chuẩn quốc tế", TS Đỗ Hữu Nguyên Lộc mở đầu câu chuyện.

"Khoảng trống" đáng kể trong quá trình quốc tế hóa giáo dục

Như ông từng chia sẻ, để thực hiện tốt việc giảng dạy các môn bằng tiếng Anh thì cần đến 3 yếu tố quan trọng "giỏi tiếng Anh + phương pháp sư phạm + kiến thức chuyên ngành". Theo ông, thách thức lớn nhất với người dạy hiện là gì?

Theo tôi, hiện rất thiếu người dạy có sự tích hợp hài hòa 3 yếu tố trên. Rất nhiều giảng viên giỏi chuyên môn nhưng chưa đủ tự tin giảng dạy bằng tiếng Anh. Ngược lại, có người sử dụng tiếng Anh tốt nhưng chưa được đào tạo bài bản về sư phạm, hoặc chưa quen với việc dạy học bằng ngôn ngữ thứ hai.

Cá nhân tôi cho rằng việc cần làm đầu tiên không phải là yêu cầu giảng viên phải "giỏi tiếng Anh hơn" mà nên chăng giúp họ dạy tốt hơn bằng tiếng Anh. Hai khái niệm này thực chất khác nhau. Giảng dạy các môn chuyên ngành bằng tiếng Anh đòi hỏi ở người dạy năng lực EMI/CLIL — tức là biết cách đơn giản hóa ngôn ngữ học thuật, thiết kế bài giảng phù hợp với trình độ ngoại ngữ của người học, sử dụng chiến lược hỗ trợ ngôn ngữ (scaffolding) mà vẫn đảm bảo chiều sâu học thuật của môn học.

Ảnh: B.Đ

Ông có thể chia sẻ chi tiết hơn?

Cụ thể, nguồn nhân lực hiện nay thường rơi vào hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là những giảng viên có trình độ tiếng Anh rất tốt, nhưng họ được đào tạo chuyên sâu về ngôn ngữ và ngôn ngữ học, chứ không kiến thức các chuyên ngành khác. 

Nhóm thứ hai là những giảng viên rất giỏi về chuyên môn như kinh tế, quản trị, marketing, luật… nhưng khả năng tiếng Anh còn hạn chế hoặc chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ giảng dạy bằng tiếng Anh.

Chính sự lệch pha này đã tạo ra một "khoảng trống" đáng kể trong quá trình quốc tế hóa giáo dục đại học tại Việt Nam.

Thách thức thứ hai liên quan đến vai trò của các cơ quan quản lý Nhà nước. Hiện nay, vẫn còn thiếu những chính sách và chiến lược dài hạn để phát triển đội ngũ giảng viên có khả năng giảng dạy chuyên ngành bằng tiếng Anh. Theo tôi biết thì hiện vẫn chưa có một hệ thống đào tạo và chuẩn hóa rõ ràng.

Điều này đòi hỏi phải có các chương trình đào tạo có hệ thống, kèm theo cơ chế hỗ trợ và hướng dẫn, chẳng hạn như mô hình những giảng viên nhiều kinh nghiệm hướng dẫn và đồng hành cùng các giảng viên trẻ hoặc mới tham gia giảng dạy. Thông qua quá trình này, năng lực giảng dạy bằng tiếng Anh ở giáo viên có thể được nâng cao một cách bền vững.

ảnh: Ngọc Long

Sát cánh cùng người thầy dạy tiếng Anh trong bối cảnh mới

Ông có thể cho biết những kế hoạch của Hội TESOL TP.HCM trong bối cảnh thúc đẩy việc dạy và học ngoại ngữ ở một đô thị như TP.HCM sau sáp nhập có nhiều khoảng cách giữa các khu vực, về lâu dài còn là mục tiêu tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học?

Hội không chỉ hướng đến việc bảo vệ quyền lợi nghề nghiệp của giáo viên tiếng Anh mà còn đóng vai trò thúc đẩy, nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh trong bối cảnh giáo dục hiện nay.

Trong những năm vừa qua, Hội TESOL đã triển khai một số hoạt động cụ thể nhằm hỗ trợ các trường đại học, tập trung vào việc bồi dưỡng nghiệp vụ giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành cho giảng viên không chuyên ngữ…

Bên cạnh đó, hội cũng thường xuyên tổ chức các hội thảo, chuỗi chuyên đề… xoay quanh chủ đề giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành. Những hoạt động này tạo điều kiện để giảng viên cập nhật xu hướng, chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận các vấn đề thực tiễn trong quá trình giảng dạy. Ngoài ra, hội còn triển khai những chương trình bồi dưỡng ngắn hạn mang tính thực hành cao, tập trung vào việc "dạy thật – lớp học thật – tình huống thật".

Hội cũng nỗ lực hướng đến việc xây dựng các cộng đồng thực hành, nơi giảng viên chuyên ngành, giảng viên tiếng Anh và các chuyên gia sư phạm, chuyên gia liên ngành có thể trao đổi, phản biện và chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy. Chúng tôi tin khi giảng viên cảm nhận được rằng họ không đơn độc trong quá trình đổi mới phương pháp, họ sẽ tự tin hơn trong việc thử nghiệm những cách dạy mới và linh hoạt hơn trong lớp học.

Trong hội hiện nay cũng có sự tham gia của những học giả đến từ các lĩnh vực ngoài ngôn ngữ, chẳng hạn như một phó giáo sư tiến sĩ vật lý đang công tác tại Mỹ. Sự đóng góp của cá nhân này càng đặc biệt ý nghĩa trong bối cảnh Đề án bồi dưỡng hơn 220.000 giáo viên tiếng Anh các cấp, các môn trước 2030 của Bộ GD-ĐT.