Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran lung lay sau đụng độ ở Hormuz

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf hôm qua (5.5) viết trên mạng xã hội rằng an ninh vận chuyển hàng hải và năng lượng đã bị đe dọa do những hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 4 tuần của Mỹ và các đồng minh, theo Reuters. Đến chiều qua chưa có thông tin phản ứng từ Mỹ.

Tuyên bố trái ngược của hai bên

Ông Qalibaf có phát ngôn như trên sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 4.5 thông báo rằng trong ngày đầu tiên thực hiện "Dự án Tự do" nhằm hướng dẫn các tàu bị mắc kẹt rời khỏi eo biển Hormuz, những tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại mang cờ Mỹ đã đi qua eo biển này. 

Tư lệnh CENTCOM Bradley Cooper tuyên bố những tên lửa hành trình của Iran nhắm vào tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại đã bị bắn hạ, theo CNN. Ông còn khẳng định trực thăng Mỹ đã đánh chìm 6 tàu nhỏ thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cố tấn công 2 tàu thương mại.

ẢNH: AP

Trong khi đó, Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB dẫn lời một chỉ huy quân sự nước này cho hay không có tàu nào của IRGC bị trúng đạn, nhưng cuộc điều tra cho thấy lực lượng Mỹ đã tấn công 2 chiếc thuyền chở khách từ Oman đến Iran vào ngày 4.5, khiến 5 dân thường thiệt mạng. Ngoài ra, IRGC khẳng định không có tàu thương mại nào vượt qua eo biển Hormuz trong vài giờ trước đó.

Một số tàu thương mại ở vịnh Ba Tư đã báo cáo về các vụ nổ hoặc hỏa hoạn hôm 4.5, theo Reuters. Trong đó, giới chức Hàn Quốc thông báo một vụ nổ và hỏa hoạn đã xảy ra trên tàu do nước này điều hành ở eo biển Hormuz.

Trên mạng xã hội Truth Social ngày 4.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết rằng Iran đã "bắn vài phát súng" nhưng gây ra thiệt hại không đáng kể ở eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi Hàn Quốc tham gia Dự án Tự do. Nhà lãnh đạo Mỹ đã từ chối trả lời liệu thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có còn hiệu lực hay không sau khi hai bên nổ súng ở eo biển Hormuz, theo CNN. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với kênh Fox News trước đó, ông Trump cảnh báo với lực lượng Iran rằng họ sẽ bị xóa sổ nếu cố gắng nhắm mục tiêu vào các tàu Mỹ trong khu vực.

"Sự leo thang nguy hiểm"

Cũng trong ngày 4.5, giới chức UAE khẳng định nước này đã bị một loạt tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran nhắm mục tiêu, theo AFP. Họ cáo buộc Iran phóng UAV vào một tàu chở dầu thuộc tập đoàn dầu khí nhà nước ADNOC của UAE, và cuộc tấn công nhắm vào một cơ sở năng lượng ở tiểu vương quốc Fujairah đã khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương.

Chính quyền UAE gọi cuộc tấn công mới là "một sự leo thang nguy hiểm và một sự vi phạm không thể chấp nhận được". Đây là lần đầu tiên lãnh thổ UAE bị Iran tấn công kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực từ ngày 8.4, theo AFP.

Đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời giới chức quân đội nước này xác nhận họ tấn công UAE để đáp trả "sự phiêu lưu quân sự của Mỹ", theo Reuters. "Những gì đã xảy ra là sản phẩm của sự phiêu lưu quân sự của Mỹ nhằm tạo ra một lối đi cho các tàu thuyền ra khỏi eo biển Hormuz một cách bất hợp pháp", một vị quan chức quân sự Iran nhấn mạnh.

Ngoài ra, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 4.5 viết trên mạng xã hội X rằng những cuộc đụng độ mới cho thấy "không có giải pháp quân sự nào cho một cuộc khủng hoảng chính trị" và chỉ ra những nỗ lực hòa giải của Pakistan. "Mỹ nên cảnh giác với việc bị những kẻ có ý đồ xấu kéo trở lại vũng lầy. UAE cũng vậy. Dự án Tự do là dự án bế tắc", ông Araghchi viết.