Hàng ngàn HDV du lịch có nguy cơ thất nghiệp

9 Thanh Niên
Những quy định của luật Du lịch 2017 mới có thể khiến cho hàng ngàn hướng dẫn viên thất nghiệp.
Tăng cường quản lý hướng dẫn viên là cần thiết nhưng cách thức nên phù hợp
 /// Ảnh: Đ.N.Thạch Tăng cường quản lý hướng dẫn viên là cần thiết nhưng cách thức nên phù hợp - Ảnh: Đ.N.Thạch
Tăng cường quản lý hướng dẫn viên là cần thiết nhưng cách thức nên phù hợp
Ảnh: Đ.N.Thạch
Trong bối cảnh hướng dẫn viên (HDV) đang thiếu trầm trọng và lượng khách du lịch tăng cao, ngành du lịch đang đứng trước nguy cơ mất cân đối mạnh về nhân lực.
Vô hiệu hóa thẻ hành nghề


Khó quản lý như quy định
Thời điểm thành lập Hội quá sát với thời điểm luật Du lịch 2017 có hiệu lực nên rất khó để quản lý đội ngũ HDV như quy định. Bởi trong thời gian này, việc hình thành, hoàn thiện bộ máy cơ cấu xuyên suốt, giải quyết công việc hành chính là cả một vấn đề không hề đơn giản. Đơn cử, chỉ riêng việc mở văn phòng đại diện ở miền Nam đã phải lo thành lập 19 chi hội gồm 13 tỉnh Tây Nam bộ và 6 tỉnh Đông Nam bộ, chưa kể văn phòng đại diện miền Trung, miền Bắc. Biện pháp chữa cháy là phải kết nạp thật nhiều HDV tự do và phải cấp thẻ hội viên cho họ càng sớm càng tốt. Với số lượng HDV tự do nhiều như vậy, chắc chắn Hội không thể kham nổi.
Chuyên gia Nguyễn Tuấn Quyền

Cụ thể, theo luật Du lịch 2017 sẽ có hiệu lực từ ngày 1.1.2018, điều kiện hành nghề HDV bổ sung thêm nhiều yêu cầu mới. Ngoài thẻ HDV du lịch, họ phải có hợp đồng lao động với doanh nghiệp (DN) kinh doanh dịch vụ lữ hành, DN cung cấp dịch vụ hướng dẫn du lịch hoặc là hội viên của tổ chức xã hội - nghề nghiệp về hướng dẫn du lịch. Bên cạnh đó, HDV du lịch phải có hợp đồng hướng dẫn với DN kinh doanh dịch vụ lữ hành hoặc văn bản phân công hướng dẫn theo chương trình du lịch. Đối với HDV du lịch tại điểm, phải có phân công của tổ chức, cá nhân quản lý khu du lịch, điểm du lịch.
Như vậy, dù có thẻ hành nghề nhưng HDV tự do cũng không được phục vụ, hướng dẫn khách nếu không đáp ứng những điều kiện trên. Theo dự báo của các chuyên gia, ngành du lịch đang đứng trước nguy cơ thiếu HDV trầm trọng. Đơn cử như năm 2017, mục tiêu của ngành du lịch là đón 13 triệu khách quốc tế đến VN, chưa kể khách nội địa. Để phục vụ lượng khách trên, cần tối thiểu khoảng 25.000 HDV quốc tế và 50.000 HDV nội địa. Nhưng tổng số lượng HDV trên cả nước hiện mới chỉ hơn 20.000 người, trong đó có đến khoảng 19.000 HDV hành nghề tự do. Nghĩa là chưa đáp ứng được 1/3 nhu cầu thực tế. Nếu các quy định mới được áp dụng, số lượng HDV “đạt chuẩn” để có thể hành nghề còn giảm mạnh.
Theo Tổng cục Du lịch, việc “siết” điều kiện hành nghề là cần thiết trong bối cảnh số lượng HDV tự do hiện nay chiếm tới 90% tổng số HDV trên toàn quốc nhưng lại không có một tổ chức nào đứng ra quản lý. Bà Phạm Lê Thảo, Phó vụ trưởng Vụ Lữ hành (Tổng cục Du lịch), dẫn chứng qua rà soát hệ thống hồ sơ, văn bằng, từ năm 2016 đến nay, cơ quan này đã phát hiện 393 trường hợp sử dụng bằng đại học giả để xin cấp thẻ HDV (năm 2016 có 236 hồ sơ và 10 tháng đầu năm 2017 có 157 hồ sơ HDV giả).
Mặc dù Tổng cục Du lịch đã cảnh cáo và có biện pháp xử lý, nhưng tình trạng làm giả hồ sơ để được xin cấp thẻ HDV vẫn không được giải quyết triệt để. Đã có 300 trường hợp bị chuyển sang cơ quan công an điều tra. Chưa kể, cả đạo đức nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của HDV đều chưa đáp ứng yêu cầu để có thể cạnh tranh với các nước trong khu vực. Vì thế, quy định HDV phải thuộc sự quản lý của DN du lịch, đơn vị chuyên cung ứng HDV hoặc hội nghề nghiệp nói trên không chỉ để quản lý mà còn hỗ trợ đào tạo, nghiệp vụ, bảo vệ quyền lợi và phát hiện ra các sai phạm, đưa hoạt động hướng dẫn đi vào khuôn khổ.
“Ép” HDV vào hội ?
Đó là nghi vấn của nhiều chuyên gia bởi trước đó, ngày 10.10.2017, Hội HDV du lịch VN đã được thành lập. Chuyên gia du lịch Nguyễn Tuấn Quyền nhận xét quy định về hành nghề HDV khó khả thi do nhiều vướng mắc. Có thể hiểu đơn giản, luật “mở ra” 3 “con đường” để HDV đã có thẻ HDV du lịch được phép hành nghề. Một là có hợp đồng với DN cung cấp dịch vụ hướng dẫn du lịch, hai là trở thành HDV cơ hữu (có hợp đồng lao động) của 1 DN lữ hành và ba là trở thành thành viên của Hội HDV du lịch.
Trong 3 “con đường” này thì có đến 2 lối chưa đi đã kẹt. Thứ nhất, tính trên quy mô toàn quốc, hiện VN chưa có một công ty cung cấp dịch vụ HDV du lịch nào. Thứ hai, khi tiến hành chuyên nghiệp hóa hoạt động lữ hành, các DN du lịch buộc phải tính toán tới vấn đề chi phí và trong điều kiện cạnh tranh ngày càng khắc nghiệt như hiện nay, ảnh hưởng chi phí từ các HDV cơ hữu là rất lớn, nên chủ trương của các DN là chỉ giữ lại số lượng nhỏ HDV cơ hữu, khi đến mùa cao điểm sẽ sử dụng HDV tự do. Vì thế, cơ hội để số lượng 19.000 HDV tự do hiện nay được ký hợp đồng lao động chính thức với các DN du lịch là rất ít.
“Như vậy, rõ ràng luật ép HDV tự do không còn con đường nào khác ngoài trở thành thành viên của Hội HDV du lịch. Nhưng nguyên tắc tối thượng của một tổ chức xã hội - nghề nghiệp là sự tự nguyện, tán thành. Nay luật đưa ra những điều kiện như vậy chẳng khác nào ép buộc phải vào mới được làm nghề”, ông Quyền đánh giá.
Một chuyên gia du lịch nói thẳng việc ép buộc HDV vào bất kỳ một hiệp hội, hội ngành nghề nào là hình thức của một giấy phép con. Điều này vô cùng bất hợp lý. Nếu hội đủ mạnh, tạo được quyền lợi cho hội viên thì các HDV sẽ tự nguyện đăng ký chứ không cần ép buộc thế này.
Ông Nguyễn Tuấn Quyền cho biết trên các diễn đàn về du lịch, nhiều HDV đang phản ánh mức phí để tham gia và hội phí quá cao. Chi phí làm thẻ hội viên của Hội HDV du lịch VN đang được đề nghị là 500.000 đồng và hội phí thường niên là 1 triệu đồng. “HDV tự do hiện nay không được hưởng lương cứng, chủ yếu chỉ có thể “kiếm” vào mùa cao điểm, tức vài ba tháng trong 1 năm; mùa thấp điểm thì rỗng túi mà phí quá cao thế này, họ phản ứng là phải”, ông Quyền nói thẳng.
Đồng tình với việc siết lại việc quản lý HDV, nhưng ông Từ Quý Thành, Giám đốc Công ty TNHH thương mại du lịch Liên Bang (Lien Bang Travelink), cũng cho rằng Hội HDV du lịch VN không nên thu phí, đặc biệt là trong thời gian đầu. Hội phải tạo cơ hội cho các HDV được hoạt động trong một tổ chức, được tham gia vào 1 hiệp hội làm nghề, để HDV thấy họ được bảo vệ, được hướng dẫn, đào tạo, có thu nhập tốt. Khi hội viên thấy được rõ ràng quyền lợi, họ sẽ sẵn sàng đóng góp để duy trì hoạt động của Hội.
Nên chấp nhận hợp đồng thời vụ
Ông Nguyễn Văn Mỹ, Chủ tịch Công ty Lửa Việt tour, cho rằng để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho DN và đặc biệt là HDV, cần cơ cấu tất cả HDV tự do trở thành HDV cơ hữu của các công ty lữ hành. Nên áp dụng quy định mỗi DN phải có ít nhất 5 HDV cơ hữu quốc tế và từ 10 HDV cơ hữu nội địa trở lên mới được phép thành lập công ty. Việc được ký hợp đồng chính thức với 1 DN sẽ giúp HDV đảm bảo được thu nhập ổn định, được hưởng quyền lợi từ bảo hiểm, các chế độ tối thiểu đối với 1 lao động.
Theo ông Mỹ, các DN cũng không cần quá lo lắng về vấn đề chi phí “nuôi” HDV vì hiện tại cũng có một vài DN du lịch sở hữu nhiều HDV cơ hữu mà tính toán chi phí còn “lời” hơn việc thuê HDV tự do. Tuy nhiên, ông Mỹ cũng lưu ý để làm được điều ấy cần thời gian dài. Trong điều kiện cấp bách, lượng khách đến ngày càng nhiều như hiện nay, nhà nước nên cho phép HDV ký hợp đồng thời vụ theo tour đối với các công ty lữ hành.
Theo ông Quyền, thực tế các HDV tự do khi đi tour cũng có ký hợp đồng thời vụ với phía công ty, loại hợp đồng này vẫn nằm trong hợp đồng lao động. Theo đó, các HDV tự do có thể coi như đã trở thành HDV cơ hữu của DN trong một thời gian nhất định. “Chính phủ có thể chấp nhận loại hợp đồng này, vừa đáp ứng được nhu cầu của thị trường, nhu cầu của DN, vừa đảm bảo được chất lượng của HDV. “Ngày 1.1.2018 luật Du lịch mới có hiệu lực, bắt đầu giữa tháng 2 là mùa cao điểm du lịch, các công ty lữ hành rất “khát” HDV, nếu không tìm cách gỡ nút thắt này, khủng hoảng HDV chắc chắn sẽ xảy ra”, ông Quyền cảnh báo.
“Nới” tiêu chuẩn với HDV quốc tế
Không chỉ thiếu về số lượng, cơ cấu HDV quốc tế hiện nay đang mất cân đối trầm trọng. Theo số liệu từ Tổng cục Du lịch, hiện có 20.212 HDV đang hoạt động, bao gồm 12.240 HDV quốc tế, 7.972 HDV nội địa. Trong số 12.240 HDV quốc tế thì tiếng Anh có 6.630 người, tiếng Hoa có 2.686 người, tiếng Pháp có 1.230 người, tiếng Nhật chỉ có 534 HDV. Hay như thị trường khách Hàn Quốc đến VN đang tăng trưởng rất mạnh mà cũng chỉ có 161 HDV tiếng Hàn. Các thứ tiếng hiếm khác như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha hay Ý còn khó hơn.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến việc thiếu hụt trầm trọng này là do quy định trình độ văn hóa đối với các HDV quốc tế chưa hợp lý. Luật Du lịch 2017 đã có sửa đổi, thay vì yêu cầu HDV quốc tế phải tốt nghiệp đại học trở lên thì nay người có bằng tốt nghiệp cao đẳng trở lên đã đủ điều kiện để được cấp thẻ HDV. Tuy nhiên, ông Từ Quý Thành (Giám đốc Công ty TNHH thương mại du lịch Liên Bang) cho rằng điều kiện này chỉ hợp lý đối với những ngoại ngữ phổ thông như tiếng Anh, còn những ngôn ngữ hiếm, không cần phải trình độ văn hóa tới cao đẳng, chỉ cần tốt nghiệp phổ thông, thành thạo ngoại ngữ và quan trọng nhất là nghiệp vụ, chuyên môn.
Đứng đầu một trong những công ty dẫn khách Trung Quốc hàng đầu VN, ông Thành cho biết trên thực tế rất nhiều công ty du lịch sở hữu đội ngũ HDV thành thạo tiếng Trung, có kinh nghiệm, nghiệp vụ cao nhưng do không đáp ứng được điều kiện về trình độ văn hóa theo quy định nên không được chính thức dẫn khách. Trong khi đó, một lượng lớn các sinh viên tốt nghiệp đại học, đáp ứng quy định về bằng cấp nhưng thực chất ngoại ngữ chỉ dừng lại ở mức độ giao tiếp, chưa xử lý được thông tin, kiến thức về văn hóa chưa nhiều nên cũng không thể sử dụng. Đó là nút thắt khiến tình trạng thiếu hụt HDV chưa giải quyết được.
“Tổng cục Du lịch nên xem xét giao trách nhiệm cho các công ty du lịch tự quản lý việc cấp giấy phép hành nghề đối với HDV tiếng hiếm. HDV chính là hình ảnh của công ty. HDV giỏi thì DN ghi điểm trong mắt du khách và ngược lại, HDV dở thì thiệt hại đầu tiên chính là DN. DN hoàn toàn đủ khả năng và trách nhiệm đào tạo cũng như quyết định một người có đủ năng lực để trở thành HDV tốt hay không. Hoặc nên giảm thêm điều kiện văn hóa đối với lực lượng HDV này. Nếu nhà nước nới lỏng vấn đề này, nút thắt về việc thiếu hụt nguồn nhân lực trong du lịch, đặc biệt là với thị trường Trung Quốc, sẽ nhanh chóng được tháo gỡ”, ông Thành nêu quan điểm.
Hà Khanh


Bình luận

User
Gửi bình luận
Chan

Chan

Hiệp hội có trách nhiệm làm gì ? Đóng tiền vào Hiệp hội HDV có lợi gì ? Tiền phí sử dụng sao ai quản lý ? Tại sao là 1tr5 mà không phải 1tr, 500 nghin, 100 nghìn ??
Thái Đắc Tửng

Thái Đắc Tửng

Tôi xin có vài ý kiến đóng góp đối với nhà báo Hà Mai.
Thứ nhất
Tôi rất đồng ý về vấn đề thu lệ phí 1 triệu/năm, vì hội chưa làm được gì cho quyền lợi của HDV mà đã đòi thu phí 1 triệu thì không thoả đáng. Khi nào hội tạo được việc làm và gia tăng thu nhập cho HDV tự do thì lúc đó việc đóng phí hội viên không HDV nào phản đối cả.
- Quy định là HDV có thể ký hợp đồng cơ hữu; hợp đồng theo tour - hợp đồng thời vụ, hợp đồng năm... đây chính xác là HỢP ĐỒNG CỘNG TÁC hay phải tham gia hội. HDV có quyền được chọn 1 trong 3 hình thức thì tại sao lại nói "ép" HDV tham gia hội? Quy định HDV tự do phải có hợp đồng với doanh nghiệp là bởi vì "Luật Du lịch Việt Nam NĂM 2005 quy định khi kinh doanh lữ hành các tổ chức cá nhân phải thành lập doanh nghiệp", không cho cá nhân không có tư cách pháp nhân tự tổ chức, vì nếu có sự cố cá nhân sao đền bù thiệt hại cho du khách.
Ví dụ: 1 HDV tự do tự bắt khách, tự tổ chức tour cho 40 khách quốc tế mà không phải là đi hướng dẫn hợp đồng cộng các cho doanh nghiệp lữ hành, không mua bảo hiểm, nếu đi dọc đường xe lọt đèo chết hết 40 người khách quốc tế thì HDV tự đo đó lấy cái gì mà đền bù.
Thứ hai.
- Nhiều năm qua các hướng dẫn viên tự do dùng bằng giả xin cấp thẻ tràn lan; trình độ chuyên môn nghiệp vụ không đáp ứng, không có thẻ, thuyết minh sai về di tích lịch sử, nói bậy; dở đủ chiêu trò để chở khách vào khu mua sắm để hưởng hoa hồng; HDV là người Nga, người Trung Quốc thuyết minh và dẫn tour tràn lan... đã tạo ra một sự bát nháo trong hoạt động và quản lý của hướng dẫn viên mà các tỉnh/thành trên toàn quốc luôn than vãn là không thể quản lý được, gây mất trật tự, cạnh tranh không lạnh mạnh, chèo kéo khách, làm ảnh hưởng đến hình ảnh của du lịch Việt Nam.
- Chính vì thế, theo tôi việc quy định HDV tự do nếu không tham gia vào 2 quy định trên thì phải vào hội là hoàn toàn hợp lý để chấn chỉnh nề nếp, trật tự cho hoạt động hướng dẫn của nước nhà, không có gì là khó khăn và nặng nề về thủ tục, quy định.

Ths Thái Đắc Tửng
Thanh tra Sở Du lịch Kiên Giang

TIEN VU

TIEN VU

Đúng là Ths thanh tra sở Du Lịch.
Đọc cái ví dụ 1 của Ths thấy hình như Ths đang đi sai vấn đề. Vì cái người ta đang nói tới là HDV, HDV là người chỉ đứng ra đảm nhiệm 1 phần quy trình của tour chứ không phải người tổ chức.
Cái hội thành lập là để hdv có một tổ chức hoạt động chính thức đảm bảo quyền lợi và giám sát nghĩa vun của hdv để hdv có đủ điều kiện hành nghề. Nó chả liên quan tới việc tổ chức tour Ths ạ! Còn việc cấp phép tổ chức tour cho các công ty tổ chức nó thuộc sở Kế Hoạch Đầu Tư.

Trân trọng!
Huongle

Huongle

Vấn đề ông thanh tra du lịch đưa ra theo tôi không hợp lý:
1. Việc tự do bắt khách và tổ chức tour không nằm trong phạm vi cho phép của cái thẻ hướng dẫn viên, đem ra làm ví dụ ở đây chả khác nào bảo phải quản lý chặt y tá vì họ có nguy cơ đem bệnh nhân đi mổ tim.
2. Việc ai đó dùng hồ sơ giả để được cấp thẻ HDV là việc quản lý các cơ quan chịu trách nhiệm cấp thẻ chứ liên quan gì đến những HDV tự do có thẻ hợp lệ và đang làm việc theo đúng yêu cầu công việc của mình?
3. Muốn có hội viên tự nguyện tham gia ít ra Hiệp hội phải tự chứng minh là một tổ chức có hành động thiết thực bảo vệ quyền lợi của hội viên, có các hoạt động hữu ích giúp nâng cao nghiệp vụ,... đến lúc đấy chả cần đưa vào quy định thì HDV lại chả chen chân xin vào.
5 phản hồi
Thu Giang

Thu Giang

Trước đây, dù là HDV tự do, khi đi tour cũng phải có hợp đồng với công ty du lịch rồi ạ. Luật 2017 không thay đổi điều này mà thêm vào 2 sự lựa chọn mới cho HDV. Hợp đồng Luật yêu cầu ký là Hợp đồng Lao động (Điều 58, khoản 3 Luật Du lịch), xem lại các loại Hợp đồng Lao động ở Luật Lao động (Điều 22). Tôi thấy thêm options cho HDV đó chứ
Lynne

Lynne

Dùng công nghệ cao để đánh giá hdv, k cần tổ chức gì đâu. Hdv giống ca sĩ thui. Hát hay chuẩn sẽ có fan, kiếm kiếm được. Hát dở nghỉ! Các sở hoặc cục làm 1 phần mềm đánh giá như các sản phẩm dịch vụ thui.

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm